Ik houd van kunst en kitsch, van zwart en wit en bont, abstract en natuurgetrouw. Als kind kwam ik er achter dat smaak bestaat en dat ik geen smaak had. Het hondje van gips dat ik meenam van schoolreisje voor mijn moeder was kitsch, een minderwaardig hondje, een minderwaardig stukje niks. Ze was er blij mee, omdat ik het zo mooi vond en voor haar had meegenomen. Maar mooi was het niet. Nee. Dat enge gezicht met een neus van voren en een opzij van Picasso, dat was kunst en mooi en goed.
Dit deerde mij niet. Ik heb het wel onthouden. De ongehoorde reacties van mijn ouders gaven mij te denken en tal van hun reacties zijn markeringsmomenten in mijn denkleven.
Mijn eerste zelfstandige gedachte was ‘ach, dat snapt/weet papa, mama, de buurvrouw, de juf niet’.
De eerste keer dat deze gedachte bij mij opkwam, was ik vijf of zes. Ik vroeg mijn vader die alles wist tot dat moment, waarom ik geen engelen en kabouters zag. Hij zei ‘omdat die niet bestaan’. Met een schok besefte ik, dat hij niet alles wist en ook niet weten wilde. Dat ik er zelf achter moest komen.

Ik heb altijd van alles gehouden waar ik van houd. Door dik en dun. En toch zijn er heel veel dingen die mij niet raken, niet aanspreken, niets zeggen. Tot op de dag van vandaag ben ik mijn eigen raadsel. Wat vind ik lekker aan patat met mayonaise en vies aan oesters? Waarom houd ik van Hundertwasser vanaf het eerste schilderij dat ik toevallig zag en waarom zegt Mondriaan mij niks ondanks mijn docent kunstgeschiedenis?
Wat is het dat mij raakt? Is het aangeleerd of heb ik er domweg aanleg voor?

Ik ben inmiddels flauw van de gipshondjes van de Efteling. En ik kan er nog een verklaring voor geven ook. Dankzij mijn vader die aanvankelijk tot de echte natuurmensen behoorde en evolueerde tot tuinman. Mijn vader zei wat er zo lelijk was aan de affiche die zijn moeder boven de tv had hangen, een zigeunermeisje met een traan, die ik nu juist zo prachtig vond dat ik mijn ogen er niet van af kon houden.
‘Ze zijn allemaal hetzelfde.’
Dat zei mijn vader ervan. Hij zei ook dat geen vogel gelijk was, geen eekhoorn, geen mens.
Hij zei dat gebreken, ziekten en afwijkingen niet het wonder waren, maar dat het een wonder was dat er zoveel wel klopte in de natuur.
Daar kon ik als kind jaren mee vooruit. Al die ongedurige opmerkingen van mijn vader, die hij uitbraakte als ik iets zei of vroeg, zetten mij aan het denken in de stilte van mijn kamertje of onder een struik in de tuin. Zo vindingrijk en speels en opgewonden en uitgelaten als ik kon zijn, zo stil was ik ook.
Mijn gedachten wandelden weg over takken en webben en wolken en kwamen terug met gedachten die niemand had.
‘Waar haalt dat kind dat vandaan?’

Mij inspireert het geheimzinnig samengaan van wildgroei en snoei, zo simpel is het.
In het samengaan van uitersten voel ik iets dat niet te bedenken is.
‘Het’.
Het ontstaat en groeit, stoeit en boeit – het is als liefde, de onvoorwaardelijke kracht die samenbindt wat onverenigbaar lijkt – die kracht ervaar ik al dan niet in tuinen die ik vind op mijn verjaardagen. Daar laaf ik me aan, aan die geheimzinnige, onuitsprekelijke kracht, die mij ten deel valt, elk jaar weer en elk jaar op net een andere plek dan voorzien of verwacht.

Ditmaal was ik in Drenthe, in Valthe. Ik bezocht er verschillende prachtig aangelegde tuinen, tuinen met hagen en vijvers, tuinbeelden, vondsten, vissen en vogels, prachtig aangelegde en verzorgde tuinen – maar de tuin die mij dit jaar raakte was de tuin bij het huisje waar we huisden.

Het gebeurt onverwacht.
Ik kijk uit over het uitgestrekte gras naar de verveloze pipowagen. Yvonne, de tuinvrouw loopt langs de lijn van opgestapelde keien naar een cirkel van planten. Ik krijg de kriebels en loop naar haar toe. We lopen samen om het ovaal, haar kruidentuin. We bukken voor salie en rozemarijn, aardbeien en tijm en ruiken in onze handen de planten. Ze gaat me voor naar het hart van haar tuintje, waar de rabarber staat. We knielen onder de enorme bladeren, de rode stelen vierkant om ons heen, de grote bladeren als huiven over ons hoofd. En daar overkomt het me.
De rabarber, de aarde, de geur, ja, daar onder dat grote rabarberblad op mijn hurkjes met Yvonne zak ik erin en het zou zo maar eens kunnen dat de kabouters om ons glimlachen.
Van kop tot teen ben ik gelukkig.
Ik kan weer een jaar vooruit.

http://www.hondsrughill.com/

Het bericht Nog niet jarig verscheen eerst op Anne Vellinga.

Het regent.
Ik koop een Frans schrift met lijntjes, heel veel lijntjes, zo zijn die Franse schriften, Franse schoolkinderen moeten precies tussen de juiste lijntjes blijven, dat zie je op de camping en het strand.
Ik ga juist groter en onhandiger schrijven dan op de blanco vellen waar ik thuis altijd op werk.
Ik schrijf op wat ik meemaak en wat ik denk.
Ik denk niet.
Ik zit daar in de Dordogne met een korte-termijn-verleden dat mij acuut in beslag neemt.
Dat komt door de man die mijn schrijven heeft afgebrand, een man die denkt. Hij denkt dat dat hij weet wat literatuur is. Naar eigen zeggen heeft hij Conny Palmen groot gemaakt en Arnun Grunberg, nou, dan weet je het.
Ik kwam bij toeval met hem in gesprek en op grond van dat gesprek dacht hij dat ik romans kon schrijven. Hij vertelde dat hij vele romanschrijvers had opgezocht in vele buitenlanden en ik sprak en dacht als zij. Zei hij.
Nog voor ik een poging gewaagd had, gloeide ik als vuur. Enthousiast begon ik aan drie romans tegelijk.
Die brandt hij af.
Korte tijd daarna negeert mijn moeder mijn rode baarmoederschaal.

Daar zit ik in de Dordogne.
Mijn vader duikt op. Niet in levende lijve, hij is allang dood.
Toen mijn vader wist dat hij doodging, verkaste hij naar het zuiden van Frankrijk, waar het warmer was voor zijn verkleumde lichaam. Slangen en hagedissen kropen over zijn blote voeten. De man die een levenlang slangen en hagedissen in huis had gehaald, werd een met hen.
Ik ben blij met de herinnering aan mijn vader. Hij is er nog!
Op een ochtend word ik wakker. Misselijk van mijn vader.
‘Wat doe je de hele tijd in me? Ik ben je huis niet. Rot op.’
Weg is hij. Ik schrik.
Hij zal toch niet als geest aanwezig zijn geweest? Of kun je je eigen gedachten verjagen?
Hij duikt niet meer op.

Mijn vader is nauwelijks vertrokken, of daar is Ex. Onze laatste vakantie brachten we door in de Dordogne. Hij verstarde van schrik op het moment dat hij een enorme slang van de rots zag springen, regelrecht op de stoel waarop ik ging zitten, rug naar de rots. Hij kon geen woord uitbrengen. Ik ging zitten en zag tot mijn verwondering een slang van anderhalve meter tussen mijn benen glippen naar de grond waar hij verdween in het gras.
Ik voelde kracht, hij angst.
Korte tijd later beminde Ex een andere vrouw. Hij huwde haar snel. Hij, de man die twaalf jaar verkondigd had dat hij nooit zou trouwen. Niet met het wijze, onvoorspelbare vrouwtje. Dat was ik in zijn ogen. Naar hij zei en zei en zei.

Ineens kraakt er iets, daar in de Dordogne.
Ik zie mijn herinneringen. Ik ga er niet in op en verlies me er niet in.
Ik zie de herinneringen als afgevallen bladeren rond mijn stam.
Mijn herinneringen zijn de scherven in mijn schalen, de rode rechte moederschaal, de blauwe golvende vaderschaal.
In een flits zie ik dat hun levens, normen en visies niet meer dan bouwmateriaal zijn.
Ik schrijf scherven in mijn Franse schriftje met de fijne lijntjes.

De nachten zijn zo stil dat ik de vleermuizen hoor scheren langs het dakraam. In het diepe donker van het Franse platteland zie ik door het dakraampje een haarfijn netwerk van gedachten en verbanden die de fragmenten van mijn leven verbinden.
In een flits besef ik.
Niet het verhaal maakt mij, maar de lijnen die ik zie.

Ik had een droom. Die ging in rook op.
In de donkere Dordogne zie ik de as.
Niet de scherven.
Niet het verhaal.
Niet de personen, karakters, begin, eind, plot, wendingen, slot.
Het gaat erom te schrijven wat ik werkelijk zie.

Het bericht Schrijven verscheen eerst op Anne Vellinga.