Ali Kolman – tot zover (3)

Ali Kolman, was uitgenodigd voor de nieuwe ballotageronde van de Kunstenaarsvereniging Hoorn en omstreken, dinsdag 24 maart 2009. Aal is mijn moeder. Het punt is, dat ze drie tot vijf recente werken ter beoordeling moet laten zien. Recent ziet er even anders uit dan haar eerdere werk: grafiek, etsen, houtsneden, litho’s, pentekeningen, pastels, aquarellen. In dit werk spat haar vakmanschap ook voor de leek er af. Het fijnzinnige lijnenspel van haar etsen en litho’s, het subtiele kleurgebruik in haar pastels, de kracht in haar Braziliaanse doeken, haar verfijnde stillevens van dagelijkse dingen als zoutpotten en kanten kleedjes. Zelfs uit haar schetsen spreekt vakmanschap.

Ali Kolman - schets van haar moeder (Moeke) met baby
Ali Kolman – schets van haar moeder (Moeke) met baby

 

 

Ali Kolman - schets van haar moeder (Moeke) met kinderen. Aaltje zelf midvoor natuurlijk
Ali Kolman – schets van haar moeder (Moeke) met kinderen. Aaltje zelf midvoor natuurlijk

 

De stapels kunst die getuigen van haar kunstenaarschap komen niet in aanmerking voor de ballotage, ze zijn niet recent. Haar diploma Rietveld Academie is van te lang geleden. Haar twee boekjes eveneens.
Etsen vraagt fysieke kracht, die heeft Aal niet meer. Dus schildert Aal, grote doeken, kleine doekjes, laag over laag, dik over dun, lelijk over mooi. Lelijk en mooi bestaan niet meer. Voor ze begint, kijkt ze, meestal met gesloten ogen, naar haar werk. Pakt haar knalroodste tube, knijpt een bergje rood op een schoteltje, haalt haar dikste kwast erdoor en smeert rode vegen over het subtiele licht van gisteren.
,,Ik weet niet waarom ik dat doe.’’
De dag erop gaat er wit overheen: ,,Ik ben veranderd.’’
Aal kan haar bewogenheid en bevlogenheid niet meer uiten in pakkende verhalen, ze doet het nu in drie kleuren.
Haar doeken zijn vol lijnen en kleuren, laag over laag.

Ali Kolman in Hoorn, 2007
Ali Kolman in Hoorn, 2007

 

,,Mijn hand zweeft over het doek en dan gaat hij vanzelf.’’
Ze kijkt naar buiten.
,,Ik schilder wat net boven de werkelijkheid is.’’

 

Ali Kolman schildert in de tuin in Hoorn, 2010
Ali Kolman schildert in de tuin in Hoorn, 2010

 

,,Zie je die mannen dat kind doodschieten?’’
Ziet zij dit buiten? Op haar schildersdoek? In haar herinnering?
Buiten staat een kale boom met twee schreeuwende eksters, elk op een andere tak. Op haar doek zijn rode vlekken te zien.

 

Ali Kolman - 2009
Ali Kolman – 2009

 

,,Jij weet de weg in mijn hoofd,’’ zegt ze als ik haar halve zinnen in de context plaats van haar kindertijd, zoals ze het vertelde toen wij kind waren. Verhalen over oorlog en verzet.
’s Ochtend vroeg drijven flarden boven.
,,Er was luchtalarm. Ze lieten bommen vallen.’’
Ik leer nuchterheid.
,,Daar ben je goed vanaf gekomen, Aal. Je bent een gelukskind.’’
In haar atelier schildert ze bloed over de groene natuur van gisteren.

Ali Kolman - rood
Ali Kolman – rood

 

Mijn herinneringen lopen over en door elkaar zoals haar verf. Ik weet niet welk schilderij wanneer gemaakt werd. Dat kan ook niet echt, ze bleef jaar na jaar terug komen op eerder werk, wilde plotseling verder op een doek van jaren daarvoor.
Goed.

De ballotagecommissie vraagt een motivatie. Waarom wil Ali Kolman lid worden.
Ik vraag het haar.
,,Gewoon leuk.’’
Zo eenvoudig was haar leven nooit, zo eenvoudig is het nu.
Zo eenvoudig ligt het niet voor de ballotagecommissie.
Ondanks de dikke map met de biografie van Aals leven en werk, ondanks drie of vijf recente werken wordt Aal afgewezen op grond van haar Parkinson en leeftijd.
,,Wij willen alleen kunstenaars die nog werken.”
Mijn venijnige column van toen is verleden tijd.
Ik ben veranderd.
Mijn leven met Aal heeft me deernis geleerd en vergiffenis.

Weet je, als je langs Aals huisje liep, zag je voor het raam een stille oude vrouw, starend door het raam, stamelend over honger en oorlog, ‘kookmeesjes’ en ‘grootborstjes’.
Zo zitten oude vrouwen achter glas. Wie kent hen nog?
Er zijn niet zoveel vrouwen van in de 80 met de ziekte van Parkinson die kunstenaar zijn en elke dag schilderen.
Het was de gave van mijn moeder, Ali Kolman dat zij zichtbaar maakte wat schuilt onder het verweerde, weerbarstige oppervlak van de mens in zijn meest broze levensfase.

 

Ali Kolman aan het schilderen, 24 juni 2012
Ali Kolman aan het schilderen, 24 juni 2012

8 thoughts on “Ali Kolman – tot zover (3)

  1. Joke Stolting

    je pakt me… wat fijn dat Aal altijd toch de kans heeft gekregen om zich te uiten zoals zij het wilde en zag…ze dankt je daarvoor

    Reply
  2. dimph

    Anne als ik de foto’s zie raak ik diep ontroerd, zoals ze in de kussens zit zo liefdevol gesteund om, wat haar passie was, te kunnen blijven doen.
    Ik zie jouw liefdevolle handen bezig het haar zo makkelijk mogelijk maken.
    Je moeder heeft het kind in zich bewaard enjij hebt dat respectvol geëerd.
    Je hent’n hijzonder en mooi mens. Wat zul je haar missen.

    Reply
  3. Mieke Schepens

    Wat zal Aal trots zijn op haar dochter. ‘Deernis en vergiffenis geleerd’ Daarmee loop je al ver voor op heel veel anderen, waaronder mijzelf.
    Graag gelezen, lieve Anne 🙂

    Reply
  4. athy van meerkerk

    “Ik schilder wat net boven de werkelijkheid is”. Wat een prachtige zin en wat een mooie gedachte. En niemand, zelfs de Alzheimer niet heeft haar haar schilderen af kunnen nemen. Misschien voor onze vergelijkende ogen wel maar niet voor haar. Want zij schilderde net wat boven haar werkelijkheid was.
    Wat heeft haar pad jou ook ver gebracht, Anne.

    Reply
  5. Jannie Harmsen

    Ik heb het gevoel dat alles bij jou aan het stromen is Anne, net zoals de verf uit de tube van Aal………het moet er uit en krijgt steeds meer vorm.

    Reply
  6. maja

    Ik weet niet of jij Cis Deyl kent? Ze heeft onlangs in Den Haag een kunstgalerij geopend waar iedere kunstenaar zijn of haar werk mag exposeren. Wanneer jij jouw moeders werk daar zou exposeren met jouw liefdevolle teksten erbij, dan denk ik dat men ontroerd naar haar schilderijen zal kijken.

    Als je wilt, dan doe ik jullie een vriendschapsvoorstel, en kan je het zelf vragen, ik las dit weer graag .

    liefs, Maja

    Reply
  7. Ellie Schmitz

    Prachtig verteld, Anne….alles wat hierboven al gezegd is komt in me op en meer….daarom alleen het woord ‘prachtig’….alles wat ik lees, daarbij denk en voel ligt in dat ene woord besloten X

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *