Ik sluit mijn ogen om de sfeer opnieuw te voelen nu er geen Vellinga’s of vrienden zijn. En ja, ik voel het, het doorwaadbare schild van mijn vaders gevoelige ziel en de koesterende warmte van mijn moeder die vanaf het moment van mijn conceptie onvoorwaardelijk van mij gehouden heeft, wat ik ook deed, wat ik ook zei. Ik voel tranen van gemis. Van dankbaarheid.
Ik herinner me dat ik een keer verschrikkelijk pijnlijke voeten had van onze pelgrimstocht, meer dan 10.000 kilometer in de loop der jaren. ‘Geef je voeten maar even aan mij,’ zei ze. Tot dat moment had ik een hekel aan haar strelingen. Blijf van me af, niet kijken, ik doe het zelf, de houding van de kleuter op de step met vierkante wielen. Met mijn zere voeten en nog een hele weg te gaan, geef ik me over. Ik ga zitten in het lange gras en trek mijn zware schoenen en klamme loopsokken uit. Zij hurkt naast me en neemt mijn gezwollen voeten in haar schoot. Ze streelt ze zo zacht en lief dat ik wil dat het nooit voorbij gaat.

Vaak had ik het met mijn moeder over de dood en het hiernamaals, of het er was of niet. We hielden het allebei voor mogelijk, alleen al door ons gevoel voor synchroniciteit en toevalligheden. We hoopten allebei dat er na de dood iets leuks stond te gebeuren, precies zoals Djoeke eerste kerstdag wenste. Aal beloofde mij uit de grond van haar hart dat ze het me zou laten weten op wat voor manier dan ook. Als het kon.
‘Als je dan maar niet als een doorschijnende geest aan mijn voeteneind komt staan, want dat lijkt me doodeng!’
We lachten ons slap bij het idee.

Mijn moeder was van het zien. Zij zag blaadjes bungelen aan ragfijne spinnendraden. Ze schilderde wat ze zag en wat anderen niet zagen. Toen zij Parkinson had zag ze haar moeder geregeld in de deuropening staan, de armen over elkaar en haar vader stond naast haar als ze schilderde. Ze zag ook kabouters in de tuin en aanvankelijk griezelige gestalten, onthoofde lijken voor haar voordeur en opgehangen kinderen aan de boom voor haar huis. Ik wist niet wat echt was of niet. Was blij dat de enge beelden in de loop der tijd transformeerden in kippen en kabouters.

Toen mijn moeder dood was, wachtte ik op haar tekens. Ik dacht dat ze me iets zou laten zien of dat ze mijn hand zou leiden als ik schilderde en dat ik dan in die schilderijen het hiernamaals zou zien of haar, meer nog verwachtte ik dat ze me iets zou vertellen, want dat heeft ze haar hele leven gedaan. Dat is niet gebeurd.

Derde kerstochtend baad ik nog in de sfeer van de eerste en de tweede. Een gedachte welt op.
Misschien zien zieners gestalten, horen hoorders stemmen, voelen voelers een hand, merken symbolisten tekens. Mijn moeder was ziener en zag de gestalte van haar ouders. Ik zie niet en hoor niet en voel niet, geen gestalte, geen lach, geen stem, geen hand komt naar mij toe. Ik ben van de sfeer, als kind al, ik ben gevoelig voor sfeer, de sfeer van huizen en landschappen, de genius loci; waar ik nooit aan gedacht heb, is de sfeer van mijn ouders, de sfeer die ik zo ontiegelijk gemist heb.

Het essentiële verschil met mijn herinneringen, verlangens, dromen en gedachten is dat de sfeer niet uit mezelf komt, de sfeer komt naar me toe, omarmt mij…

Het bericht Mijn contact met de doden (4) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Eerst gaan we bij vrienden van mijn moeder cadeautjes ophalen voor iedereen die via mijn blog ‘Ao Tapete Vermelho’, de magische expositie van Umberto França gesteund heeft.
Fons en Gerard zijn net terug uit Rio de Janeiro met een tas vol surprises van Umberto.

Pas als ik hartje Amsterdam voor hun deur sta, besef ik dat ik hen eigenlijk alleen ken van mijn moeder. Best gek om voor het eerst langs te komen en meteen iets op te halen. Terwijl ik aarzelend op de bel druk, heeft Kees zijn eigen startproblemen: hij heeft geen contanten voor de parkeermeter. Als ik met kleingeld naar hem toesnel, komt een man de deur uit met brede armzwaaien. Ik herken Fons, de man van het grote gebaar.

Hij maakt grapjes en gaat ons voor de lift in. We stappen via de andere deur uit, regelrecht in een oase van licht, ruimte en sfeer. Overal schilderijen van Umberto en mijn moeder. Fons wijst naar een prachtig ingelijste houtsnede van een spruit ‘die heb ik van Aal gekocht op haar laatste expositie.’

Hij dirigeert Kees en Gerard de smaakvolle woonkamer in.
‘Als jullie gezellig in de erker wat babbelen, maken wij wat lekkers klaar.’
De keuken is strak en gezellig tegelijk, wedgwood servies, kleurige potten en kannen, houten planken en de modernste gemakken. Een grijsblauwe kat springt op de vensterbank en begint uit een artistieke waterkan te drinken.
‘Die kat is mijn alles.’
‘Mijn kat is ook mijn alles.’

Hij kijkt me aan.
‘Joh, het is of ik Aal zie, wat lijk jij op haar! Enig! Weet je, we nemen een gebakje door de helft, dat is jou vast ook genoeg!’
‘Dat deed ik met Aal ook vaak!’
Hij haalt een gebaksdoosje van de beste bakker uit de kast, precies wat Aal ook altijd in huis haalde. Hij stoot me vertrouwelijk aan.
‘Meid, ik ben veertien kilo afgevallen de afgelopen vier maanden, wel met een diëtiste erbij hoor, en twee keer in de week tennissen!’
Hij is net zo gemoedelijk met mij als hij met Aal was.

Ik voel me zo op mijn gemak dat ik achter hem aanloop als een hondje, precies zoals mijn moeder altijd bij mij deed. We gaan door de enorme kamer, langs kunst en kasten, banken, lampen en bureau naar de slaapkamer waar de geschenken van Umberto opgeborgen zijn. Fons houdt zijn pas in, een oogwenk, precies zoals ik deed als Aal me op de hielen zat tot aan de wc-deur. Aal staat me ineens zo levendig voor de geest dat ik haar gouden handen zie, zoals ze bezig waren met water en verf en kwasten.

Achter Fons rijst haar beeld op als dat van een jonge meid. Ik zie haar als een dolle springen op het enorme bed en gekke bekken trekken achter de rug van Fons. ‘Zie je wat een leuke vrienden ik heb?!’ Ik hoor het haar zeggen, terwijl ik haar stem al jaren kwijt ben. Het ontgaat me wat Fons allemaal aan het doen is. Ineens staat hij weer voor mijn neus.

Ik loop in trance achter hem aan naar de grote ronde tafel, die bezaaid is met kleurige snuisterijen van dierbare reizen. Hij schuift alles naar achteren en spreidt de geschenken uit. Terwijl ik alles bekijk en bewonder, glipt hij naar de keuken.
Uit de erker klinkt het genoeglijke gebabbel van Kees en Gerard.
Fons komt terug met thee en taart. Getinkel van vorkjes en lepeltjes. Alles smaakt goddelijk. Het is zo gezellig en voelt vertrouwd alsof we elkaar al jaren kennen, terwijl het amper een halfuur is.

‘We moeten gaan!’
Op Kees kun je bouwen. Hij is het diner niet vergeten. In de auto stamel ik mijn mantra, dat ik het zo fijn vond.
‘Dat zei je vanochtend ook al van gisteren.’
Hij vraagt niet wat ik zo fijn vond.
Dat zou ik ook niet weten.
Daar moet ik eerst een nachtje over slapen…

wordt vervolgd 

Het bericht Contact met de doden ~ mijn moeder (3) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Een dag voor het diner stuurt hij een appje ‘vegeteer jij met het eten?’ Een typische Vellinga vraag. Ik app terug ‘Allesfresser’. Hij appt ‘een echte Vellinga’.

Het moment suprème is hij niet thuis, precies zoals zijn vader er niet was toen hij geboren werd. Dat kwam door mijn geboorte die een etmaal kostte. Op grond hiervan kreeg mijn vader nu bij de eerste wee het idee snel nog wat van zijn opgekweekte visjes te verkopen voor een extra centje voor de komende baby. Dat was heen en terug twee uur fietsen, dus dat moest kunnen. Mijn broertje werd binnen twee uur geboren, net voor zijn vader hijgend met wat zakgeld thuiskwam.

Mijn broer haalt tante Greet, de zus van onze vader als wij voor zijn deur staan met de armen vol kerstgeschenken. Vooraf drukte hij ons op het hart NIETS mee te nemen.
Zijn dochter laat ons stralend binnen. Het hele huis straalt, zonder kerstboom maar met lichtjes, precies zoals ik dat in mijn huis gedaan heb. De tafel is al gedekt, sober en wit, geen flauwekul ofwel simplify your life. Typisch Vellinga. Alleen is er heel veel bestek rondom de borden. Djoeke wijdt ons in over het gebruik: van buiten naar binnen en van boven naar beneden.
‘Dat Marco zoveel bestek heeft!’
‘Dat heeft hij gisteren gekocht bij de Blokker, best nog duur.’
Typisch Vellinga. Je koopt het als je het nodig hebt en dan gelijk genoeg, al is het veel geld. Mijn vader kocht tien onderbroeken, tien paar sokken en tien boerenzakdoeken tegelijk, nooit één voor één zoals mijn moeder.

‘Wisse zit nu op de hotelschool en heeft het gerecht bedacht. Hij heeft het daar ook gemaakt en wist welk bestek erbij moest.’
Als de nood het hoogst is, is de redding nabij; je roeit met de riemen die je hebt en bij gelegenheid ben je de gastvrijheid zelve terwijl je van nature een kluizenaar bent met een homp brood en een fles wijn, vol verlangen en heimwee. Zo zijn de Vellinga’s.

Tante Greet schuifelt binnen aan de arm van mijn broer. Als hij haar jas ophangt in de gang, leegt zij haar tas: flessen wijn, zakken nootjes, een fotoalbum.
‘We mochten niks meenemen,’ lacht ze.
Als mijn broer binnenkomt, roepen we in koor ‘We moesten toch heel veel meenemen!’
Lachen! Echt Vellinga.

Terwijl vader en zoon wat voorbereiden in de keuken, bekijken wij foto’s van de Vellinga’s, toen opa en oma jonger waren dan wij nu.
We kunnen aan tafel en zoals dat bij de Vellinga’s gaat, kan het ree-ruggetje nog zo lekker zijn, de wijn nog zo soepel en het toetje nog zo zoet, het draait om het gesprek dat alle kanten op kan gaan, politiek, seks, quantum fysica, humor en debat, zingen en lachen, tranen en nijdig weglopen.

Onmerkbaar schuift de dood aan. Djoeke krijgt de geest en vertelt over de dood in haar jonge leven, de ene opa die stierf toen ze zeven was en de andere opa die ze nooit gekend heeft, maar vooral het sterven van twee vriendinnen, haar hartsvriendin lag op een ochtend dood in haar bed, zonder doodsoorzaak.
‘Ik zou het zo leuk vinden als ze nog ergens zijn… misschien is dat ook wel zo, maar je merkt ze nooit…’

In de stilte vol huiver sluipt een herinnering bij mij omhoog.
‘Ik liep met oma Aal door Drenthe op de verjaardag van opa Jan. Aal had tegen haar gewoonte een ritueel voor ogen en wierookstokjes mee. We vonden een plek die bij opa Jan hoorde: een kronkelbeek omzoomd door bomen. We gingen staan in een bocht, prikten een wierookstokje tussen de wortels van een wilg en staken hem aan. Een vlammetje, kringelrook en geur. Wij wisten niet hoe het ritueel verder moest en zeiden maar gewoon wat in ons opkwam:
“Als je nog leefde, was je nu jarig Jan”
“Wij denken elke dag aan jou”
“We houden nog steeds van jou.”
“We missen je heel erg”
En toen uit één mond: “Hoor je ons?”
Een ijsvogel scheerde over de beek, het water rimpelde en de blaadjes van de boom boven ons begonnen te ritselen. Ons hart barstte uit ons vel, we hielden onze adem in en knepen elkaar en toen was het weg.’

Het is even te stil voor de Vellinga’s, stilte moet bij ons gebroken worden, dus ik ga door: ‘Aal heeft toen beloofd na haar dood duidelijke signalen te geven, “als het kan”, zei ze.’
Tante Greet veert op; ‘En…. kon het?’
‘Uh… nee.’
De tafel schudt van het lachen. Vellinga ten voeten uit.

Dit alles had je kunnen horen en zien in de film.
Maar…

wordt vervolgd

Het bericht Contact met de doden ~ mijn vader (2) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Ik wist nu hoe het ging en nam een teug die me meteen in een andere wereld zwiepte. De psychedelische muziek ging over in kolkende beken met bloemen rondom, bloemen kregen gezichten en werden mensen. Ik kreeg geweldige ideeën. Dacht ik. Rhae en Paul waren onbereikbaar aan de giechel, maar Peter zat ook in de ideeën-wereld. Elke gedachte waarop we ons koncentreerden werd een geweldig idee, alleen konden we niets vasthouden, je moest meereizen.

Op mijn reis zag ik rondzwevende geesten. Dit vervulde me van onmetelijke vreugde. Ik had me altijd afgevraagd of er een niet zichtbare werkelijkheid was en nu was ik er. Ik wilde dit niet kwijtraken en zocht een stuk papier om het op te schrijven. Nergens papier. Zul je altijd zien. Gelukkig gingen de geweldige ideeën door en kreeg ik het volgende grandioze idee. Ik ging het vastleggen in mijn eigen geest. Vrijwel direct was ik in een ruimte vol onbeschreven bladen. Het moment dat ik ze zag, werd ik treurig. Ik wist dat het onbegonnen was dit gebied te betreden in de gewone werkelijkheid. Toen kreeg ik medelijden met de geesten, zij waren altijd onvindbaar.

Daar kwam het beste idee dat iemand ooit had gehad in mijn geest: ik moest de weg banen tussen beide werkelijkheden. Ik ging mijn gedachten uit en voelde hoe mijn hoofd zweefde op een spiraal, heel hoog. Ik keek rond en was in de kamer van Rhae en Peter, maar nu pas zag ik de schitterende lijnen van de tekentafel en de kachelpijp en hoe die elkaar versterkten. Ik begon te gloeien en het gloeien ging over in koken, ik werd vonk en vuur. Rondom doemden schaduwen op en galgenkoorden waaiden in de wind.

Ik gloeide zo hevig, dat Rhae het merkte en een thermometer haalde. Ze stopte hem onder mijn oksel en haalde hem er onder vandaan en deed hem er weer onder. Ik merkte dat niet, dat hoorde ik later. Ik had koorts, 38, 39, 40 graden. Bij 41 zag ik mijn eigen lichaam liggen op de grond. Ik zweefde hoog, ik viel diep. Een engel sloeg vleugels om me heen, tilde me op en droeg me door een poort naar een warme wolk.

Ik werd wakker met vleugels om me heen, voelde dat het armen waren, maar niet die van mijzelf.
Dat was de eerste keer dat ik met Paul in bed lag, zijn armen om me heen.

wordt vervolgd

Het bericht Seks – voorspel 4 verscheen eerst op Anne Vellinga.