Het bijzondere van het menselijk aanpassingsvermogen heeft zich inmiddels voltrokken. Als het piept en kraakt en knarst en klapt tijdens bezoek van mijn vriendinnen, waar Man niet bij is ter verklaring van fenomenen die zich voordoen in ons wonderbaarlijk huis, ben ik de aangewezen persoon de schouders op te halen en dan zeg ik doodgemoedereerd ‘hij zet zich’. Wat herkenbaar verschrikte ogen bij mijn vriendinnen oproept.
Dat gaat zo al jaren, zeg nooit ‘altijd’.

Dan slaap je een keer ononderbroken diep omdat je een paar dagen de rust neemt.
Omdat je heel veel meemaakt met je moeders verjaardag.
En ateliers die galerie worden.
En manuscripten die boeken worden.
En oude bekenden die opduiken uit 20 jaar Ginungagap.
In die rust slaap je de slaap der onschuldigen. Dieper dan diep.

‘Pang!’
Alsof een pistool afgaat. Pal maast je oor. Op je hoofdkussen.
Dan schrik je wakker. En durf je je niet te bewegen.
En slaapt Man alsof er niets is gebeurd.
En gebeurt er ook niets meer.
En doezel je in slaap.

‘Pang!’
Dan ben je echt wakker. Klaarwakker. En dan geef je je man toch een oplawaai op zo’n onzichtbare manier dat een terrorist of inbreker die in de slaapkamer staat te loeren niet ziet dat je wakker bent en jou gaat beschieten.
‘Wat!!?’
Echt keihard. Dat elke dief gealarmeerd zijn pistool leeg schiet.
Niets verbreekt de stilte. Nou ja, Man met zijn ‘Wat is er? Is er wat?’
Hij heeft van nature een stem die stilte verbreekt tot in de verre omtrek. Ook als hij net wakker geschrokken is van een onzichtbaar oplawaai in het donker.
‘Ik hoorde een pistoolschot. Vlakbij. Hier in de kamer.’
Dwars door het vervaarlijke duister van de nacht waarin wezens schuilen die je niet ziet, steekt hij zijn arm het bed uit en knipt de schijnwerper op zijn nachtkastje aan. Hij is zo’n man die zijn vrouw voorleest zodat zij na 2 minuten in slaap valt als dat nodig is, en daar is die schijnwerper voor, anders ziet hij de kleine lettertjes niet.

De kamer is zo leeg als maar kan; ik heb alles net eruit gebonjourd, dankzij de tijd die ik over had door even niets te doen.
Het enige object dat naast het bed de kamer bemeubelt, is de trommel waar Man maar geen afscheid van kan nemen. Het is een trommel op drie poten, die hij zich aanschafte in de tijd dat hij nog les gaf op een basisschool. Om de kinderen stil te krijgen en zijn stem te sparen, zocht hij een compagnon, de trommel op driepoot.
‘Pang!’
Na jaren van stilte kan hij het ineens alleen.

Het bericht Pang verscheen eerst op Anne Vellinga.

Bij deze onverschrokkenheid kan ik niet achterblijven. Ik sta achter Man. Het lichtje op de gang knipt vanzelf aan, DE moderniteit van ons huisje, alias Schwartzhaus. Als hier een spook rondkraakt, is het geen elektrificerend spook, het ganglicht kierde de hele nacht niet onder de deur.

Man dendert de trap af zoals ik een slangenveld doorkruis, handen in de zakken en veel gestamp opdat gevaar weg is voor het gevaarlijk wordt. Geen deur klapt, geen plank kraakt. Beneden hebben we alle tussendeuren weggehaald voor de warmteverdeling. Man staat in het eerste gat van de deur en kijkt de achterliggende kamer rond, ik sta als rugdekking achter hem. Man draait zich om voor de volgende inspectie, ik draai mee als in een draaideur. Het volgende  deurgat geeft zicht op de woonkeuken. Niets te zien. We draaien rond tot Man in het laatste gat staat. De grote ramen van de Wintergarten weerspiegelen grote man met vier voeten. de middelste van vrouw.

‘Niks.’
Man is een man van snelle conclusies. Dat krijg je van dikke stapels werkstukken die in eigen tijd nagekeken moeten worden, betaald krijg je in het onderwijs niets. Dus leer je zien in een oogopslag wat niet deugt. In kamer en keuken en gang en trap en wintergarten deugt alles.

‘We hebben nog niet in de kelder gekeken.’
‘Een rots kraakt niet.’
Onze kelder is uitgehouwen in de rots waar ons huisje tegenaan staat, de enige plek van het huis die is zoals hij was: vochtig, klam en schimmelig, zomer en winter 7 graden Celsius. In deze Felsenkeller zit een ontluchtingsgat naar boven, waardoor water omlaag valt in een emmer. Tweemaal vond ik een verdronken hagedis in de emmer, sindsdien staat er een boomtak in en heb ik geen dooien meer gevonden.
‘Misschien is er een vleermuis door de luchtkoker gevallen.’
Man gunt vrouw nachtrust. De kelderdeur slaat open, licht aan.
‘Niets!’

Man opent nu zelfs de wc-deur om vrouw te overtuigen dat ze last van spoken heeft. In de wc is niets dan de wc-borstel en de spiegel met een glimp Man. Ik heb een keer in een spiegel gekeken en zag niets. Dat is eng, je eigen gezicht niet weerspiegeld zien.
‘Niets!’

Man is er klaar mee en dendert de trap op, links naar de slaapkamer.
‘Het rommelkamertje!’
De deur staat op een kier en dat staat hij altijd omdat het vloerkleed net even te groot is en  het huis scheef.
Man zwaait de deur open, ganglicht schijnt op open deuren van de kast waar wij alles in stoppen  waar we zo gauw geen plek voor weten.
‘De kastdeuren staan open.’
‘De vloer is scheef en de deuren hangen scheef in de scharnieren en het lipje van het slot…’
Man is klaarwakker en weet wat eraan mankeert.
‘Zit er niks in?’
‘Al die kerstzooi die jij er gisteren in gepropt hebt. Vandaar dat dat slotje dat ik ingenieus heb verlengd niet blijft hangen.’
Man klapt deur dicht, vloerkleed dempt klap, deur blijft op kier. Man beent naar bed.

‘Het gastenkamertje…’
Man loopt over vrouw heen in de vaart eindelijk een einde te maken aan dat eindeloze vrouwengeëmmer. Man gooit de deur open. Een rode vlam schiet langs zijn benen. Man geeft angstaanjagend angstig geluid.
‘Uuu…’
Man staat als bevroren. De trap kraakt.
Vrouw kijkt over de trapleuning.
‘Leo?’

Het bericht Tweede huis (6) – Uur U verscheen eerst op Anne Vellinga.

Wij moeten eerst over de Steinach, het beekje. Dat heb je met dalen, daar gaan beekjes door. In feite is het omgekeerd. Het beekje heeft het dal uitgesleten in de loop der jaren die in de miljoenen kunnen lopen.

Steinach Quelle aan ZO zijde van de Ochsenkopf
(waternamen eindigend op -ach wijzen op hoge ouderdom, Steinach betekent op steenachtige bodem – de bron ontspringt aan de voet van de steen, het schild vermeldt de inwijding van de bron onlangs, nou ja, in 1995)

Het beekje is beek geworden, het gaat zichzelf te buiten. Kolkend en wild slaat ze over de oevers, schuimend als aanstormende paarden brengt ze zeeën smeltwater van de Ochsenkopf naar de (Rote) Main.
Wij zien de Rijn overstromen voor we er zijn.

Een hond springt tegen me op. Honden zijn vaak verliefd op me. Hun eigenaars ook. Van verre komen ze aangelopen met een grote glimlachen op de getaande gezichten. Een seconde denk ik dat de vriendin van mijn moeder uit het graf is opgestaan. Dat koket bejaarde loopje, hoofd in de nek, wapperende grijze krullen. Mijn hart staat stil. De man kon haar vader zijn of haar kind, een intrigerende combinatie van groeven en openheid.
‘Lieve hond,’ zeg ik.
‘Zijn jullie hier op vakantie?’ vragen zij.
Verhalen kolken over en weer.

Zij kent ons huis van naam. Vroeger hadden de huizen hier geen nummer, die zijn van later. Ons huis was het 65ste huis, vandaar dat het nu nummer 65 is. Wat meteen verklaart waarom wij altijd uren in een straat heen en weer rijden voor we het nummer van de schoorsteenveger of de  riolenman gevonden hebben. Het eerste huis kan nummer 785 zijn omdat  het nummer 785 is dat gebouwd is.
Het huisje naast ons herinnert daaraan, het heet nog steeds het heksenhuisje. Dat weten zelfs wij. Niet dat er een heks woont. Het is van twee violisten uit Keulen die zomers Wagner spelen in Bayreuth.

‘Daar woonde een heks,’ verklaart onze ingewijde, ‘nah jah, ein Frau allein.’
Ze glimlacht net zo als de oude vriendin. Ze gaat verder.
‘De naam van julie huisje was Schwartzhaus.’
Naief als ik ben, reageer ik luchthartig. Dat ons Hollandse huis, een voormalig popcentrum, ook zwart was. Muren en ramen. Wat binnen gebeurde, mocht buiten niet zien.
De vrouw heeft geen oren naar Hollandse huizen.

‘In het verre verleden woonde daar een verre verwant.’
Verre voor mijn beurt bejubel ik het toeval. Zo ben ik en zo moet je soms niet zijn.
De vrouw is stoicijns als de vriendin van mijn moeder was. Die hield er ook niet van als je haar verhaal onderbrak. Ik voel het en zwijg bedremmeld. De vrouw komt een stapje dichterbij.
‘Het huis was toen een hut met het dak tot de grond.’ Haar stem daalt naar de bodem. ‘Mijn verre-verwant-in-het-verre-verleden is de hut uitgevlucht via dat schuine dak met de baby op de arm.’
Het onheilspellende van haar mededeling dringt door in het holst van de nacht, krakend rond mijn bed.

Op een nacht werd de man gek. Hij was net terug uit de oorlog, de gruwelen spookten in zijn kop. Vooral als de volle maan boven de berg uitkwam, een magisch moment dat ik op de foto heb vastgelegd…

Dat moment sloeg de waanzin toe en greep de man zijn geweer. Hij begon te schieten in de hut. Doodsbang nam de vrouw haar baby op de arm om te vluchten. Ze klom uit het raam en gleed van het dak de hut uit, de helling af. De man schoot en bleef schieten tot zijn geweer leeg was.

In het holst van de nacht zie ik wat zich een eeuw geleden afspeelde. Heeft hij de laatste kogel door zijn eigen kop geschoten? In de hut? Heeft iemand hem gevonden? Begraven? Op ons erf? Of is hij verslonden door een vos? Vossen zijn Allesfresser, ze eten huid en haar, bot en bloed tot niets rest.
Maar de gedachten, waar blijven die? Zijn die weg, of blijft er iets hangen op de plek waar je sterft?
In ons huisje…?

Ik raap mijn verstand bij elkaar voor ik het verlies.
Stel dat dolende zielen bestaan, dan had het spook zich eerder gemeld. We wonen hier vijf jaar, of is het al zes, 2007, 8, 9, 10, 11, 12, 13… Van tellen word je nuchter. Van behang afkrabben ook. En glas inzetten en tegels en een schone wc. Ons huisje is als nieuw. Toen de vriendin van Frau Holz langskwam herkende ze het niet. Hoe zou zo’n spook het dan herkennen?
Of…
Haal je spoken van ver door verhalen?
Of omgekeerd…
Wil een geest erkend worden. Heeft de geest ons in handen van de verre verwant gedreven, van wie ik van verre dacht dat het een oude bekende was, opgestaan uit het graf…

‘Ik hoor niets.’
Ik schrik van de brekende stilte.
Man slaapt niet. Hij is wakker. Hoe lang? Heeft hij al die tijd geluisterd en niets gehoord?
Heb ik het me verbeeld? Die stomme ibuprofen na 17 dagen zere arm, omdat ik wou slapen voor de terugreis. Medicijnen hebben vreemde bijwerkingen. 
Ik staar ik het meteloze donker.
Een doffe plof.
Het moment is daar. Het aanwezige wezen manifesteert zich als geroepen…

Het bericht Tweede huis (4) – Schwartzhaus verscheen eerst op Anne Vellinga.

En dan denk ik aan Grassemann, geen man maar een schilderachtig gebouw, museum en theater tegelijk, de uitgaansplek in het Fichtelgebirge. 
Als wij verzadigd zijn van bergen, bossen en beken gaan wij daarheen. Daar is het, daar gebeurt het, zoals Klinkend Hout, een muziekgebeuren dat alleen daar kan, het is een en al hout. De muzikanten gebruiken tafels en banken, muren en vloeren als instrument. Overal zit muziek in en zij krijgen het eruit.
Ze vertellen er spookverhalen uit de omgeving. En wie zit er op de voorste houten bank met rooie oortjes? Precies.

In het Fichtelgebirge wemelt het van de spoken en geestverschijningen. In de verhalen. Dat zie je vaker in stiltegebieden waar op het eerste oog niks te zien is. Neem Zweden met zijn trollen en Schotland met Loch Ness.
Het Fichtelgebirge barst van de kabouters en geesten die weten waar het goud zit. Dat vindt dan iemand dankzij zo’n kabouter. Hoe moet je het wonder anders noemen, en als iemand in een schacht valt, een spleet of een spelonk, is het een gefrustreerd spook dat het op zijn geweten heeft.
Geweldige verhalen, vooral in het Fränkisch, je verstaat de helft niet en ziet dubbel. Bomen die aan de wandel gaan, stenen die vallen, mist die opstijgt uit een poel en dan is het een nymf waar je verliefd op wordt en die je omlaag trekt. 
Zo’n geest is de geest van een dode die voortleeft in de geest van de levenden. Zo blijft een dode onder de mensen, in wouden en poelen, grotten en mijnen en zorgt voor de nodige spanning en vertier, ver van mijn bed.
Kraak…

Ik huiver in het grote bed. Het komt nu toch wel erg dichtbij. Ik begin het eng te vinden. Denk aan mijn vriendin in het verre Nederland die alleen in een krakend oud huis woont. Zij hoort voetstappen in de nacht door haar lange gang, de trap op… Huiveringwekkend. En dan die vriend die honderd kilometer verder woont en net voor de kerstvakantie vertelde dat er al jaren een spook rondwaart in zijn huis. De geest van de vorige bewoner die de weg niet weet naar het licht?
Kraak. Brrr…

De vorige bewoner van dit huis is Frau Holz. Zij heeft het meer dan 40 jaar als vakantiehuisje gehad en het aan ons verkocht, springlevend, nou ja, spring? Ze vertelde nog dat haar man was overleden en dat er voor hen een geitenboertje heeft gewoond. Ooit. Het huisje is van 1880. Meer wisten wij nooit.
Tot voor kort.

Het bericht Tweede huis (3) – Spoken verscheen eerst op Anne Vellinga.