We raken bekend met een stel gepensioneerde mariniers, slap 50, die ook elke donderdag lopen. Na elke winterstop zijn ze verbaasder dat wij nog samen lopen. Zonder winterstop.

Voor alles is een eerste keer, zo ook de eerste keer dat Aal een kabouter ziet,  bijwerking van de madopar, de parkinson, de vermoeidheid of dat het gordijn tussen de werelden slijt naarmate je lichaam dat ook doet.
Onze boskabouter woont aan de voet van een boom bovenop een duin in de buurt van Bergen aan Zee, pal tegenover een bankje. Aal ontdekt hem als ze hijgend is neergeploft naast onze aluminium thermoskannen, bekers oploscappuccino en een puddingbroodje van de warme bakker.
‘Zie jij dat ook Anne?’
‘Bedoel je die bomen?’
Ze lacht niet.
‘Ik bedoel die kabouter onder die dikke boom.’
Na enige jaren duinen en bijbehorende gewenning aan iele boompjes is deze ene boom dik te noemen.
‘Bedoel je die noesten?’
‘Ik bedoel die kabouter.’
‘Ik zie wel noesten die uitlopen in een kabouterpuntmuts.’
‘Durf jij hem aan te raken?’
Ik loop in het spoor van haar blik naar de wortel van de boom en wijs de noesten die ik zie.
‘Je gaat dwars door hem heen, dat is zijn schaduw.’
 Elke week ziet ze hem, en ik begin hem ook te zien. De deur naar diepere regionen van de ziel, gebieden onder de humor, ons kompas door het leven.

Op een keer komt ze met een warrig stapeltje papier, de zinnen en schilderijtjes van haar diepste zielenroerselen in het Gooi. Voor het eerst van haar leven vraagt ze haar dochter iets.
‘Wil jij hier een boekje van maken, Anne?’
Beduusd neem ik haar ziel in mijn hand.

En dan zit ik. Dagen. Weken.
Hoe krijg ik een boekje van dit stapeltje ongeregeld dat haar schat herbergt, haar beleving van het mooiste.
Wij zitten nog in de middeleeuwen van schrijven met een pen en schilderen met een kwast en boekbinden met de hand.

Je wilt niet weten wat je moet doen om van papiertjes een boekje te maken, de inhoud waardig. Zo’n boekje dat eruit ziet of het gedrukt is.
Kunstdruk, stevig papier, net niet wit, transparante velletjes overal tussen. Een passende titel. Monogram van de kunstenaar. Nawoord.
 
Kort en goed.
Bloed, zweet en tranen en menig vloek voor alles op zijn plaats zit. Dan alles innaaien op de oude boekbindersmanier, met naald en draad, het lukt als ik de boormachine ter hand neem om de gaatjes voor te boren.
Ik breng Aal haar de stapel boekjes.
Als het om kunst gaat, wordt mijn moeder serieus. Ze pakt de bovenste. Van buiten is niets te zien van de inhoud, geen titel, geen schrijver, stevig net-niet-wit karton. Dan het binnenblad met de titel, haar monogram waar ze met haar stijve bibberparkinsonhanden dagen over deed en haar naam die een week kostte.

Ze bladert door haar boekje. De bladen met haar schilderijtjes en gedichten, week na week, transparante velletjes ertussen. Haar gezicht dat 1000 gezichten kent, krijgt een nieuw gezicht, voldaan.
‘Vakwerk. Ik wist dat jij dat kon.’

Ze kan dan nog lopen, kan zelfs nog auto rijden en deelt haar boekje uit op haar sportclub Ada, op haar kunstcollectief Thoets, aan haar vrienden, aan haar familie.
Alle boekjes zijn genummerd. Nummertje 1 geeft ze aan haar dochter.
‘Voor mijn loopmaatje.’
Het boekje markeert het naderend einde van een tijdperk.

Het bericht Vrouwenlijn 16 – lopen met mijn moeder (10) verscheen eerst op Anne Vellinga.

En dan, op een van onze donderdagen in de duinen komt ze met haar vraag. Of nee, ze komt met een slordig bosje papier.
‘Had jij dit al eens gezien?’
Ik kijk het stapeltje vluchtig door. Allerlei soorten papier, gescheurd uit tal van schriftjes en achterkanten van enveloppen. Op elk papiertje staat een zinnetje, geschreven in het vlekkerig blauw van een afschuwelijke balpen die zij maar blijft gebruiken. Op deze chaos aan papiertjes heeft ze tekenvelletjes geplakt met een schilderijtje.
‘Wat is dit, Aal?’
‘Dat heb ik gemaakt van het Gooi en nou we daar niet meer heen kunnen, dacht ik dat jij het wel leuk zou vinden om het terug te zien.’
Pang! De verborgen snaar van ontroering is geraakt.

Ik uit mijn stilte luidruchtig.
‘Aal, wat leuk, wat geweldig, daar had ik geen idee van, super, wanneer heb je dat gemaakt?’
‘Toen wij in het Gooi liepen. Jij vond dat we teveel praatten en dat stilte ook mooi was en toen zei jij dat we vijf minuten of tien onze mond dicht moesten houden en wat we dan beleefd hadden, moesten we in een zin zeggen. Nou, dit zijn mijn zinnen en daar heb ik een schilderijtje bij gemaakt.’
Ik zie Aal lopen in het Gooi, introvert, innig. Aan het eind van de stilte zeiden we elk onze zin van de dag.
Thuis stapte ik naadloos over in het intieme leven met man en poezen.
En zij, ze ging haar zinnetje thuis opschrijven en schilderen.
 
Ik staar naar de eerste de beste zin, zo’n zin die nergens op lijkt op het eerste oog. Een kale datum en daaronder 17 woorden achter mekaar, precies zoals ze de zin zei.

28 september
weer of geen weer de donderdag is van Anne en Aal lopen praten kijken luisteren of fluisteren.

Ik lees de zin, herhaal haar als een mantra en het wonderlijke is dat de zin met de keer dieper zakt en meer zegt, tot ze alles zegt en mijn hart resoneert.

‘Dat is een gedicht, Aal.’
‘Ik wist wel dat jij dat zou zien. Het is wat ik beleefde.’
Ik kijk naar het schilderijtje dat op hetzelfde kladje geplakt is: twee bomen, aarde en lucht.
‘Alles zit erin, Aal, onze hele dag, het hele Gooi, het weer, de elementen, wij in ons element. Mooi.’
‘Ik wist wel dat jij dat zou zien. Ik vond het fijn om onze dag te schilderen, net of wij weer samen liepen. Lopen met jou is het mooiste van mijn leven.’
Ik schiet vol, zij schiet vol, en dan worden wij praktisch.
‘Heb je elke week je zin opgeschreven en onze dag geschilderd?’
‘Ja.’
Ze kijkt me aan. Ik voel iets aankomen.

‘En nou wil ik er een boekje van maken, maar ik weet niet hoe dat moet en mijn handschrift is afschuwelijk, maar het lijkt mij leuk om dat boekje aan mijn sportvriendinnen te geven, dan hebben ze dat boekje als ik niet meer naar de sport kan.’
Ze laat onze looptochten weg. Ach.
‘Wat een goed idee Aal, dat zal iedereen enig vinden, ik voorop!’
Ze kijkt me aan.
‘Wil jij dat voor me doen Anne? Ik weet niet hoe dat moet en jij kan dat wel,  jij begrijpt mij.’
Beduusd neem ik het stapeltje aan, geen weet waar ik aan begin.

Het bericht Vrouwenlijn 15 – lopen met mijn moeder (9) verscheen eerst op Anne Vellinga.