Ik woonde in de binnenstad van Alkmaar vlakbij de grote kerk onder twee puntdaken, verbonden met een plat dak. Ineens loop ik in mijn vaders voetstap. Het begint bij de achterdeur, op de hoogste verdieping, en leidt naar de brede goot tussen de beide puntdaken. Ik heb daarin een watertuin aangelegd. Mijn oog valt op een onbehouwen klont die aan een bloempot kleeft. Ik stap de goot in en pak die klont. Leeft het! Het is een jonge gierzwaluw. Wat aan uitsteeksels onder zijn buik zit, steekt hij als stiletto’s in mijn vel. Krijg die er maar eens uit.

Je moet weten dat een gierzwaluw geen zwaluw is, hij is van een andere familie (apus apus), in de verte verwant aan de kolibri. Een gierzwaluw is altijd in de lucht en heeft amper pootjes nodig, hij heeft genoeg aan uitsteeksels waarmee hij zich even kan vastklemmen aan een rots of een dakpan. Landen op de grond kan zijn dood betekenen want hij kan zich nauwelijks afzetten. Hij vliegt altijd. Ook als hij slaapt. Ook als hij eet. Ook als hij paart. Als er gierzwaluwen zijn, hoor je ze gieren. Als je ze niet hoort, zijn ze er niet. Een gierzwaluw is een pijl uit de boog, zo zien ze eruit en zo zijn ze, vederlicht en pijlsnel; een foto heb ik er niet van en mijn broer ook niet, maar mijn kunstzinnige natuurvriend Elsbeth Cochius heeft er een lino van gemaakt:

In mijn Alkmaarse tijd broedde een gierzwaluwpaartje elk jaar onder dezelfde dakpan van ons bovenhuis, lekker beschut en rustig boven de brede goot tussen onze daken. Ze gierden de hele dag, behalve op regenachtige dagen, want dan vliegt er geen voedsel. Op een keer was het doodstil onder de dakpannen, de jongen verroerden zich niet en de ouders hoorde ik niet gieren. Ik was bang dat de ouders de jongen verlaten hadden en dat de jongen dood waren. Misschien kon ik ze nog redden met meelwormen? Ik belde mijn vriend de boswachter. Die schoot in de lach om mijn plannen en stelde me gerust: ‘de ouders zijn even op en neer naar Zuid Frankrijk om muggen te halen en de jongen liggen zolang in comateuze slaap.’ En inderdaad, de volgende dag kwamen papa en mama terug van 2000 km vliegen, de bek vol Franse muggen. De jongen ontwaakten luidkeels uit hun schijndood.

Vastgeniet aan de jonge zwaluw, treedt mijn familiemycelium in werking. Uit het niets weet ik dat de jongen zijn uitgevlogen en dat ik de benjamin in de hand heb. Die kon de vlucht over het dak niet aan en stortte in de goot. Zonder bedenken klauter ik naar het hoogste punt waar ik komen kan, het platte dak. Daar houd ik de kleine gierzwaluw hoog boven mijn hoofd in de hoop dat hij zijn pijlen uit mijn vel zal trekken. Dat doet hij niet. Hij is nat en koestert zich in de zon. Ik voel z’n hartje in mijn hand. Ik sta als het vrijheidsbeeld op het dak. Helaas is dit unieke tafereel het winkelend publiek van Alkmaar ontgaan.

Mijn hand doet pijn van zijn nagels, zijn hartje roffelt, een trilling gaat door het vogellijfje. Wat kan ik doen om hem te redden? Op goed geluk zwiep ik mijn arm met hand en gierzwaluw de lucht in, en jawel, in de vliegende vaart laat hij los. En valt als een baksteen omlaag langs het gebouw. En duikt weer op, net voor hij de grond zal raken. En dan gebeurt het.

Uit het niets gieren twee zwaluwen rakelings over mijn hoofd. De papa en de mama? Waar komen ze vandaan? Weten ze dat hun jong een doodsmak maakt? Pijlsnel duiken ze onder het vallende jong en veren gedrieën op, samen zwenken ze verder. Dat wil zeggen, het jong valt telkens uit de lucht en de ouders schieten er telkens onderdoor, waarop het jong weer opveert. Ik ben getuige van het familiemycelium der gierzwaluwen. Niet alleen de papa en de mama, de hele familie komt aangegierd uit alle windstreken.

Gezamenlijk duiken ze in vliegende vaart als vangnetten onder het vallende vogeltje door. Dankzij het vallen kan ik het jong volgen, zijn vallen en opveren, zienderogen leert hij gieren. Plotseling zwenkt de zwerm recht op mijn dak af, met mij er bovenop. Ze gieren rakelings rondom me. Ze bedanken me. In de gierende wind veert mijn hart op.

Jammer dat mijn broer er niet bij was, die had het kunnen filmen, maar ja, mijn broer zit in Oosterbeek.

Die avond belt mijn broer die nooit belt.
,,Ha zus. Vanochtend hoorde ik een raar geluid bij de keukendeur. Het was een jonge gierzwaluw. Van pa wist ik nog dat die niet zelf kunnen opvliegen. Toevallig heb ik net een foto gemaakt van een man van de gierzwaluwopvang in Apeldoorn. Dus toen heb ik die gierzwaluw gepakt en hem daarheen gebracht.”

Zie voor natuur die niet te fotograferen is: www.elsbethcochius.nl
En haar natuurlijke objecten in het landschap: http://www.natuurlijkwerk.nl

Het bericht Familiemycelium – Gierzwaluw (2) verscheen eerst op Anne Vellinga.