Vijf jaar geleden waren wij net drie dagen op welverdiende vakantie mag ik wel zeggen, bekaf allebei. Het was de eerste zomer in ons Duitse huisje. Onderweg had ik een irritant virus opgelopen dat mijn lichaam aan alle kanten uitkwam. Ik dreigde uit te drogen en moest naar Fichtelbirger beproefd recept zoute Bresel eten en liters water drinken, wat er onmiddellijk weer uitkwam. Ik zat de hele dag op het kleinste kamertje.
Mijn mobiel ging. De vriendin van mijn moeder die mij niet gauw belde.
‘Anne, ik moet met spoed naar het ziekenhuis en Aal kan niet alleen zijn. Kun je onmiddellijk komen?’

Halsoverkop gingen we terug, 750 kilometer.
Mijn moeder kwam bij ons logeren.
De operatie lukte. Drie dagen later was de patient overleden.
Klap op klap.

In zat ermee.
De crematie, leegruimen van het huis, de familie van de vriendin van mijn moeder. Moeilijk allemaal.
Ik kon ook niks. Nooit luiers verschoond, billen gewassen. Geen kind gekregen, had ik ineens een hele grote.
Hoe leg je je moeder recht in bed? Dat moest van haar Mensendieck juf.
Mijn moeders lichaam was toen al zo stijf als een plank en ik wou haar benen niet breken. Het bed uit was zo mogelijk nog lastiger. Dat ze niet over me heen viel. Ik kreeg haar voeten niet in de sokken, de benen niet in de broek. En dan dat douchen elke ochtend…
Ze wou de douche zelf bedienen en spoot mij dan ineens druipend nat. Ik lachte en huilde tegelijk.
Ze sloeg me ook. Recht in mijn gezicht. Keihard. Ze is altijd sterk geweest in haar handen.
Dat bedoelde ze niet zo…
Ik ben zo stom dat ik alles begrijp van haar.
Dat ze alles kwijt is. Haar vriendin, haar huis, haar lichaam, haar geest.
Ze was doodsbang in het begin.
Waar was ze?
Ze had verschrikkelijke hallucinaties. Onthoofde soldaten liepen langs haar raam, dode kinderen bengelden aan de boom en vluchtelingen lagen in de slootkant – en die achterlijke dochter die ze vaak van angst niet herkende, deed er niks aan. Dat mens zat maar te rukken aan haar voeten en zette haar naakt in een betegeld hok en spoot haar nat.

Ik kon het niet over mijn hart verkrijgen haar in een verpleeghuis te stoppen. Eerst even wennen, even betijen. Zij. Ik.
Wat haar vriendin kon, moest mij toch ook lukken?
Mijn moeder was 80 en de vriendin 85.
Of deden ze de hele dag over het aantrekken van sokken? Of trokken ze die niet aan?
Aten ze wel?
Tot mijn ongenoegen werden wij vaak niet binnen gelaten, zelfs niet op mijn laatste verjaardag toen ik met taart voor de deur stond en inbrak met de sleutel die ik van mijn moeder had voor nood. Mijn moeder was zo blij dat ik er was, met taart, hongerig at ze hem op als een schrokkerige hond.
De vriendin lette er niet op of zag het niet met haar halfblinde ogen. Wat vreselijk was het.
‘Bezoek is ons echt te druk.’ zei de vriendin.
Ze werd nijdig dat ik over hulp begon. Wij boden aan dat ze samen bij ons konden komen wonen in de boerderij.
‘Oude bomen verplant je niet.’
Het was een moeilijke tijd.

Mijn moeder in huis was pas echt moeilijk.
Dit waren geen zorgen, die schuif je aan de kant, verdring je. Dit was real life.
Dat geschuifel van haar achter me aan. Ze kon nog lopen, maar dreigde overal over te struikelen. Dat jengelen. Weigeren. Boze. Hulpeloze. Machteloze. Van het allereerste begin.
Ze was ondervoed. Scheurtjes naast de mondhoeken, koortslip, ogen dichtgeplakt met snot en slijm.
Man naar school, vriendinnen ver weg en ik zat er maar mee.
Ik doekte mijn atelier aan huis op en verhuurde de tuinkamer.
Mijn leven was over en als mijn moeder haar middagdutje deed, vluchtte ik jankend het huis uit.

Als ik een bordje aardappelpuree voor haar neerzette, met worteltjes en zalm, ik die geen vis eet, greep zij met blote handen van de honger in haar eten en kokhalsde ik boven mijn eigen bord.
Ik begrijp dat ze geen bezoek wilden…
‘Wij hebben geen hulp nodig. Wij redden ons.’

In mijn onmacht en onkunde en verdriet om verlies van mezelf deed ik alles fout, tot ik het goed deed.
Onwillige voeten in sokken, zure haring in haar mond, wc en douche en zelfs de tanden eruit en erin, dat vond ik het allerergste.
Het psychische hield me op de been. Ik heb altijd gehouden van de ziel en wat zich daar afspeelt.
Wat zag zij wat ik niet zag.
Hoe kon ik haar bereiken.
Hoe kon ik haar geruststellen.
Hoe kon ik ons lijntje herstellen?
Haar angst wegkrijgen.
Ik hield verdomme van haar. En zij van mij.

Ik verveelde me dood.
Doe je ding!

Ik zette haar achter de ezel en begon zelf boeken te schrijven…
Over onmogelijke mogelijkheden. Over afscheid en rouw. Verwerking en pijn. Niet over haar en mij natuurlijk.
Kom in mijn armen, mijn hart en mijn ziel.
Dat is gelukt…
‘Jij kunt wel hoofdverpleegster worden.’
‘Jij weet de weg in mijn hoofd.’
‘Ik houd meer van jou dan jij van mij.’

De les was geleerd en prompt kregen we eindeijk PGB dankzij Mans eindeloos geduld met instanties.
Ze/ik kreeg 4 ochtenden per week hulp, en toen 6, en toen 7 en nu 7 dagen in de week 8 uur per dag.
En dat is genoeg.

Vijf jaar is ze bij ons. De zegen van mijn leven. Dat wordt weer taart vandaag. En de poes is ook nog jarig, Lukkie, tien jaar!

Het bericht Hoe mijn moeder in mijn huis kwam en bleef verscheen eerst op Anne Vellinga.

En dan ben ik ziek. Niks ergs, gewoon wat koorts, hoest, keelpijn, spierpijn, hoofdpijn en vooral slap, te slap om het bed te verlaten. Ik doe het toch. Ontbijt maken, kattenbakken verschonen, een washand over mijn moeder halen. Hondsmoe duikel ik het bed weer in. En dan verandert de wereld. Klappende deuren van man die zoekt zonder te vinden, schuifelende voeten van moeder die dochter mist, rinkelende telefonen, miauwende katten, een deurbel. Ik lig in bed en verroer geen vin. De spaken van het wiel ratelen oorverdovend. Zo druk als de spaken zijn, zo stil is de spil. Ik ben een drenkeling op een stuk wrakhout in een woedende zee. Niemand ziet me. Iedereen zet alle zeilen bij om zichzelf te redden. Zelfs de poezen komen geen kopjes geven, ze hebben het te druk met muizen vangen. Moederziel alleen dobber ik in slappe ellende. De dag dendert aan me voorbij. Deuren klappen open en dicht, trappen kraken, regen striemt. Halfvijf komen de inwonende chirurgen thuis van hun levensreddende operaties in het Westfries Gasthuis, van de inpandige patiënt hebben ze geen weet. Met een herkenbare dreun slaat de voordeur definitief dicht. De heer des huizes komt thuis van zijn vermoeiende schooldag.
Normaal heb ik de koffie klaar en doet hij zijn verhaal, of liever ik. Ik beleef in huis meer in een dag dan hij op school in een semester. Behalve vandaag. In plaats dat manlief met bloemen, fruit en tijdschriften naar de patiënt rent, banjert hij lawaaiig door het hele huis. Iedereen krijgt zijn aandacht. Eerst zijn schoonmoeder, dan de poezen, dan de gasten en tussendoor eindeloos de telefoon. Ik besta niet. Narrig blijf ik in bed en houd me stil. Ik ga niet liggen blèren om aandacht.
Eindelijk wordt het rustig in huis. Uit de keuken komen de gezellige geluiden van water en vuur. Man gaat koffiezetten. Met oren op steeltjes hoor ik zelfs de melk in het pannetje klokken. Is hij melk aan het opkloppen? Voor mij? Hij drinkt hem zwart als de nacht. Mijn man die huizen kan bouwen, kan schuim kloppen. Wat houd  ik toch van man. Ik luister naar zijn fluisterende voetstap de trap op. Hij die dendert, sluipt voor mij. Hij balanceert met volle koffiekommen. Stralend.
,,Ik heb nieuws.’’ Dat mag wel in de krant. ,,Je krijgt hulp.’’
Ik?
,,Ik heb eindeloos gebeld met het CIZ en eindelijk heb ik het PGB voor je moeder rond.’’
Mijn bonkende griephoofd kraakt van de lettercombinaties.
,,Daarnet heb ik Zorg Interim gebeld, een uitzendbureau voor thuishulp. Vanaf morgen komt er hulp voor je moeder.’’ Hij grijnst. ,,Dan kan jij op verhaal komen en koffie zetten. Zonder jou is het maar saai.’’

Het bericht Thuishulp verscheen eerst op Anne Vellinga.