Mozaïek

Ik speel graag met vorm en kleur. Aanvankelijk deed ik dat met stof, haken, breien, borduren, vilten en quilten, spinnen en weven. Toen ik daar genoeg van had, ging ik aan de gang met kleurpotloden, verf en inkt. Al doende ging ik steeds meer materiaal gebruiken in mijn werk, en werd het mixed media, waarin ik papier, touw, plastic, karton, foto’s en natuurlijk verf gebruikte. Intussen raapte ik overal altijd alles op wat ik mooi vond, botjes, geweien, stronken, bladeren, scherven, stukjes glas, schelpen, steentjes. Die stalde ik uit, wat op zich al een plezier was om naar te kijken.

Kees kwam in mijn leven en hij wilde een vloertje in de berging betegelen met restanten tegels van zijn vader die aannemer was geweest. Als een kind zo blij was ik uren zoet de tegels in een leuk patroon te leggen, precies zoals ik dat als kind met gekleurde blokken deed. Kees kreeg het fantastisch op de vloer, onze berging leek wel een schilderij. Dat was mijn kennismaking met tegels, een tegelsnijder, lijm en voegmiddel. Het duurde nog een heel tijdje voor het kwartje viel. Dat gebeurde toen na het overlijden van zijn moeder een vuilniszak met haar oude rozenservies op straat belandde. Iedereen had al een servies. Ik ook. Ik knipte de kopjes aan diggelen en maakte er een herinneringsschaal van.

rozenschaal

Wie eenmaal begint met mozaïek ontdekt steeds nieuwe mogelijkheden.
Het heerlijke is dat het lelijkste ding nog leuk wordt als je hem beplakt met scherven. Bijkomend plezier is het gebroken servies van jezelf en je vrienden. Al gauw zie je overal materiaal in: kopjes, borden, tegels, glas, edelsteen en schelpen en ga je op strooptocht.  Op mijn fietstochten kom ik tot mijn geluk vaak uit bij een Kringloopwinkel en kom dan thuis met serviesgoed en prullaria die ik aan diggelen sla en knip en soms ook heel laat en dan in mijn mozaïeken en assemblages verwerk.

Op deze pagina laat ik eerst zien waarmee ik werk.
Daarna komen mozaïeken en tot slot totems (assemblages) en een stoepa (koepelvorm).

materiaal

gereedschap

Zolang een mozaïek binnen blijft, kun je alles gebruiken, als het buiten staat, worden er andere eisen gesteld aan ondergrond, lijm en voegmiddel, alles moet dan vochtbestendig zijn, dus hout als ondergrond is vragen om problemen omdat hout werkt, het zet uit en krimpt. Dit laatste geldt overigens ook voor metaal. Voor buiten voldoen ondergronden van beton, plastic, aardewerk en glas. Je kunt hierop zo goed als alles bevestigen. Als je voor beton of aardewerk kiest, behandel hem dan eerst met een vochtbestendige primer voor je met lijmen begint.

Als het mozaïek in de winter buiten blijft, moeten alle materialen niet alleen tegen vocht, maar ook tegen vorst kunnen. In mijn eerste buitenmozaïeken hield ik hier nog geen rekening mee. Het resultaat was ernaar: voegen scheurden, aardewerk barstte, tegeltjes verloren de kleurlaag en in het ergste geval vielen er hele stukken af. Voor winterwerk dus geen aardewerk gebruiken, maar harder materiaal zoals porselein en vloertegels.

Voor extra bescherming kun je je buitenmozaïek lakken of in de epoxy zetten. Let er op dat deze beschermlaag vorstbestendig is.
Dan nu de foto die jarenlang naast mijn column in het NHD stond. Inmiddels is de stoel verkocht en staat in het beoogde Scheringa Museum.

Anne op haar Delfts blauwe stoel
mijn stoel in het Scheringa Museum

Alles wat een inspirerende vorm heeft, kun je beplakken met scherven, glas, knopen, edelsteen en meer.

bloemenmand
schaal met knopen
schaal met scherven en glas
herinneringsschaal met gebroken servies van mijn schoonmoeder
schaal met scherven

Vazen zijn ook verrukkelijke objecten om op te mozaïeken. Ze zijn er in alle maten, vormen en materialen.

glazen vaas met schelpen, onbevoegd, het licht schijnt door de kieren als zeewater

Vogelhuisjes lenen zich ook erg goed om er op te mozaïeken, vooral deze plastic hoed met een gat erin.

vogelhuisje

Tafels in alle maten en vormen krijgen een heel ander aanzicht met mozaïek. Je bent er wel even mee bezig. Alleen al het voegen en het schoonwrijven!

het mixen van het voegmiddel
voegen
schoonpoetsen
detail
de tafel in de tuin

 

Een betonnen schaal die vogelbad gaat worden op een verhoging, vraagt dubbel werk: onder- en bovenkant moeten gedaan worden; de onderkant eerst.

onderkant
onderkant
bovenkant

kikkerschaal
spiegel
wonderbloem

 

kandelaar

Het moment dat objecten samengevoegd worden, ontstaan nieuwe dimensies, totems genaamd.

narren totem
glastotem

Mijn laatste opdracht was een Stoepa voor een tuin. De opdrachtgever gaf drie aanwijzingen:

Vorm: cirkel met doorsnede van minimaal 1 meter
Kleur: wat blauw erin
Thema: iets met een mythisch dier
Bijna drie maanden heb ik eraan gewerkt, een feest om te doen. Het zoeken van het materiaal, driemaal in de week op de fiets mijn nieuwe woonomgeving afstruinen met mijn opdracht(gever) in mijn hart. Elke tocht bracht me dichterbij mijn opdracht. Ik heb het laten ontstaan, zonder voorbedacht ontwerp. Zo werk ik het liefst, dat het vinden hand in hand gaat met het ontstaan.Bij zo’n project dat maanden duurt, is dat een avontuur waar ik in woon, net als bij het schrijven van een roman.
Als eerste ontstond een soort huis met schelpen als vensters, dit was thuiskomen.

Hierna ontstond de rivier, tot mijn verbazing werden het twee stromen, eerst een gewone rivier met een springende vis en vervolgens een mythische, bewaakt door de draak.

vis
draak


Aan de andere kant van de stromen ontstond een paradijselijke tuin

in opdracht voor tuin

Toen het klaar was, moest het gevoegd worden. Ik koos een zwarte voeg.

mixen van het voegmiddel
voegen

Het was wel even griezelig het werk van maanden onder al dat zwart te zien verdwijnen.

Stoepa gevoegd met zwarte voeg

Bij het schoonmaken brak het licht door het donker, een heerlijk moment altijd, zeker in dit geval.

detail

 

detail

De dag dat ik de stoepa zou afleveren en plaatsen, ergens aan de andere kant van het land, belde mijn opdrachtgever af. Zijn vader was onverwacht begonnen aan zijn reis naar de overkant.
Een dag of tien later brachten we het mozaïek op zijn plaats. Al die tijd had mijn opdrachtgever geen foto willen zien, het moest een verrassing zijn. En dat was het. Zijn hele verhaal van de afgelopen drie maanden was erin terecht gekomen op de wonderlijke wijze die toeval heet.