De mannen vulden de hele kamer met hun jassen en tassen en stemmen zo hard als basalt. Ze pasten amper in onze stoelen en ze hadden namen waaraan je meteen kon horen dat ze niet van dichtbij waren, geen Minderhoud, geen Lievense en geen Louwerse, maar Siebering en van der Werff, ze kwamen van ver, heel ver.
Ze waren met de trein naar Middelburg gekomen en vandaar met de bus naar Westkapelle waar Vellinga ergens in de Koudorpstraat moest wonen en werken. Ze zochten iemand die Duits en Frans kon geven en dat was papa en nu hadden ze hem gevonden en ik had er meteen pijn van in mijn buik…

Het was een lange reis geweest, het was koud en het was guur en daar zaten ze dan eindelijk in het huisje van Vellinga om hem te ondervragen. Zijn brief was oprecht, maar hij stond op de zwarte lijst.
Siebering en van der Werff schoven wat ongemakkelijk op hun stoelen. Nu ze eenmaal op het eindpunt van hun bestemming waren, zagen ze de armoede en de liefde in het huisje dat blonk van het sop. Ze zagen de nerveuze vrouw, het verschrikte meisje, de onschuldige baby en de stille man. Het was minder makkelijk dan ze gedacht hadden dit broze leven binnen te vallen. Hun zoekende blik ging langs de tafel, de box, het dressoir, en de boekenkast en bleef rusten op de aquaria vol kleurige visjes.
Ter inleiding, afstemming en verzachting van de ongemakkelijke omstandigheid begonnen ze hiermee.
Vellinga sprak met zoveel warmte over deze koudbloedige beestjes, dat het moeilijk te geloven was dat hij staatsgevaarlijk was. Een man met zoveel toewijding kon toch geen slecht mens zijn?

Het politieke verhoor moest beginnen en begon. Wat was zijn kleur, zijn geloof en zijn hoop, zijn ervaring, zijn kwaliteit, zijn capaciteit en zijn plan. Toen ze aangehoord hadden wat in hem leefde, stonden ze op en gingen wat ongemakkelijk de deur uit.

Mama rende de voordeur uit.
Papa de achterdeur.
Mijn broertje sliep.
De kamer was stil en leeg ineens.

Als een pijl schoot Aaltje de mannen achterna. Na zes jaar Westkapelle miste ze haar familie en haar geboortegrond verschrikkelijk. Elke kilometer richting Groningen was er één. Ze zag haar kans. Ze haalde de mannen in en smeekte hen ‘haal ons hier weg, haal ons hier alsjeblieft weg…’

Siebering zei dat ze overtuigd waren van Jans goede hart, dat was groen als gras, maar zijn politieke kleur was bloedrood. Ze mochten geen communist aannemen en zij tweeën waren verantwoordelijk.
Aaltje rechtte haar rug en zwoer op haar eigen graf dat zij zou zorgen dat niemand ooit een verboden woord zou horen. Niet van haar man, niet van haar en niet van haar kinderen.

Korte tijd later kwam de postbode aan de deur met een telegram van de burgemeester van Tiel.

Een paar dagen later volgde een brief van de gemeente.

Aaltje was in de wolken, Jan landde met een smak op de grond: hij moest zijn akte nog halen!

Het bericht Helden – Bezoek (6) verscheen eerst op Anne Vellinga.

‘Hoe oud ben jij?’
Ik schrok van de stem. Achter een lange tafel vol stapels en bakjes zat een mevrouw met een grote bril.
‘Ik ben niet oud.’

Mijn moeder zei dat ik acht was en de dame wees een wand met drie kasten. In de middelste kast stonden boeken voor de jeugd en de middelste planken waren voor mijn leeftijd. Ik mocht zes boeken mee naar huis nemen. Mijn hart knalde bijna uit mijn borst van geluk.

Thuis holde ik de trap op naar mijn domein, mijn slaapkamer. Ik plofte met al mijn boeken op bed, ging in mijn lievelingsleeshouding, op mijn buik, en begon te lezen. Eerst de avonturen van Pinkeltje, daarna die van een bosvarken, wat gewoon een kind was dat troep achterliet in het bos en de leukste tot het laatst bewaard: Sanneke Suikerzak, een meisje dat suikerzakjes spaarde en daardoor allerlei problemen tegenkwam en overwon. Dat wou ik ook! Ik ging ook suikerzakjes sparen! Het eerste probleem had ik meteen beet: in heel Tiel kwamen geen suikerzakjes voor.
De boeken had ik in drie dagen uit, ik ging terug naar de bibliotheek, ditmaal alleen op de fiets.

Ik legde het stapeltje boeken voor de dame van de bibliotheek op tafel.
‘Waren ze niet mooi?’
‘Ik dacht dat ik ze allemaal terug moest geven, ik had niet begrepen dat ik mag houden wat ik mooi vind. Dan neem ik Sanneke Suikerzak weer mee naar huis.’

Het duurde niet lang of de leesdame had door dat het meisje tweemaal in de week zes boeken kwam lenen. Het leesmeisje had door dat boeken door schrijvers geschreven worden. Sanneke Suikerzak was geschreven door Julca, een rare naam, maar een mooi boek. Ze wilde meer boeken van Julca. De leesdame vertelde dat Julca geen andere boeken geschreven had. Ze las de teleurstelling van het gezicht van het meisje en keek geheimzinnig, zoals past bij dames die boeken hoeden.

‘Julca is een pseudoniem, een geheime naam.’
Het meisje was meteen een en al aandacht. Ter plekke schoot haar een geheime naam te binnen. Pasha.
En op het geheime moment van het etmaal, het uur voor de slaap haar overviel, verzon Pasha verhalen die het meisje leerde dromen.

‘Julca heet in het echt Carel Beke, hij is een man, een onderwijzer en onder zijn eigen naam heeft hij Pim Pandoer geschreven, een serie spannende jongensboeken. Als je twaalf bent, of misschien elf in jouw geval, mag je die lezen.’
De dame en het meisje konden het goed vinden met elkaar, maar toen het meisje alle boeken voor haar leeftijd gelezen had, mocht ze niet door naar de kast met Pim Pandoer. Hoezeer het de dame ook speet.

Het bericht Het meisje dat van lezen hield – Bibliotheek (1) verscheen eerst op Anne Vellinga.

 

Krijg ik net een berichtje van Kees Versluis, klasgenoot van ons.
John is overleden, woensdagmiddag. Thuis.

Zojuist is bekend gemaakt dat voor alle mensen die van John hebben gehouden, van zijn muziek, zijn produkties en zijn persoon, een herdenkingsbijeenkomst is op zondag 9 december in de Agnietenhof in Tiel.

Het bericht John van Buren verscheen eerst op Anne Vellinga.

Onder het blog van de ‘Oude bekende’ staat Hanny Andernach van den Berg. ze verelt over Tiel, Flipje en jam, heel Tiel leeft op – de fruitgeuren, de vuilnisbelt, en ook hoor ik de scheepshoorns weer… En dan ineens het diepste geheim uit mijn jeugd, wat niemand wist. 

Ik denk niet dat Ton ook maar enig licht op zal gaan bij het horen van mijn naam. Ik was zo groen als gras en jaren jonger dan hij, Ton van de Bergh, wiens naam alleen al mij deed blozen. Hij was zo verschrikkelijk knap! Op een keer deelde hij samenmet een andere jongen, in mijn ogen mannen, het schoolblad uit, de Pnyx (=nyx) op de trappen voor het gymnasium. Het was na de pauze en ik bloosde al in het park er tegenover waar wij pauze hadden, bij de boom met de verboden vruchten, de taxus met de rode bessen waarvan je wel het vlees maar niet de pit mocht eten op straffe van de dood. Ik treuzelde om mijn bloed de kans te geven af te koelen, maar ik zorgde er wel voor dat ik het schoolblad uit Ton zijn handen kreeg – heel even hadden we allebei dat blaadje vast, verbonden door wit karton met een zwarte vaas erop getekend. Hij hield het vast aan de kant van deze zwarte vaas. Thuis heb ik zijn vingerafdrukken afgelikt en in mijn hart geprent.
Met bonkend hart fietste ik elke dag langs de bakkerij van bakker van den Bergh en als er boven een gordijn half open was, dacht ik dat Ton daarachter aan het opstaan was, of als ik ‘s avonds naar gymnastiek ging, dat hij daar huiswerk zat te maken. Op een keer zag ik hem naast de V&D , mijn hart sloeg over van de onverwachte plek, de onvermijdelijke ontmoeting. Hij stond daar bij het fietsenrek, zijn achterste haast op het stuur van mijn geparkeerde fiets. Toen zag ik dat hij met een donker meisje was, en brak mijn hart. Ik hield mijn adem in, mijn ogen droog en trok de fiets onder mijn illusie weg.
Wie weet hoe verliefd Ton op mij geworden was, als ik niet zo groen was geweest. zo gesloten als een oester, als hij de parel had gezien. Dan was mijn leven anders gelopen, had ik de foute mannen wellicht ontlopen – en de goede ook.

 P.S. Diepste geheimen naar annavellinga@yahoo.nl

Het bericht Uit de kast verscheen eerst op Anne Vellinga.

5 januari 1960 stapte ik uit de verhuiswagen om voor het eerst in de Betuwe te staan.
Het regende.
Op de grond zag ik dat de plassen hier koffiekleurig waren.
In Staphorst is zandgrond en water zakt daar net als op het strand snel in weg.
Ik was 9 jaar en nieuwsgierig, meer een jonge onderzoeker.
Mijn vinger stak ik in de substantie naast de plas en het bleef een beetje plakken.

“Pap, wat is dit voor spul?”
“Dat is klei, jongen!”
Mijn eerste kennismaking met iets anders dan zand.

Al vanaf dat ik kon lopen heb ik, als een Duitser op het strand, overal kuilen gegraven.
In zandgrond is het eigenlijk het fijnst.
Kom je op het grondwaterniveau, dan stroomt de kuil vol water na enige tijd.
Machtig om te zien vond ik dat altijd.

Omdat je op zandgrond prima kan lopen lag er dus altijd gewoon zand.
Maar in Tiel lag altijd grind of as uit de kolenkachels.
Het grind werd in de klei gelopen en moest steeds aangevuld worden.
Daarom was er altijd wel ergens grind voor handen.(Vandaar misschien Grote Brugse Grindweg?)

Ik was nog zo onschuldig toen ik naar de Openbare school van Pa de Jong ging.
Schuttingwoorden kende ik nog niet en schelden was ook een nieuw fenomeen voor mij.
En als iemand schold maar ook hard kon rennen dan lag er altijd grind om mee te gooien.

Mijn vader was beheerder van het Ambonezenkamp in Tiel. Daar hebben we anderhalf jaar gewoond en verhuisden we naar de Kievitstraat.
De vogelbuurt was kinderrijk en ik kende alle kinderen en de meeste families in
de driehoek Ot van Soest, garage van Rijnsoever en de spoortunnel.

Het hockey veld van de Kromhouters was nog niet aangelegd en op het tegenwoordige bedrijven terrein stond een boomgaard.
Ik groef kuilen van 1,5 meter diep zonder dat er water in kwam.
Hele forten en huizen bouwde ik.
Er groeiden ook verwilderde aardbeien die ik graag lustte.

Lampie van Veen was de eigenaar van de boomgaard en schoot met hagel in je kont.
En die appels, Golden Delicious, waren de lekkerste die ik ooit heb gegeten.
Niet dat ik thuis iets te kort kwam, maar het zal de spanning van het jatten zijn geweest.
Op een keer werd ik betrapt door 4 mannen met een omgeslagen trui vol appels.
Ik rende weg, sprong in de sloot en pieste in mijn broek van angst.
In mijn kont geen hagel dacht ik, want het eruit halen door dokter Reus scheen nog veel meer pijn te doen.

Ook bouwde ik altijd karren met een molenstelbesturing.
De onderdelen kwamen van oude kinderwagens en het hout werd gejat van overal aanwezige bouwterreinen.
Door samen met mijn broertje of zusje door de wijk te rennen met zo’n kar leerde ik de buurt en de mensen wel goed kennen.

En er waren ook vervelende kinderen en één van die kinderen was Dik Koedam.
We lagen elkaar duidelijk niet en Dik uitte zich altijd door me uit te schelden.
“Slome duikelaar, schele brillejood”.
Dan rende ik hem achterna en sloeg hem op zijn falie.
“En nou scheld je niet meer hè dikkop, en ook niet als ik je loslaat en weg laat lopen”.
“Nee, echt niet. Ik zal het nooit meer doen”, zei Dik dan.
Dan liet ik hem los en ja hoor, meteen begon hij weer te schelden.
Een paar keer heb ik hem een bloedend achterhoofd bezorgd door met grind naar hem te gooien.

Afgelopen zaterdag was ik in Tiel bij Appelpop. Impressie: http://www.youtube.com/watch?v=JnD_qe5SHgo
Ik bleef bij mijn vriend Ron slapen zodat ik niet met een dronken hoofd hoefde te rijden.
Yolande was er ook en we gingen samen naar het Derde Podium om naar ‘All missing pieces’ te kijken.
Deze drie broertjes wilden we zien, vooral omdat de jongste maar 13 jaar is.
En leuk dat het was! De oudste is een imitatie van Mick Jagger maar de jongste had de baard nog niet in de keel en was vrij klein.
Met een Elvis kuif en zwart haar was de Benjamin aandoenlijk om naar te kijken.
Er was een schare fans zo te horen, omdat ze de voor ons onverstaanbare teksten meebrulden.

Yo en ik gingen naar de kassa om muntjes te halen.
Ik liep achter Yo en opeens riep ik dat ze moest stoppen.
Want ik zie iemand waarvan ik vermoed dat ik die eerder heb gezien.
“Ben jij misschien Dik Koedam ?”, vraag ik aan de man voor me.
“Ja, dat ben ik”, zegt hij.
“Dan heb ik jou 45 jaar geleden een gat in je kop gegooid”, zeg ik tegen hem en zie de verbazing in zijn ogen.

Nadat ik uitleg waar ik woonde en hoe ik heet weet hij alles weer.
Yo zegt: “Wat goed dat je dat na al die jaren nog weet.”
“En je hebt ook een zus die op je lijkt.”
“Betsy”
“Ja, nou weet ik het weer, Betsy.”
Zeven kinderen telde het gezin en het jongste broertje Mario van 35 is er ook bij, 20 jaar verschil in één gezin.
We kletsen nog wat na en vooral de dochter en vriendin van de jonge broer moeten er vreselijk om lachen.
Ook herinner ik me later nadat we al verder zijn gelopen dat de vrouw behoorlijk groter was dan de man.

Zondag gaan Yo, Svetlana en ik met Timber langs de Waal wandelen.
Timber is een witte herder.
Hij vindt water helemaal te gek en is niet te houden.
Om beurten gooien we een stok zo ver mogelijk in de rivier.
Net een ijsbeer is het, als hij uit het water komt, wat een prachtig beest.
Ik vind het zo heerlijk aan de Waal omdat ik als kind op de middelbare school veel spijbelde en daar altijd liep.

“Hé Yolande, komen deze schelpen uit de rivier?”
“Ze lijken precies op de schelpen uit zee, het zijn geen mosselschelpen, ze zullen wel zijn gestort.”
“Waarom zou dat dan moeten, niet als oeverbescherming, want dan kan zand ook.”
“Trouwens, langs alle grote rivieren liggen zand- en grindstranden.”

We komen er niet uit, en ik kan me van vroeger niet herinneren dat er schelpen lagen.

Het bericht Oude bekende – Kees Versluis verscheen eerst op Anne Vellinga.

Het bericht Leven en dood verscheen eerst op Anne Vellinga.

Als we uren later richting Stedelijk Gymnasium rijden vat Arnold het samen. ,,Hij dacht vast dat wij een stel waren. Ineens wist hij het, je zag het licht aangaan.”
Hij stopt voor een bloemenwinkel. Jeetje, komt er nu een boeket voor het boek dat maar niet uitgegeven en besproken wordt?
,,Even een bloemetje kopen. Dan zetten we dat op het graf van Joop Andernach.”
Ach. Joop zat bij mij in de klas en met Arnold en John in een band. Hij stierf rond zijn 30ste aan een geheimzinnige longziekte. Wij bezoeken de doden. Arnold met tuinschaar in de hand, ik met een pot narcissen.
,,Daar is het graf van mijn ouders.”
Hij heeft er een rozenstruik gepoot. De vorst heeft hem geen goed gedaan. Arnold is er op voorbereid en begint de dode topjes eruit te knippen. Dieper doet pijn. Hij overhandigt mij de schaar. Ik ga tot het bot, waar het leven schuilt. Hij raapt de doorntakken en ruimt ze op, zijn handen onder de bloedschrammen. Hij pakt de pot narcissen en loopt ermee naar een kraan. Druipend gaan we naar de grafsteen van Joop. Hij zet het bakje er bovenop. Er stromen twee natte sporen uit, zijdelings langs de A.
De oneindige dag gaat door. Honger knaagt. De tijd heeft niet stilgestaan. Het is na vieren.
,,Wil je een boterham, Arnold?”
,,Niet in de auto, laten we ergens picknicken, ik weet hier in de buurt heel veel leuke plekjes en ik heb een fles Apfelschorle achterin.”

Het bericht Het hart van de Betuwe verscheen eerst op Anne Vellinga.