Afgelopen maandagochtend zet ik in alle vroegte de groenbak aan straat. Ik ben de eerste. In de vredige ochtendstilte hoor ik het gezoem van hommels en bijen en neem de tijd onze lavendel te bekijken.

En dan zie ik de schobbejak. Een plant met bladeren als lancetten die naar alle windstreken priemen. Een aangewaaide plant stoort mij niet gauw, maar met zijn messen verstoort hij in mijn ogen het lieflijke aangezicht.
O,o, o die ogen van mij.

Ik stap over het muurtje de voortuin in en trek aan de stengel. Die doet niks. Dankzij mijn toenemende tuinervaring weet ik dat plantenwortels niet tegen heen en weer kunnen. Ik schud hem dus flink van voor naar achter, van links naar rechts en dankzij mijn blote handen voel ik de wortel los komen: een penwortel van zeker 30 cm! Gevoegd bij de stengel is de plant veel te lang voor de groenbak, dus knak ik de stengel dubbel. Dat moet je niet doen met wolfsmelk, maar ik weet niet dat ik wolfsmelk te pakken heb of de wolfsmelk mij.

Bij terugkeer staat Lukkie bij zijn lege etensbakje en miauwt. Dit is zijn gewoonte sinds hij geen kattenbrokjes krijgt, omdat die hem suikerziekte hebben bezorgd door de koolhydraten die daar in zitten. Hij krijgt rauw vlees en dat doe ik met uiterste precisie vanwege alles wat daar in zit en mensen ziek kan maken. Dat kan ik er niet bij hebben. Dus ben ik altijd in de weer met plastic bakjes en vorken en water en zeep. Zo ook nu en dat is mijn volgende geluk.

Ik ben intussen wakker, maar niet wakker genoeg, dus zet ik koffie voor het ontbijt. Terwijl de koffie loopt, smeer ik mijn gezicht alvast in met zonnebrandspul, want ik wil fietsen en ben al eens ernstig verbrand toen ik me niet had ingesmeerd. Ik leer door schade en schande.
Goed.

Bij de eerste slok koffie voel ik mijn ogen prikken. Bij de tweede slok beginnen mijn ogen te branden en bij de derde heb ik geen ogen maar brandbommen in de kassen. Ik ren naar buiten voor verkoelende wind. Ik waad door dikke mist, maar dat is traanvocht. Als wind niet helpt, doe ik een natte doek op mijn ogen. Wat ook niks doet.

‘Wat doe je toch allemaal?’ Kees.
‘Mijn ogen blussen.’
‘Wat heb je gedaan?’ Kees.
Dat is altijd zijn eerste vraag als ik een zere enkel, ribben, vingers, knie heb. Dan ben ik gevallen, gestoken, verbrand. Ditmaal weet ik het niet. Of toch!
‘Ik heb een plant uit de voortuin getrokken.’
‘Wat voor plant?’ Kees.
Met de flits van de bliksem weet ik het. Wonderlijk. Alsof iemand het influistert. Mijn vader die precies deze week 31 jaar geleden doodging. Mijn vader die alles van planten en dieren wist, ‘kijk, een hagedis, slang, vlinder, vogel, plant, giftige plant, wolfsmelk’.
‘Wolfsmelk, een plant vol giftig sap.’
‘Hoe kan je dat in je ogen krijgen?’ Kees weer.
‘Weet ik niet… O Kees, mijn gezicht brandt nu ook en ik krijg bijna geen lucht.’
‘Op de ladder van 1-10, hoe erg is het?’
Dat is altijd zijn volgende vraag. Toen ik drie gekneusde ribben voor en achter had door een valpartij met de fiets door een krankzinnige in een auto, was het 5. Hoger ga ik niet.
‘Negen.’
‘Negen!?’

Kees vergeet de pijn in rug en been en rent naar de laptop om alles over wolfsmelk te weten te komen.
‘Je moet onmiddellijk spoelen met lauw water, een kwartier, anders gaat het fout.’
Ik duik onder de lauwe douche en spoel een kwartier. Zolang ik spoel met half geloken ogen is het uit te houden. Eenmaal in de kleren branden mijn ogen zo erg dat ik het niet verdragen kan.

Kees belt de dokter. Die heeft pauze. Kees drukt op spoed. Ik moet onmiddellijk komen.
Binnen vijf minuten zijn we op de praktijk. De dokter is een vrouw met leuk opgestoken haar, dat zie ik door de mist heen. Ze vraagt of ik gespoeld heb. Hoe lang. Een kwartier is te kort. Ik moet terug onder de douche en met open ogen een halfuur spoelen en dan meteen terugkomen. Haast is geboden.

Als ik iets eng vind, is het spoelen met open ogen. Ik zet de douche op 34 graden, dat lijkt mij lauw, ga zitten op de vloer en sproei in mijn ogen, vanaf boven, vanaf opzij en daarbij moet ik mijn oogleden er ook nog bij open trekken. Dat deed de dokter voor. Zo eng als het begint, zo kalmerend is het. De pijn dempt door de verkoelende straal. Kees ziet meteen resultaat en stelt zichzelf en mij gerust.
‘Je gezicht is minder rood dan daarnet.’

Gauw de auto weer in en daar beginnen mijn ogen te branden of er honderd lancetten in steken. Er zijn vier patiënten voor me, maar zodra ik gesignaleerd wordt, moet ik als eerste naar binnen. Een spoedje. Maak ik dat ook eens mee.
De dokter kijkt in mijn ogen met een lampje.
‘O gelukkig, je ogen bloeden niet, maar ik ga wel een oogarts raadplegen.’
Kees ziet op haar computerscherm info over wolfsmelk. De dokter heeft zich al ingelezen.

De oogarts is bezet, maar onderbreekt zijn werk om voor dit spoedje aan de telefoon te komen. Ik hoor ja, ja, ja en onbekende patiënt.
Dan weet mijn huisarts alles wat de oogarts weet.
‘Deze oogarts komt uit het westen en is zeer ervaren, maar daar heeft hij nog nooit te maken gehad met wolfsmelk, maar hier is dit zijn tweede geval en daardoor heeft hij er ervaring mee.’
Dat klinkt veelbelovend.
‘Je mag geen antibiotica, geen verzachtende oogdruppels en ook niet meer spoelen met water. Je ogen moeten rust, slapen is het beste. Het gif moet uit je lichaam, dat duurt drie dagen. Als je ogen gaan etteren of bloeden of als je gezichtsverlies krijgt, meteen terugkomen, maar hoogstwaarschijnlijk word je niet blind en duurt het maar drie dagen.’

Na deze geruststelling ga ik in bed liggen.
De eerste dag is verschrikkelijk. Uiteindelijk val ik in slaap.
De tweede dag ben ik niet lekker, zeg maar hondsberoerd. Die lieve Kees zegt met zijn rustgevende, diepe stem dat dit het gif is dat uit mijn ogen en gezicht in de bloedbaan komt en afgevoerd wordt. Of het waar is weet ik niet, maar het klinkt geruststellend zoals alles wat hij zegt mij altijd kalmeert.
Vandaag is de derde dag en voel ik me stukken beter en mijn ogen branden niet, ze jeuken en dat lijkt mij een goed teken.

Staren naar een beeldscherm is best vermoeiend, maar ik wilde jullie toch zo snel mogelijk waarschuwen. Wolfsmelk wordt gewoon verkocht in het tuincentrum en hij komt dus ook aangewaaid. Je hoeft hem niet te vrezen, hij is mooi, maar pak hem niet aan zonder handschoenen en dat zegt iemand die nooit handschoenen draagt.

Sofie liet de aangewaaide, onbekende plant groeien in haar tuin omdat ze hem heel mooi vond. Op een gegeven moment werd hij zo groot, dat ze hem toch maar weghaalde. Met blote handen. Al gauw verschenen er kleine vlekjes op haar handen die almaar meer gingen branden en toenamen in aantal. Zalfjes hielpen niet. Uiteindelijk heeft een dermatoloog de juiste zalf gegeven en zijn haar handen nu genezen.

Jan (wilde een tuin) heeft een sprookjestuin van 8000 meter die je kunt bezoeken en een informatief blog – o.a. over wolfsmelk https://janwildeeentuin.blogspot.com/2020/07/waarschuwing-ze-zijn-prachtig-maar.html

Irene Hagemans wijst in de reacties op het gevaar van teken; hier lees je mijn ervaring ermee: https://annevellinga.nl/2015/05/28/hoe-overleef-ik-een-teek-2/
Ziekte van Lyme lees je hier: https://annevellinga.nl/2015/05/27/teken-ziekte-van-lyme-1/

Het bericht Wolfsmelk verscheen eerst op Anne Vellinga.

Nu ze comfortabel zit, gaat het suède tasje nogmaals open. Ze haalt er het volgende vreemde gevalletje met blaaspijpje uit. Haar mond gaat er hermetisch omheen. Na het nodige blaaswerk heeft ze een rechthoekig kussentje dat eveneens met zichtbaar genoegen beknepen wordt. Uitgeblazen en uitgeknepen kijkt ze mijn kant op.
,,Dit is een duur kussentje. Ik kan niet zonder.’’
Ze schuift het rechthoekje achter haar rug. Het wachten is op de volgende verrassing uit het kleine tasje met grote inhoud. En jawel, ze haalt er ditmaal een propperig ding uit dat buiten de nauwe behuizing van het kleine tasje uit zichzelf uitzet tot een langwerpig ding. Ze slingert het vreemde geval met de vaart der ervaring rond haar nek en klit hem vast met klittenband. Die zit. Ik verwacht nu een paar warme opblaas-sloffen. Het tasje blijft dicht, de mond gaat open.

,,Ik heb een whiplash.’’ Dat verklaart veel, niet alles. ,,Ik heb hem al 27 jaar, ik was 43 toen ik werd aangereden op mijn ski’s.’’
De som is eenvoudig, de whiplash niet.
,,Ik ben jaren onderzocht in ziekenhuizen die niks vonden, want die lieten mijn hoofd recht en dan zie je niks. Toen kwam ik in Amsterdam bij een leerling van Sluijter. Die wist van de hoed en de rand. Hij zette mijn hoofd schuin en meteen zag hij welke wervel beschadigd is. En dat is hij nog steeds. Ik heb in die 27 jaar alles gedaan, niets helpt. Ik heb nog steeds pijn, ben nog altijd moe van elke stap en ik word nog steeds draaierig van bewegende beelden. In de trein kan ik nooit bovenin zitten, dat zwiept teveel. Vandaag ga ik naar Eindhoven waar ze geluidsgolven door je spieren sturen. Dat zou helpen.’’

In Utrecht moet ze overstappen. Voor de trein stilstaat, doet ze haar brace af, laat de lucht uit de kussentjes en stopt alles geroutineerd in haar tasje. Ze is van het soort dat geen risico wil de aansluiting te missen. Ze begint te lopen voor de trein stilstaat. Zonder haar attributen is dat een hachelijke onderneming in de wiebelende trein. Haar hoofd schudt heen en weer op de wervel waar geen land mee te bezeilen is. Ze klemt zich aan een stang als de trein schokkend tot stilstand komt. Haar hoofd tolt. Op het perron wordt omgeroepen dat de trein naar Eindhoven ernstige vertraging heeft. Ze aarzelt geen moment en maakt rechtsomkeert. Ze gaat terug naar waar ze vandaan komt. Dan maar geen geluidsgolven. Die helpen toch niet.

Het bericht Whiplash verscheen eerst op Anne Vellinga.

Ware genezing hangt samen met geloof, zo ook bij de Berbers.
Je geloof geneest je, maar hoe kom je tot geloof?
Heel eenvoudig als je een Berbervriendin hebt.

‘Deze olijfolie is niet te koop. Het is de enige echte olijfolie en hij komt van mijn oom uit de bergen waar de zon de olijven rijpt tot ze zwart zijn, want groene olijven zijn niet goed, die zijn onrijp en alleen goed om vlees in te braden. Rijpe olijven zijn zwart en mijn oom plukt ze met zijn handen en zijn vrouw maakt er met haar  voeten olie van. Mijn familie haalt elk jaar dertig liter van deze olijfolie en iets daarvan zit in dit flesje.’
Dat is het mooie van het ware, dat zit niet verpakt in kristallen flesjes met zilverbeslag, dat zit gewoon in een plastic Spaflesje.

‘De honing komt uit de bergen waar mijn familie woont. Heel Marokko heeft bergen, behalve de woestijn, maar je hebt lage bergen en hoge en mijn familie woont in de hoge bergen. Toen ik klein was, was het zwaar leven daar. Er was geen waterleiding en geen elektriciteit en alles moest van beneden komen. Er waren geen wegen en geen auto’s, alles moest te voet of met een ezel en een karretje. Onze bergen zitten vol stenen, kleine en hele grote en het is moeilijk over deze stenen omhoog te klimmen, want de bergen zijn steil. Toen ik vijf was, gingen wij weg, maar mijn ooms en tantes bleven daar en wonen er nog, maar niet lang meer, want ze hebben de berg moeten verkopen door de stenen. Onze bergstenen zijn keihard en slijten niet en nu zijn ze nodig om de zee tegen te houden, want de zee wil steeds meer land. Ze hebben onze stenen nodig om de zee te temmen.’

Ze kijkt of ik haar volgen kan. Dat is in de loop van de jaren dat we vriendin zijn steeds gemakkelijker, haar woordenschat is enorm gegroeid door mijn nieuwsgierigheid en mijn gebabbel.

‘Het zijn dus krachtstenen en de planten eten van deze stenen en hun bloemen zitten vol kracht en de hele zomer gonst het van de bijen die honing verzamelen. Er zijn maar een paar mannen die de steile berg op kunnen klimmen en de honing vinden. Ze nemen niet alle honing, want de bijen hebben het nodig in de winter en ze vervangen het niet door suiker zoals de meesten doen. Daardoor blijven onze bergbijen sterk en hun honing ook. Snap je? Deze berghoning is puur en krachtig en nergens te koop en als ze het was, was ze onbetaalbaar.’

Ze kijkt me aan met haar magische blik. Ik ben nu volledig in het geloof.

Mijn vriendin gaat in de weer met mijn keukenlades en scharrelt een klein pannetje op, een juslepel, twee kopjes en twee theelepeltjes.
Ze giet een bodempje olijfolie uit haar Spaflesje in mijn pannetje en zet het op het vuur.
‘Niet weglopen, Anne! Je moet zien wat er in het pannetje gebeurt. Zodra er kleine belletjes verschijnen, moet het vuur uit.’
Dit is typisch mijn vriendin, niks thermometer. Zelf kijken, voelen, proeven.

De kleine belletjes zijn amper te zien, maar mijn vriendin ziet ze en draait het gas uit. Ze pakt een kopje.

‘Je giet de helft van de warme olie in het ene kopje en de andere helft in het andere kopje. Oppassen dat je je niet brandt!’
Ze kent mijn onbesuisdheid en mijn ongelukjes.

‘In de warme olijfolie giet je een juslepel honing.’

‘Tot de laatste druppel, de honing is kostbaar.’

‘In het kopje voor Kees hetzelfde.’

‘Nu net zolang roeren tot het een geheel is en dan een theelepel nemen.’

De smaak is vol en zacht.
‘Jullie zetten allebei je kopje op je nachtkastje en telkens als je hoest vannacht neem je een lepeltje, maar eerst doorroeren. Je zult merken dat het dan dikker is geworden en dat moet. Voor het kopje leeg is, is de hoest over.’

‘s Nachts worden Kees en ik wakker van de droge prikkelhoest. We stikken er zowat in.
Gauw roeren we ons drankje en nemen een lepeltje. Tot onze verbazing stopt de hoest.
Na een paar uur worden we weer wakker van de hoest. Roeren, een lepeltje en over is de hoest.

Het bericht Berberpanacee bij griep, verkoudheid, keelontsteking en de rest verscheen eerst op Anne Vellinga.

Ik kies de korte rij, één klant, een dame met boter en melk. Als ik het afscheidingslatje achter haar zuivel leg, klapt zij een bevroren kip op mijn hand. Keihard. Geschrokken trek ik mijn hand terug. Klapt ze toch nog iets op mijn hand, een pak bevroren spinazie. Een vlam schiet omhoog. Ik krijg de neiging het latje op haar hand te meppen. Ze komt alweer met het volgende wapen, bevroren bonen. Waar haalt ze dat wapentuig vandaan? Nu pas zie ik dat ze in een rolstoel zit, en niet zo’n kleintje ook, zo’n gemotoriseerd geval dat amper langs de kassa kan. Ze zal hem nodig hebben om iets heel ergs, maar ik voel geen greintje medeleven. Twee tikken waren maar nodig.

In haar achteruitkijkspiegel zie ik een bril met jampotglazen en oren met gehoorapparaten als schotels, daarbij een tandeloos bekkie, een baard en een snor. Onder die lange rokken gaat een kerel schuil, een sadist. IJskoud kijk ik toe hoe Sadie haar invalide lichaam omlaag zwiept met paradoxale lenigheid. Onder haar rokken staat een mandje tussen twee kistjes die haar voeten bevatten. Uit het mandje komen almaar meer bevroren lijken. Eindelijk ben ik aan de beurt.

Mijn bonbons werken op Sadie als de kop van Jut. Met geweld knalt ze haar boodschappenmand er bovenop. Nijdig gris ik de mand van mijn bonbons, het liefst klapte ik hem op haar kale knikker, in plaats daarvan zet ik de mand van de band op de grond.
In Sadies achteruitkijkspiegel verschijnt een venijnige lach. Van haar of van mij?
Tergend langzaam pakt ze haar portemonnee en schraapt de dubbeltjes bij elkaar. IJskoud aanschouw ik haar stakkerigheid.
Eindelijk kunnen mijn heerlijke hapjes de kassa passeren.

Wil ik ze in mijn tas doen, zit Sadie breeduit aan het hoofd van de loopband met haar ijzingwekkende waar en zo’n gratis mini plastic zakje waarvan de opening niet open wil of je moet het open blazen en dat wil natuurlijk niet met zo’n ongelukkig bekje. Denk maar niet dat ik haar help. Nee. Met afschuw zie ik hoe mijn liefdeshapjes zich mengen met haar basisbehoeften.

Het kassameisje verschuift een paal, waardoor mijn lekkers in een onbereikbare uithoek glijdt. Met haar gigantische rolstoel voorzien van alles wat je zelf nooit hoopt nodig te hebben, verspert Sadie alles en iedereen. Buik ingehouden weet ik haar te omzeilen en het naastgelegen looppad te bereiken en laad mijn liefdesmaal in mijn handige fietstas.

Mijn kortstondig leed is geleden. De arme Sadie spurt uit mijn leven met haar invalide lijf voor altijd in een racekar. Als ik de winkel uitloop, hoor ik iets dat me doet omkijken.
‘Stom wijf! Kan je niet uitkijken met je rotkar! Kom er eens uit als je durft!’
Sadie heeft een kinderwagen geramd en moeder slaat terug met haar kar volgeladen met baby en pampers.

Het bericht Biecht verscheen eerst op Anne Vellinga.

In dezelfde tijd had ik Latijn op school. Latijn was een dode taal. De link met Zeldenrust was gelegd. Mijn identificatie met de patholoog anatoom werd vergroot doordat de dode taal hetzelfde in elkaar zat als een lijk en Latijn ontcijferen was voor mij een vorm van lijkschouwing. Bij Latijnse werkwoorden staat namelijk ook geen dader, zo min als er eentje bij het lijk stond. Daar hadden we Zeldenrust voor en het Latijn had mij. De dader zat verstopt in het werkwoord. Zegt het Nederlands ‘ik heb lief’, het Latijn zegt ‘amo’. Staat er ‘amas’, dan heb jij lief, en bij ‘amat’ heeft hij lief. Latijn was een spannende taal.
Volgens de leraren was Latijn handig als je Frans of Spaans wilde leren, omdat die afgeleid zijn van Latijn. Een onbevredigend antwoord. Ik wilde iets met Latijn in de lijn van Zeldenrust, desnoods iets ontcijferen als de steen van Rosetta. Dat zat er niet in helaas.
Tot gisteren.

Het begint ermee dat ik gek van tuinen ben. Dat wil zeggen, ik vind het fantastisch om in een mooie tuin te zijn. Tuinieren is een ander verhaal. Wieden, schrapen, harken, snoeien, spitten, planten, gieten. Tuincentra daarentegen liggen in mijn lijn. Ik ben dol op het kopen van planten, zelfs het graven van het gat waar ze in moeten. Daarna is het afwachten: de plant gaat dood, de plant gaat woekeren, de plant wordt een reusachtige struik. En krijg zo’n joekel er maar weer eens uit.

Als volgende stap ben ik gaan kijken in uitgegroeide tuinen om daarná naar een tuincentrum te gaan. Dan krijg je een ander probleem.
,,Hij heeft groene blaadjes en paarse puntmutsjes.” Of. ,,Hij heeft groene blaadjes die ook bruin kunnen zijn en de vruchtjes zitten in mandjes.”
Daar snappen die tuinjongens niks van. Laat staan in Duitsland.

Voor onze Duitse tuin ging ik dus gisteren ruim van te voren naar een tuincentrum in Hoogwoud. Vind maar eens tussen de duizenden mini-potplantjes de uitgegroeide planten die je voor ogen hebt. Nu staat er wel een duidelijke tuinman iets te doen met een bezem. Hij snapt niks van puntmutsjes en mandjes. Tot mijn geluk is hij uiterst jong en behulpzaam, wellicht zaterdaghulp die het vak nog moet leren en daarbij van het geduldige dan wel nieuwsgierige soort. Hij zet de bezem blijmoedig neer en neemt mij mee op strooptocht door het oerwoud. Laat ik nou de beoogde puntmutsjes en mandjes in de wirwar ontwaren!

,,Oooh, je bedoelt Veronica Variegata en Corylus avellana. Die hoef je niet mee te nemen, die hebben ze in Duitsland ook.”
Wat meteen aantoont dat deze tuinjongen naast alle reeds genoemde goede eigenschappen ook nog eens niet-commercieel is.
,,Maar hoe leg ik die puntmutsjes en mandjes daar uit?”
,,Oooooooh, gewoon in het Latijn. Als ik in Australië of Brazilië een Corylus avellana wil, dan krijg ik die.’’
Een contradictio in terminis, een dode taal voor levende plantjes in potjes.

Het bericht Potjeslatijn verscheen eerst op Anne Vellinga.

Als we door Wageningen liepen, keek iedereen haar na. Met haar markante gezicht, fonkelende bruine ogen en wuivend blond haar, de paarse cape met de vlinder op haar rug, maar vooral die fiere houding, dat loopje, was ze een verschijning. Dat wist ze en dat zei ze op het wiebelbankje achter haar schuur.
,,Bij mij zit het van buiten, bij jou van binnen,” zei ze. ,,Dat is jouw geluk en mijn ongeluk.”

Door haar verschijning was ze mannequin geworden. Ze liep shows in Friesland, werd begeerd door Rutger Hauer, maar dat vond ze een bazige en verwaande flirt. Ze had andere mannen gehad en alle mannen deden het anders. Ik kon me er geen voorstelling van maken, ik had het nog nooit gedaan.

,,Wees maar blij,” zei Rhae. ,,Nu kun je er voor zorgen dat het voor de rest van je leven leuk is.”
Ze zag het groen achter mijn oren groeien in vraagtekens tot de hemel.
,,De eerste keer is het belangrijkst. Die moet leuk zijn, anders wil je nooit meer. Ik had het geluk dat de eerste voorzichtig was en de tweede een ouwe rot, maar daarna viel ik op een pikzwarte neger en die nam me mee naar een hotel. Hij draaide de deur op slot en gooide me op het bed. Hij had een pik als een houweel en scheurde me open. Toen ik jankend de kamer verliet, zat beneden in de hal een jongen met lang blond haar te spelen op een gitaar. Dat was Peter. Met hem kon ik praten en toen hij naar de Landbouwhogeschool ging, zijn we getrouwd.”

,,Hoe kan ik zorgen dat de eerste keer leuk is?”
,,Mannen kunnen niet stoppen als ze eenmaal bezig zijn en ze zijn veel sneller en dat is gewoon niet leuk.”
,,Dan vindt geen vrouw het dus leuk.”
Rhae keek me aan of ik het orakel was.
,,Daar heb ik nog nooit bij stilgestaan. Dat vinden al die kerels hier zo leuk aan jou en daarom durven ze geen van allen een vinger naar je uit te steken.”
,,Daarom ben ik zeker nog maagd…”

wordt vervolgd

Het bericht Seks – voorspel 2 verscheen eerst op Anne Vellinga.

Duits en Italiaans hebben verschillende wortels en die verstaan elkaar niet. Ik moet alles vertalen. Ik ken drie woorden Italiaans: cappuccino, arriverderci en pasta. Dus ga ik over op jabbertalk, de taal die ik leerde op de Arnhemse toneelschool, en het klopt wat mijn vader zei toen ik eraf ging ‘je weet nooit wat je er ooit aan hebt’. Nu dus. Ik zet de lichaamstaal in en wijs naar Lars onder het uitspreken van intuïtief opborrelende klanken: ‘El dottore!’

Na drie seconden doodse stilte snikt Signora ‘Gracia! Gracia! Gracia!’ Wat onmiskenbaar dank betekent en opluchting, gevolgd door uitbrakende klanken, boeren en bulders.
En dan zie je de Duitse aard tegenover de Italiaanse: kalm, behoedzaam en vooral onverstoorbaar gaat Lars door de knieën, en net voor hij overgaat tot lichamelijk contact, zegt hij dat hij bevoegd is dit te doen als ambulanceman. Waarop de stoppen doorslaan bij Signora.
‘Ambulanca, ambulance!’ Alsof ze zich waant in de ambulance op weg naar de eerste hulp. Plotseling roept ze ‘chocola’ en even plotseling heeft Lars de diagnose klaar.

‘Anne, frage mal ob Sie Chocolade gegessen hat. Vielleicht ist sie allergisch oder war es verdorben.’
Voor deze simpele vraag beweeg je je hand naar je mond alsof je eet en daarbij zeg je chocolade op vragende toon.
‘SI! SI! SI!’ Dat zal ‘ja’ zijn. Ze is beroerd van de chocola en die moet eruit.
Er moet een emmer komen voor de chocolade braakbal.

In elke boerderij barst het van de emmers, dus haal ik de dichtstbijzijnde, die in mijn atelier. Hij puilt uit van de troep, dus emmer op de kop. Ik ben er eerder met mijn lege emmer dan het braaksel. We kijken het er met ons allen uit, maar dan komt het niet. Het enige dat komt zijn jankende uithalen van Signora die zich uiterst ongemakkelijk en beroerd voelt. Logisch, al die vreemde ogen.

‘De tegelvloer is te koud,’ zegt Lars. ‘Een bed zou beter zijn.’
Hoe krijgen we Signora de trap op naar zolder? Tsja. De woning van mijn moeder grenst aan de hal. Mijn moeder is dood. Ik heb haar huisje net spik en span in de krijtverf gezet en ook nog van nieuwe bedden voorzien. Signora moet daar dan maar op bed en Lars en vriendin moeten haar erin zien te krijgen. ‘Kein Thema!’ Ze tillen Signora alsof het hun dagelijks werk is en leggen haar professioneel in stabiele zijligging onder oorverdovend gejammer van Signora. Ze is lijkwit en panisch.

Onverstoorbaar gaat Lars zitten op het hoofdkussen en neemt Signora tegen zijn borst.
‘Haar hart is in orde, ze heeft geen darmkoliek, die chocola is fout gevallen. Ze moet het uitbraken, maar daar is ze te gestrest voor. Heb je kamillethee?’

‘Stress!’ Signora voelt zich begrepen of heeft het idee dat ze haar stress moet bewijzen; ‘Stress! Stress!’
Terwijl Lars haar kalmeert en papa en zoontje er bleek bij staan te staren, zoek ik in mijn keukenkastjes naar kamillethee. Dan kom je erachter dat iedereen je verrast met doosjes, zakjes, kistjes thee van de uitzonderlijkste kwaliteit en soort. Ik maai ze rücksichtslos de kast uit tot ik bij het achterste doosje ben, de kamillethee, een onaanzienlijk geel doosje dat goed is tot oktober 2014.

Als ik met de dampende kamille de ziekenboeg in stap, hangt Signora met gesloten ogen tegen de borst van haar privé arts. De papa staat erbij als een oerbeeld van sereniteit, handen op de smalle schouders van zijn zoontje.

‘She allways panic by stomach.’
‘Panic! Panic!’ gilt Signora.
‘Peace!’ fluistert Lars.
Nu doet de vriendin van Lars een stapje naar voren. Ze dekt Signora toe met een deken, stopt haar voeten in en glimlacht geruststellend.

Ik ontraadsel intussen de cryptische woorden en daden van de stille echtgenoot. Zijn vrouw is altijd in paniek als er iets is met haar maag. Hij riep meteen om hulp, zelf bijna panisch, en nu laat hij alles gelaten over zich heen komen en laat zijn vrouw stilletjes over aan Lars. Vermoedelijk kan hij er nooit goed aan doen als haar maag opspeelt, snapt niet wat het is zo’n maag te hebben, eentje die iets vreselijks heeft doorstaan, iets waarbij haar leven aan zijden draden hing, maagkanker, een maagzweer, maagverkleinig…

‘Anne! Ze kalmeert al, een goed teken, maar braken lukt niet met iedereen erbij. Wij gaan weg, maar als je hulp nodig hebt, kun je ons roepen al is het 3 uur in de nacht.’

Het moment dat Lars opstaat, ziet Signora haar redder vertrekken en krijst het uit. De voordeur klapt open, Kees komt thuis van zijn werk, half elf in de avond. Hij hoort het vreselijke krijsen en vreest het ergste. Wat kan er gaande zijn? Een inbreker? Hij stormt de kamer in, waar vijf mensen rond het bed staan…

Tegen middernacht keert de rust in de Boerenhof van Hoorn. Wij horen de Italianen de trap op stommelen en we durven eindelijk te gaan slapen.

De volgende ochtend ben ik net op tijd bij de auto van Lars en zijn vriendin om hen een Hoorns bittertje te geven voor hun onbaatzuchtige hulp.
‘Niet onderweg een slok nemen, want er zit 35% alcohol in en voor je het weet heb je zelf een ambulance nodig.’
Duitsers hoeven niet gauw te lachen, maar dit vinden ze grappig. De voordeur gaat open en de Italianen stappen naar buiten. Ze zien ons lachen, lachen opgeruimd terug, zwaaien vrolijk ‘tute beno’ en lopen vlinderlicht naar hun auto voor een nieuw Hollands avontuur.
‘Typisch Italiaans,’ zegt Lars en dat vind ik een typisch Duitse samenvatting voor een enerverend gebeuren waar ik minstens twee dagen op moet herkauwen voor ik het verteerd heb.

Het bericht Italiaanse toestanden (2) verscheen eerst op Anne Vellinga.

‘Dat ik er was, heb-ie mij d’r ook in drie dagen afgeholpen. Die boer heb me toch een handen! Die voelt alles. Dan loopt zo’n spier zo….’, zijn hand kronkelt rond de schoffel als een esculaap, ‘en die moet recht. Dan stuurt die boer die spier de goede kant op. Als het nodig is met zijn elleboog en met zijn hele gewicht, en dat is wat, want het is een volle vent dien boer.’
Zijn oudere tuinmannengezicht verandert als een geharkt paadje waar een kudde mountainbikers overheen gaat.
‘Je gillen het uit, maar daar geeft die boer niks om, hij is speenvarkens gewend. Je wil gelijk die boer de nek omdraaien, maar twee dagen later is de pijn weg. Dan voel je pas dat-ie goed is. De derde dag kan je alles weer. Die boer doet dat drie dagen in de week en eigenlijk was-ie al met pensioen, maar de pijn van de mensen gaat door en die boer heeft een best hart. Vooral voor de internationale chauffeurs.’

De jonge tuinman knikt van de info die plek zoekt in het duister van zijn hoofd.
‘Maar Hans is toch geen chauffeur?’
‘Je hoeven ook geen chauffeur te zijn, maar die internationale chauffeurs die komen zondags, want door de week zitten die allemaal internationaal.’
‘De jonge tuinman schudt en knikt. De oudere wacht tot alle info plek gevonden heeft.
‘En zaterdag doet hij de sportjeugd. Dus eindelijk werkt die boer drie plus twee in de week. En dan heeft-ie natuurlijk nog de mensen met acute pijn.’

Het werkschema van de boer begint serieuze vormen aan te nemen, waarbij vragen oprijzen waar je zo gauw niet bij stilstaat of schoffel en hark moeten in ruststand staan.
‘Komt die pijn acuut als die boer vrij is?’
Dat vraagt bedenktijd van de oudere.
‘Pijn is altijd acuut.’
Ze knikken nu allebei, leunend op hun stokken.

‘Mij had-ie niet kunnen helpen.’
De oudere kijkt om zich heen of er vandaag nog wat gebeuren moet. De klaver staat er goed bij, de hondendrollen vallen niet onder zijn verantwoording en het onkruid gaat schuil onder het bladerdak van struiken die het met die regen van het voorjaar buiten proportie goed doen. De meester knikt naar zijn gezel. Wat heeft die knul wat de boer niet verhelpen kan.

‘Ik dacht dat ik spit had, maar het waren wervels. Die zaten schots en scheef. Hierzo.’
Hij wrijft over zijn heiligbeen, te lang naar het zin van de oudere.
‘Hoe kwam je daar dan vanaf?’
Eindelijk iemand die oren heeft naar zijn verhaal. De jonge glundert ervan.
‘Nou, eerst de fysiotherapeut maar die kreeg het niet weggetrild maar die wist een vent die iets doet met giro praxis en die had het na drie keer goed.’
De oudere schudt zijn hoofd.
‘Dan had je toch beter naar die boer gekund. Die krijgt alles in 1 keer recht. En dat is altijd beter dan zo’n kwakzalver met een giro praxis.’

Het bericht Giro Praxis verscheen eerst op Anne Vellinga.

Bewegen is mijn oplossing voor alles. Ik pak de fiets. Nu heb ik op dat moment een broek aan zonder lusjes, maar met een broekzak links van de linkerknie, een rare broek dat geef ik toe. Ik stop het koperdraadje in die afgezakte broekzak en fiets onbekommerd door paden en lanen. Vijf minuten. Krijg ik me toch een zere linkerknie! Alle pijn die ik er ooit had, manifesteert zich tegelijkertijd. Alle keren dat ik op deze knie viel, de druppel kokend water die er een gat in boorde, ja, dat kan, de keer dat mijn linkervoet klem zat tussen de deuren van de trein.
Aan het eind van deze reeks is mijn knie pijnvrij.

Die middag heb ik een afspraak met mijn osteopaat.
Gerben zoekt de oorzaak van de pijn. Hiertoe manipuleert hij alle gewrichten naar alle kanten.
‘O ja, jij bent die vrouw met die soepele gewrichten.’
Bij zulke gewrichten hoort geen bevroren schouder. Er moet een andere oorzaak zijn.
Ik denk aan Koot en Bie ‘houd je erbuiten Kokkie’ en laat de cryptococcus erbuiten. Ieder zijn vak.
Gerben denkt dat het mijn linker nier is.

Gerben gaat regelrecht naar de pijnplek: mijn schouder. Na zes maanden onbeweeglijkheid hangen mijn armspieren erbij als uitgerekt elastiek van een onderbroek uit de 18e eeuw, wat aanvoelt als kronkelend spaghetti. Gerben doet of mijn schouder een tandrad is en zet elke spier op zijn plek.
‘Ik wijs je getraumatiseerde spieren de weg.’
Dat geeft vertrouwen dat er een weg is.

Hij geeft een nieuwe oefening: liggen op rechterzij, linkerarm op zijkant en tillen maar.
Dat gaat dus niet.
Hij tilt mijn arm. Dat gaat dus wel.
Hoe kan dit?
‘Je gewricht is onbeschadigd, maar je hebt geen spierkracht meer.’
Hij geeft een oefenschema. Zodra het gaat, gewicht toevoegen, gewoon een flesje water.
Al gauw krijg ik een nieuwe vorm van pijn: spierpijn!
Heerlijk.

Zo ben ik drie weken zoet met koperdraad en oefenen.
Dan is De Grote Dag: back to Gerben.
Uitkleden, staan, liggen, testen, inmiddels routine voor mij.
Bij Gerben zakt de broek af. Figuurlijk. Want.
Ik ben onvoorstelbaar veel vooruit gegaan in drie weken.
Hij gaat naar zijn computer om te checken wat hij in hemelsnaam de vorige keer met me gedaan heeft.

Leg er de vinger maar eens op. Je weet niet wat helpt. Al heb je het aan den lijve ondervonden.
De fysio, de osteo, het koperdraadje, alles tezamen of de tijd…

Het bericht Arm verscheen eerst op Anne Vellinga.

Een stad als Gent had in de pre-68 periode een staalkaart aan dokters waar je geacht werd eens langs te gaan als je ziek was, of dat dacht. Ikzelf leed rond mijn twintigste aan terugkerende depressies die mijn slaap onrustig en zelfs onmogelijk maakten. Op aanraden van mijn vader bezocht ik één van de meest geziene psychiaters uit Gent. Later ben ik bij zijn tegenhanger in psychoanalyse gegaan, niet uit wraak voor wat de eerste mij had misdaan, maar om zelf psycho-analist te worden. Ik wilde van mijn nood een deugd maken, van mijn lijden een beroep.
Het was een plezier om bij die eerste op consult te gaan. Je moest niets zelf doen, alles werd verklaard vanuit je precair neurovegetatief evenwicht en om dat weer te herstellen, kreeg je cachetten en een fles waarin een bruine vloeistof mee van de apotheker, die de recepten van de bekende dokter gewoonlijk niet bijzonder op prijs stelde. Deze dokter schreef bijna niets anders dan bereidingen voor, die de apothekers voor een paar uurtjes zoet hielden.

Ik geloof niet dat mijn depressie verbeterde door die cachetten en die fles, maar ik werd wel zeer monter van het contact met die geziene specialist. Zo’n consult was gewoonlijk rond middernacht, en mij werd een sigaar aangeboden tijdens het gesprek, wat de sfeer zeer ontspannen maakte. Ook werden al mijn klachten weggewuifd: mijn slapeloosheid, overdreven zorgelijkheid, mijn angstaanvallen, mijn gebrek aan sociabiliteit (ik vermeed groepsactiviteiten, ging nooit naar een feestje, bleef als een kluizenaar op mijn kamer enz.): het zou allemaal binnen de kortste keren voorbij zijn als ik maar zijn medicatie nam.

Van zijn medicatie kan ik niet veel zeggen, want nooit kreeg ik de indruk dat die veel aan mijn gedrag veranderde, maar des te meer van zijn persoon. Zijn zelfzekerheid, innemendheid, vitaliteit waren zo aanstekelijk, dat ik na een nachtelijk bezoek aan hem, nog met de sigaar in de hand een café in de buurt binnen stapte en aan wildvreemden begon uit te leggen wat ‘neuro-vegetatief’ evenwicht was, en hoe dat je doen en laten op beslissende manier bepaalde.

Uiteindelijk, zonder het te beseffen en te willen, was de grote specialist een sjamaan, die pro forma ook aan zijn cliënten wat gaf: cachetten, een fles en een sigaar, maar zijn presentie zelf, zijn woorden, zijn uitstraling waren de therapie.Je moest er wat voor over hebben, want waarom weet ik niet maar zijn consultaties waren gewoonlijk in de late avond zo niet de diepe nacht. Je moest ook wel een uur of meer wachten alvorens in zijn warm kabinet opgenomen te worden. In zijn wachtzaal zaten soms tot drie, vier mensen, en wat vreemd was, vaak mensen die ik kende: professoren aan de universiteit, lokale beroemdheden en hyper-mooie dames. In die wachtzaal stond ook een Encyclopedia Brittanica, opdat als er disputen ontstonden over de geboortedatum van b.v.b. Proust onmiddellijk uitsluitsel over deze levensbelangrijke kwestie kon worden gegeven.

In dat jaar dat ik bij hem op consult kwam is mijn humeur aanzienlijk verbeterd, en ik werd dan ook genezen verklaard. Ik moet toegeven: ik bleef slapeloos, maar omdat ik zo’n vriendelijke dokter graag een plezier deed, beweerde ik dat het uitstekend ging met mijn slaap. Ik slikte buiten zijn weten wat valium, als het niets anders kon, maar beweerde dat het allemaal door zijn medicatie was goed gekomen. Eigenlijk was ik liever nog wat langer in behandeling gebleven want ik miste zijn hartelijkheid, zijn charme en welsprekendheid, maar anderzijds was het ook geen reclame als men jarenlang bij een psychiater ging in die tijd. Je ging toch om ervan af te raken, dus namen wij afscheid.

Nu huur ik zijn zomerhuisje in Moerbeke, en het is misschien mede daardoor dat ik het hier zo goed heb. Soms stap ik met zijn wandelstok tot in het dorp, uitgelaten als van één van zijn consultaties. Maar om te slapen neem ik nog soms een benzodiazipine, daar helpt ook de beste sjamaan mij niet vanaf.

Het bericht Pierre Plum verscheen eerst op Anne Vellinga.