Ik was gevoelig voor papa’s stemmingen en herinner me de eerste keer. Dat komt door mijn broer die me net laat weten dat hij de hele middag gefietst heeft. Onder het koken vraag ik me af waar hij die liefde vandaan heeft. Plotseling herinner ik me mijn eerste eigen fietstocht.

Ik zit voorop bij papa op de fiets in Westkapelle. Ik ben bijna drie en (nog) zijn enige kind en hij is nog aan het wennen om papa te zijn. Wat doet een papa met een klein meisje? Fietsen!
De straat is opgebroken. Ik heb de werkmannen al dagen bezig gezien met stenen weghalen en stenen plaatsen. Ik heb gezien hoe ze stenen kapot slaan en soms hun handen. Wat ze dan zeggen is geweldig, een toverwoord waar de kracht vanaf spat.

Ik ben vol van het nieuwe woord, ik ben vol van papa, ik ben vol van de fiets en de straat die opgebroken en zanderig voor ons ligt en naar ons toekomt en verdwijnt onder het wiel van de fiets van papa. Een steen, een gat, we bonken keihard omlaag en omhoog.
‘Gottedomme!’ zeg ik op het juiste moment.
Achter mij barst mijn vader los in een geluid dat luider buldert dan de zee en mij vervult met warmte, zo verrukkelijk, dat ik het voor altijd bewaard heb.

Het bericht De lach van mijn vader verscheen eerst op Anne Vellinga.

Waar bleef Anneke? Ze kwam altijd zo snel ze kon uit de kleuterschool. Wat ze daar deden was een raadsel, als ze ernaar vroeg kwam Anneke niet verder dan een diepe zucht.
Aaltje keek uit het raam. Het stipje in de verte werd steeds groter, Anneke! Haar hart sprong op. Maar o wee, wat had ze? De moed zonk Aaltje in de schoenen. Had ze de snoepzak nog terug kunnen brengen naar de winkel, ditmaal had Anneke iets in haar armen dat onmogelijk terug kon. Hoe kon zo’n klein meisje zo’n reuzenkarwei klaren? Aaltje legde Cootje terug in de krappe wieg en haalde diep adem.
Hoe kreeg ze dit ooit goed?

Ik liep van de kleuterschool naar huis, moe van de stoel waar we op moesten blijven, de liedjes die we moesten zingen en de blokjes die in de doos moesten, maar vooral van al die kinderen die praatten en schreeuwden en toch van hun stoel liepen en emmertjes gooiden en poppen en blokjes en toen zag ik de bloemen die mama zo mooi vond. Weg was de drukte. De wereld stond stil. Ik wist zeker dat mama hier blij mee zou zijn!
De stelen waren net zo hoog als ikzelf, dik als mijn armen en vol bloemen. Ik bukte tot de grond en trok aan de steel. Hij liet los. Hij stond ook al zo lang vast en nu kon hij fijn naar mama. De bloem ernaast wou ook mee en die daarnaast ook en daarnaast. Ze wilden allemaal mee. Het waren er zoveel en ze waren zo dik dat ik mijn armen er nauwelijks omheen kreeg en ze waren zo zwaar dat ik ze amper kon dragen. Wat zou mama opkijken! Als ik had kunnen rennen, had ik gerend. Gelukkig wist ik de weg blind want ik zag niks door de bloemen.

Mama stond in de deuropening.
‘Mama nem!’
Ze nam ze niet, en toen toch. Mama ging schuil achter de bloemen. Ik tintelde van geluk.
‘Hoe kom jij aan die bloemen?’
‘Die stonden al heel lang en ik heb ze meegenomen voor jou.’
‘Maar Anneke, die bloemen zijn van iemand, van een mevrouw die heel veel van deze bloemen houdt en ze elke dag water geeft en er telkens naar kijkt en nu zijn ze weg. Nu is haar tuin leeg en kaal. Daar is die mevrouw heel verdrietig van en dan gaat ze vragen wie haar mooie bloemen heeft weggehaald en dan zeggen de mensen Anneke Vellinga.’
Daar was ik stil van.

Mama pakte me bij de hand en liep regelrecht met mij en de bloemen naar de tuin waar ze vandaan kwamen.
‘Zie je wat je gedaan hebt? En je hebt er niet eentje laten staan!’
Ik staarde naar de grond vol groene stompjes met tranen gevuld. Ik had er niet aan gedacht dat er verdrietige stompjes achterbleven nu hun mooie bloemen weg waren.
Mama klopte op het raam. Een mevrouw kwam naar buiten. Ze sloeg haar handen voor haar mond en toch hoorde ik haar huilen.
‘Mijn gladiolen, mijn mooie gladiolen.’

Het bericht Helden – moeder en kind en de gladiolen (8) verscheen eerst op Anne Vellinga.

De mama van Marietje-met-de-strik-in-het-haar had snoepjes en ik kreeg er een. Het gele blokje was zoet als suiker en kleefde als pap en ik zoog erop alsof het mijn eigen vingers waren tot alleen de smaak van zoet en zacht overbleef.
Ik wist niet dat zoiets bestond! Dit wist mama ook niet. Dit moest mama weten. Proeven. In een flits wist ik waar ik deze snoepjes gezien had zonder weet dat ze in je mond konden. Ze stonden vrolijk te kleuren op de toonbank van de winkel! Ik ging erheen. Meteen. Alleen.

Zonder mama was de stoep breder en de weg langer en de deurklink hoger en de bel rinkelde harder. Ik stond helemaal alleen in de winkel achter de hoge houten toonbank.
Met mama was de winkel vol met haar stem en haar lege kan en dan kwam de vrouw ergens vandaan en pakte de kan en vulde hem met een kroes uit een melkton met een deksel erop en dan liepen we voorzichtig terug om niets te morsen en als mama ging wassen, haalden we groene zeep in een houten kuipje, maar meestal haalden we brood en aardappelen vol klei.
De vrouw in de winkel had meer dan alle mensen en iedereen kon het bij haar halen en het raakte nooit op.

‘Annekeej, is mama ziek en moet jij wat halen voor mama?’
Ik schrok van de stem achter de toonbank. Ik kon er niet overheen kijken, maar ik zag het vertrouwde gezicht met de kanten witte muts, de gouden hangers en de rode ketting en de glimlach middenin. Tussen haar en mij stonden de glazen potten vol kleur!
‘Snoepjes.’
Ze pakte een grote bruine puntzak en schepte bruine snoepjes uit de onderste pot. Ik wees de roze erboven, die vond mama nog veel mooier. En de gele. En de witte met roze streepjes. Ik zag hoe langer hoe meer en toen was de zak vol.

De vrouw legde de puntzak op de toonbank en daarop legde ze haar arm zonder hand. Er zat geen hand aan! Waar was haar hand? Ik durfde het niet te vragen. Aan de andere arm zat wel een hand en die vouwde de punt in drie keer dicht over de zak.
‘Doe je moeder de groeten en tot gauw weer heej, Annekeej!’
Opgewonden rende ik de winkel uit, de zak snoep stijf tegen me aangeklemd. Wat zou mama blij zijn!

Mama deed de was achter het huis. De vlokken zaten in haar krullen.
‘Mama! Neem!’
Mama keek op, lachte naar mij en veegde haar handen af aan haar schort. Ze keek verbaasd naar de puntzak, nam hem en vouwde hem open.
Ik trilde van geluk.
‘Wat is dit?’
Ik schrok van mama’s stem.
‘Snoepjes!’
‘Hoe kom je daaraan?’
‘Van de winkel. Uit de glazen potten. Ik wees ze aan en de vrouw deed alles in de zak en je kunt ze opeten!’
‘Hoe kan ze een kind van vier dat nou geven?’
‘Ze had er nog veel meer mama. Deze zijn voor jou!’
Mama keek me aan op een manier die nieuw was en niet fijn.
‘Ben je dan niet blij mama?’
‘Jij kunt er niets aan doen. Jij wou mama verrassen hè.’
‘Jaaa. Ik heb er een gekregen van de mama van Marietje en ze zijn lekker.’
Mama streelde over mijn haar.
‘Die heeft de moeder van Marietje gekocht met centjes en mama heeft geen centjes om die te kopen.’
‘Nee mama! Ik wees ze aan en toen gaf ze het. Ze heeft er nog veel meer. Je wijst ze aan en dan geeft ze die.’
‘Hoe kan die vrouw dat doen. Wie geeft een kind nou zo’n grote zak snoep mee. Ze weet toch dat wij dat nooit kopen!’

Mama nam me bij de hand en samen gingen we naar de winkel. Mama gaf alles terug en de vrouw nam alles aan met haar ene hand, zonder dat mama een snoepje geproefd had.

Het bericht Helden – Annekeej (7) verscheen eerst op Anne Vellinga.

De mannen vulden de hele kamer met hun jassen en tassen en stemmen zo hard als basalt. Ze pasten amper in onze stoelen en ze hadden namen waaraan je meteen kon horen dat ze niet van dichtbij waren, geen Minderhoud, geen Lievense en geen Louwerse, maar Siebering en van der Werff, ze kwamen van ver, heel ver.
Ze waren met de trein naar Middelburg gekomen en vandaar met de bus naar Westkapelle waar Vellinga ergens in de Koudorpstraat moest wonen en werken. Ze zochten iemand die Duits en Frans kon geven en dat was papa en nu hadden ze hem gevonden en ik had er meteen pijn van in mijn buik…

Het was een lange reis geweest, het was koud en het was guur en daar zaten ze dan eindelijk in het huisje van Vellinga om hem te ondervragen. Zijn brief was oprecht, maar hij stond op de zwarte lijst.
Siebering en van der Werff schoven wat ongemakkelijk op hun stoelen. Nu ze eenmaal op het eindpunt van hun bestemming waren, zagen ze de armoede en de liefde in het huisje dat blonk van het sop. Ze zagen de nerveuze vrouw, het verschrikte meisje, de onschuldige baby en de stille man. Het was minder makkelijk dan ze gedacht hadden dit broze leven binnen te vallen. Hun zoekende blik ging langs de tafel, de box, het dressoir, en de boekenkast en bleef rusten op de aquaria vol kleurige visjes.
Ter inleiding, afstemming en verzachting van de ongemakkelijke omstandigheid begonnen ze hiermee.
Vellinga sprak met zoveel warmte over deze koudbloedige beestjes, dat het moeilijk te geloven was dat hij staatsgevaarlijk was. Een man met zoveel toewijding kon toch geen slecht mens zijn?

Het politieke verhoor moest beginnen en begon. Wat was zijn kleur, zijn geloof en zijn hoop, zijn ervaring, zijn kwaliteit, zijn capaciteit en zijn plan. Toen ze aangehoord hadden wat in hem leefde, stonden ze op en gingen wat ongemakkelijk de deur uit.

Mama rende de voordeur uit.
Papa de achterdeur.
Mijn broertje sliep.
De kamer was stil en leeg ineens.

Als een pijl schoot Aaltje de mannen achterna. Na zes jaar Westkapelle miste ze haar familie en haar geboortegrond verschrikkelijk. Elke kilometer richting Groningen was er één. Ze zag haar kans. Ze haalde de mannen in en smeekte hen ‘haal ons hier weg, haal ons hier alsjeblieft weg…’

Siebering zei dat ze overtuigd waren van Jans goede hart, dat was groen als gras, maar zijn politieke kleur was bloedrood. Ze mochten geen communist aannemen en zij tweeën waren verantwoordelijk.
Aaltje rechtte haar rug en zwoer op haar eigen graf dat zij zou zorgen dat niemand ooit een verboden woord zou horen. Niet van haar man, niet van haar en niet van haar kinderen.

Korte tijd later kwam de postbode aan de deur met een telegram van de burgemeester van Tiel.

Een paar dagen later volgde een brief van de gemeente.

Aaltje was in de wolken, Jan landde met een smak op de grond: hij moest zijn akte nog halen!

Het bericht Helden – Bezoek (6) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Ver weg van Groningen, haar moeder, haar vader, zussen, broers, vrienden, werk, werd Aaltje Kolman moeder. Ze was 23 en verheugde zich op het kindje; de hele zwangerschap had ze op de kalender elke dag doorgekruist die het korter duurde voor het er was. Toen de maand juni begon, kreeg ze het benauwd. Haar buik stond bol, het kindje kon elk moment komen, maar waar kwam het uit?
Ze vond het idioot om dat aan haar lieverd te vragen, zoiets wil je horen van je moeder of liever niet, je wilt het horen van je beste vriendin, je liefste zus. Swaantje was een jaar jonger, maar had al een kind. Ze schreef Swaantje een brief met de prangende vraag. Binnen een week was het antwoord er:
‘Het komt uut het zelfde gat waar het ingegaan is.’
Een opluchting. De buik zou heel blijven.

Een paar dagen later stond Aaltje moederziel alleen voor haar huisje, noodwoning 562, voor zich uit te staren. De zon scheen, de lucht was blauw, het gras was groen, het hek was grijs. Er liep een paard in de wei, alleen, een merrie. Verlangend naar de warme omhulling van vrouwenaura’s liep ze naar het  hek.
Plotseling veranderde de wereld. Het gras was groen in duizend kleuren, paardenbloemen straalden als gouden zonnen, de merrie kwam naar haar toe, elk haartje glansde en haar ogen waren diep en zacht als toverpoelen. Ademloos baadde Aaltje in gedachteloos geluk.  ‘Ik krijg een heel bijzonder kindje…’ In het hart van de natuur ontwaakte haar moederinstinct, om haar nooit meer te verlaten.

Die nacht begonnen de weeën en zouden 24 uur aanhouden tot het kindje er uitfloepte. Harten sprongen open om nooit meer dicht te klappen.

Ze was nog niet zo lang moeder, en de sporen van de oorlog met zijn hongerwinter waren nog niet uitgewist, toen er een wedstrijd georganiseerd werd in Westkapelle. Er was eten te winnen! Het hele dorp gonsde ervan, alle vrouwen spraken over lekkere koekjes en koffie en thee.

Aaltje wist één ding: ze zou erheen gaan, ze zou meedoen en ze zou winnen. Ze hadden de prijs nodig!

Het speelde zich af in een zaaltje waar joost-mag-weten-wie een berg eten had opgestapeld. De zaal zat vol, de vrouwen èn de mannen keken met begerige ogen naar de Venz hagelslag en de Pickwickthee, en toen ging er een doek overheen. Weg Luilekkerland.
Het ging erom wie de meeste merkproducten kon opnoemen in 1 minuut. De winnaar zou alle producten krijgen die hij onthouden had. Aaltje wachtte even af hoe het ging. Een stoere boerin begon dapper hakkelend met thee en koffie en suiker. De volgende bracht het tot soep en bonen.

‘Dat kan ik beter’, dacht Aaltje. Ze ging het podium op in haar geruite rechte rok en stak van wal in haar beruchte sneltreinvaart, een tempo dat er nog voor gezorgd heeft dat mijn broertje tot zijn vierde eigenaardige wartaal uitbraakte in hetzelfde razende tempo.

De doek lag over de etenswaar, de tijdklok liep. Aaltje ging van start.
,,Dames en heren, de dag begint pas goed met Verkade beschuit besmeerd met Remia plantenmargarine en daarop heerlijke Venz hagelslag met daarbij een kopje Pickwickthee. Na het vegen en zemen is het om 11 uur tijd voor een verkwikkend kopje Douwe Egberts koffie met romige Friesche Vlag koffiemelk.” In haar rappe tempo nam ze de hele dag door, inclusief Jaffa sinaasappelen, Verkadekoekjes, Hakgroente en de rest.
‘Pring’ ging de wekker.
‘Door, door, door!’ riep de zaal.
Ze hadden in Westkapelle nog nooit zoiets beleefd. De eigenaar van de etenswaar zag zijn kans, betere reclame kreeg hij nooit meer. Aaltje mocht door en met haar beeldend vermogen en werkervaring bij Simon de Wit in Groningen wist ze zich alle producten en meer te herinneren en te verwerken in een steeds dollere sketch. Ze kreeg daverend applaus, een staande ovatie en wat belangrijker was: de hele berg boodschappen.
Ze was in een klap ingeburgerd in Westkapelle en had voor de komende tijden voorraad.
En de voedselfabrikanten?
Die blijven proberen dit unieke optreden te herhalen, maar het is nooit zo spontaan gegaan als met Aaltje Kolman, de wegbereider van Martine Bijl en Cora van Mora.

Het bericht Helden – Aaltje Kolman (5) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Plots brak een sprankje lente door. Hij kon het aquarium overnemen van iemand die er drab in had. Zijn groene hart sprong open, zijn groene held dook op: Jac. P. Thijsse, de man die planten en dieren niet afzonderlijk bekeek, maar als onderdeel van levensgemeenschappen, precies als Marx, maar dan op toegestaan gebied.
Ineens zag hij hoe hij zijn kennis van ecologische systemen kon inzetten om een extraatje te verdienen. Het zou niet zomaar een plezier aquarium worden, hij ging visjes kweken voor de verkoop! Watervlooien had hij gratis uit de sloot achter het huis.
Dankzij zijn goede zorg had hij al gauw biologisch evenwicht in zijn aquarium, met scholen jonge visjes als resultaat. Hij gloeide van trots en Aaltje die nog niks met visjes had, zag heel veel losse centjes rondzwemmen voor brood en box en bed en bad.
De volgende ochtend stormde het echtpaar naar het aquarium of ze al groot genoeg waren voor de verkoop. Er was geen kleintje te zien, niet onder de bladeren en niet achter de stenen, alleen de paar groten zwommen nog rond.
‘Hoe kan dat nou?’ zei Aaltje.
Jan keek beteuterd.
‘Ik was vergeten dat vooral die Black Mollies zó vraatzuchtig zijn dat ze hun eigen kinderen opvreten.’
Er zat maar één ding op: aparte aquaria voor de kleintjes.

Het was een tijdrovende liefhebberij: de aquaria in evenwicht krijgen, jonkies meteen na de geboorte opvissen, opkweken en dan vangen en op de fiets vervoeren naar een handelaar in Middelburg. Het leverde net wat meer dubbeltjes op dan erin gingen. En het was leuk. En mooi. En leerzaam.
En… over deze liefde kon hij praten, vooral met zijn lievelingscollega Hoekstra.

Hoekstra kwam naar de visjes kijken. Met zijn ervaren onderwijzersblik zag hij dwars door de armoede. Hoe Jan scholen visjes wist te kweken uit een paar stelletjes, hoe Aaltje van uitgehaalde oude borstrokken gestreepte truitjes breidde die niemand in Westkapelle had, hij zag de kraaiende baby, en had ook oog voor het dochtertje dat in de hoek van de kamer met gekleurde blokjes speelde, niet zomaar speelde, maar figuren legde in kleurpatronen.

De volgende keer dat hij kwam had hij boontjes mee uit zijn moestuin en twee breinaalden met een bolletje wol. Hij wenkte het meisje naderbij en leerde haar breien, recht en averecht. Hij was verbaasd dat ze het eerder kon dan de meisjes van school. Papa was trots en mama nog meer.
Hoekstra accepteerde de vreemdelingen met hun afwijkende kleding en spraak. Met Hoekstra kwam een warme wind het huisje in.

Ik zat aan tafel het kartonnetje van de boterhamworst in te kleuren. Er was een koe in te zien en die werd duidelijker als je er overheen ging. Ineens stond papa naast me met een boek.
‘Ga dat maar kleuren,’ zei hij.
‘Maar Jan! Dat is je kostbare boek van Thijsse!’ zei mama. ‘Dat kun je een kind toch niet laten kleuren!’
‘Ze is niet zomaar een kind,’ zei papa. ‘Ze is ons kind.’
Ik gloeide van iets onmetelijks.
Papa wees de vlinders met hun mooie kleuren, die waren al klaar. Hij wees de randen op de bladzij ernaast. Het leken wel blaadjes die elkaar omarmden, zo mooi als ik nooit had gezien. Die mocht ik inkleuren. Het was het allerfijnste dat ik ooit had gedaan. Mijn liefde voor sierkunst werd geboren.

Het bericht Helden – Jac. P. Thijsse (4) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Door liefde en angst werd de neiging bedwongen vanaf een zeepkist op het schoolplein de Zeeuwen te vertellen over Lenin. Zij maakte een nestje, hij gaf les aan jongens op klompen en meisjes met strikken in het haar, bevlogen, dat wel, hij kon niet anders.

Elke dag ging papa ons huisje uit met een zware tas om de grote kinderen alles te leren. Dat deed hij achter deuren die ik niet door mocht, hoe vaak ik ook achter hem aan draafde. Ik wilde ook alles leren, maar vooral wilde ik zien hoe papa dat deed!

Als papa thuiskwam, moest hij eten en even naar bed en snel weer naar school en als hij dan weer thuiskwam moest hij pantoffels en thee en dan moest het stil worden in de kamer. Papa ging dan iets geheimzinnigs doen met een boek op schoot. Na korte stilte kwamen er vreemde woorden uit zijn mond waar mama en ik niets van begrepen, maar als papa naar school was, deed mama hem na. Op een keer deed ze het waar hij bij was. Het klonk mooier dan ooit:
‘Ilia untamp kujuswienee atartarin de taraskon…’ en iets van ‘enoebliablu’
Papa was met stomheid geslagen.

Wij waren arm. Dat wist ik niet. Wij hadden geen moestuin, geen kippen, geen tafel, geen bed, geen afwasteil en geen radio. Wat je niet hebt, dat mis je niet. Ik had mijn moeder. Ze maakte koffie en thee, sneed plakken brood en schilde aardappelen waar de modder in klonten aan hing, ze deed de was in de teil en sopte de ramen, de vloer en de lamp en ze kon toveren.

Toen Zeeland overstroomde, zag mijn vader de ramp aan het zout op onze ramen. Mijn moeder gaf onze kleren nog diezelfde dag weg, ook mijn rokje en mijn truitje, die waren voor een meisje dat haar papa en mama verloren had.
Ik zat in pyjama bevroren op de grond toen mama van boven kwam met de laatste broek van papa. Hij was versleten en glom. Mama kwam op haar knieën naast mij zitten.
‘Dit wordt het mooiste rokje van heel Westkapelle en dat is voor jou!’
Haar handen grepen de schaar, de schaar beet in de stof, de stukken gingen aan elkaar met een ragfijne draad en een haarscherpe naald, op en neer, op en neer in haar vlugge handen.

‘Trek dit maar eens aan,’ zei ze.
Het paste precies.
‘Dat rokje moet mooier,’ zei mama.
Het rokje ging uit en mama naaide er zeeltjes aan. Dat voelde wonder bijzonder.
‘Het moet nog mooier,’ zei mama.
Ze haalde overal draadjes gekleurde wol vandaan en maakte bloemetjes op mijn zeeltjes. Toen was het rokje mooi en gingen wij naar buiten. Iedereen die we tegen kwamen bewonderde mijn rokje. Het was mooier dan alle witte kappen en rode bloedkettingen en zwarte bloezen en ruisende rokken. Ik was ineens het mooiste meisje van heel Westkapelle. Ik was blij dat mijn vorige rokje naar een meisje was dat haar moeder verloren had en ik besefte tegelijkertijd wat het ergste was dat mij kon overkomen. Mama verliezen.

Het bericht Helden – papa en mama (2) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Het dorpsschooltje in Westkapelle lag zo ver van de bewoonde wereld, dat geen onderwijzer erheen wilde. Alleen mijn vader. Hij had geen keus. Als communist stond hij op de BVD lijst en nergens wilde men zo’n staatsgevaarlijk man te werk hebben. Zo kwam Jan Vellinga met zijn Aaltje Kolman in een Zeeuws dorpje waar iedereen nog in klederdracht liep. Als huisje kreeg de jonge onderwijzer een noodwoning toegewezen, door Aaltje ingericht met haar gitaar en aardappelkistjes. De zes jaren die volgden ervoeren ze allebei als een verbanning, Westkapelle was hun Goelag archipel.

Na een jaar werd er een kindje geboren, een meisje, en dat was ik.
Ik voelde me thuis in het dorp met de klinkerstraatjes, de vuurtoren, de molen, de smid en de Warschappelse zeedijk. Daarachter de zee zover je kon kijken en daarachter Engel-land. Die engelen wilde ik zien.

Achter ons huisje was een grasveldje. Daar deed mijn moeder de was. Het vuile goed lag in de teil onder het sop en zij stampte met haar stamper om het vuil eruit te slaan. Het sop vlokte alle kanten op.
In het schuim hoorde ik de roep van de engelen. De weg naar zee kon ik dromen. Het straatje, de dijk, het strandje en ik was er. Ik tuurde naar de einder waarachter Engel-land was.
Boten dreven als stipjes langs de rand.

Ik liep erheen, mijn ogen al bij de einder. De zee was koud. De zee was zout. De zee beet in mijn tong en mijn ogen. De zee duwde me hard en steeds harder achteruit. Ik duwde terug, op weg naar Engel-land.

Ineens miste de moeder haar kind. Intuitief rende ze naar de dijk, het sop nog aan haar handen. Ze speurde de dijk af, het strand, de zee en daar, een schrikbarend eind in zee, zag ze een donker bolletje tussen de golven.

Ik herinner me haar warme hand rond de mijne. Zomaar ineens, uit het niets. De vreugde dat mama meeging naar Engel-land. De teleurstelling dat dit niet zo was.

Voor mijn moeder, een populaire Groningse mollebone die op de Minerva academie had gezeten, gitaar speelde en toneel, was Westkapelle klein en beklemmend zonder vrienden en zwijgplicht op straffe van ontslag. Zij kon geen kant op en stak al haar liefde en creativiteit in haar kinderen.

Binnen de muren van ons huisje voelde mijn vader zich vrij het deksel van de doofpot af en toe op te lichten, namen als toverspreuken deden de kamer gloeien van geheim en van liefde, namen die niemand wist.
‘Lenin’, zei hij.
Zijn stem kreeg gloed, zijn ogen werden zacht.
Ik voelde dat Lenin de liefste mens op aarde was. Een held.
Ik wou Lenin zien. Dat ging niet. Hij was dood. Wat dat ook was.
Mijn vader haalde hem in huis.
‘Lenin…’

Het bericht Helden – Lenin (1) verscheen eerst op Anne Vellinga.