De aandoening was er ineens. Dat wil zeggen wij waren half juni terug uit Duitsland en de tuin was een jungle. Dan jeuken mijn handen, dus ging ik niet een uurtje, maar de hele dag aan de gang met snoeien en wieden. ‘s Avonds was ik moe en voldaan. De volgende dag had ik een zere rechterarm. Spierpijn. Logisch. Het rare, nog niet verontrustende, was dat er met de dag meer pijn bijkwam en ook meer onderdelen, tot al mijn ledematen tot in tenen en vingers zoveel pijn deden en zo stram waren dat er iets moest gebeuren, want ik kon niet meer bewegen en bewegen is mijn lust en mijn leven.

Gelukkig is Kees er en heeft Kees een BSR man in Eibergen, Ian. Deze man weet elke spierpijn eruit te krijgen met Body Stress Release. Kees mij in de auto gehesen en alleen al het zitten was niet te doen. Goddank hoefde ik de behandelbank niet op te klimmen. Ian heeft er eentje die rechtop staat met een treeplank. Daar kon ik opkomen en toen bewoog de bank vanzelf in de goede ligstand. Kleren konden aanblijven, want voor ik die uit heb en dan weer aan waren we een dag verder geweest.

De behandeling hielp niet, alles werd erger. Nog een keer naar Ian. Die zei: ‘Als het niet geholpen heeft, zit er iets in je bloed.’

Om een lang verhaal kort te maken want ik ben nu al moe van mezelf.
Huisarts liet drie buisjes bloed onderzoeken, prima bloed, alleen met een ontstekingsbezinksel. Conclusie: Spierreuma. Alleen Prednisolon kan verlichting brengen.
Daar ga je met je levenslange natuurgeneeswijzen, kruiden, baden, smeersels, voeding.
Na drie dagen voelde ik iets van pijnverlichting en na vijf dagen kon ik lopen! Een uur! Wat is lopen fijn. Dat wist ik van de 10.000 km met mijn moeder, maar 1000 meter door de tuin kan daar tegenop.
Daarna was ik bekaf.

De pijn en de stramheid zijn na twee weken prednison min of meer voor een behoorlijk deel van het etmaal opgehoepeld. De vermoeidheid is andere koek. En de duizeligheid. Twee uur op, twee uur in bed.

Mijn huisarts belde na een week om te vragen hoe het ging. Hij vond het boven verwachting; bijverschijnselen zijn normaal en vermoeidheid is geweldig, dan doe je niet te veel. Hij zei erbij dat hij op vakantie ging en 22 september terug is. Dan belt hij weer en kunnen we misschien al afbouwen. Dit kan 1 tot 2 jaar in beslag nemen en dan heb ik geluk want meestal duurt het vijf jaar. Ik heb sowieso geluk want spierreuma verdwijnt grotendeels in tegenstelling tot Reumatische Artritis dat er qua pijn en stijfheid op lijkt, maar veel ernstiger en levenslang is.
Mijn huisarts weet de patiënt goed gerust te stellen.

Tot mijn medische wondervriendin belde, zij is een medisch orakel op grond van ervaring met alle mogelijke aandoeningen, dus ook de mijne.
‘Ben je door een teek gebeten?’
Daar kon ik met gemak overheen.
‘Eentje? Door wel 50! In Duitsland werd ik dagelijks door ze besprongen en met mijn bijdehante tekenkaart heb ik ze er stuk voor stuk direct uitgeschoven met kop en poten. Nooit een vlek gehad.’
Doortastend als mijn medische wonder woman is, belde ze de arts die haar na jaren Lyme er definitief van verlost heeft. Ondanks een kilometer wachtlijst mocht ik meteen komen.

Dan is een rit naar Epe ver. Maar de man was buitengewoon geïnteresseerd in mij en vooral mijn ziektegeschiedenis. Vanaf mijn kindertijd. Hij viste kwalen en pijntjes op die zelfs mijn ouders niet weten. Van mijn slapeloosheid, tot galbulten en migraine en toen was ik nog maar 9. Hij noteerde van alles en na een uur had hij een idee.
‘Prednisolon vertekent je bloedbeeld.’
Waarbij ik teken zie die in mijn bloed tekenen en zijn vraag niet hoor. Gelukkig was Kees erbij. Hij duwde me van de stoel. Ik moest naar de behandelkamer om weer een buis bloed af te tappen. Ditmaal voor een analyse van mijn levende bloed. Dat kan alleen in een gespecialiseerd laboratorium in Duitsland. Zij moeten kijken of er anti-stoffen tegen de Lyme in mijn bloed zitten.
‘Zo niet, dan onderzoeken we verder wat de oorzaak is. Als we de oorzaak vinden, lossen we hem op en bent u gelijk van uw allergie verlost.’

Voor mijn slaapprobleem had hij ook een tip, zonder bloedproef.
Het zou kunnen dat u hypoglecemie hebt en dan schiet ‘s nachts nog wel eens de adrenaline omhoog en ben je klaarwakker al hebt je geen problemen of zorgen.’
Advies: rijstwafel met kaas voor het slapengaan. Mocht ik glutenallergie hebben, houdt die me niet uit de slaap.
En het werkt! Ik slaap voor het eerst in een eeuwigheid door als ik eenmaal slaap.

Een heel verhaal en veel wijzer zijn we nog niet. De levende bloeduitslag moet nog komen.
Maar mijn nieuwe MacBook Air heb ik hierbij ingewerkt. En jullie weten van de hoed, de rand komt nog.

https://www.rivm.nl/ziekte-van-lyme

https://www.reuma.nl/over-reuma/vormen-van-reuma/spierreuma-polymyalgia-rheumatica/over-spierreuma

Het bericht Hier ben ik verscheen eerst op Anne Vellinga.

Dit zijn van die gedachten die opborrelen tijdens het schrijven van een boek. ‘s Avonds bijvoorbeeld. Als ik me afvraag wat ik aan het schrijven ben. Ik houd niet van uitleggen en ook niet van romans die iets uitleggen. Ik houd van avonturen. Karakters. Situaties. Dat er iets gebeurt. In Iris gebeurt veel en op een goed moment zit ze op een heuveltje met haar rug tegen een boom. Daar beleeft ze iets wat ik zelf heb beleefd. Maar dan anders. Om het boek niet te verklappen, neem ik je mee naar mijn ervaring bij een boom, een ervaring die ten grondslag ligt aan die van Iris.

Een jaar of twintig geleden overkwam het mij. Dat het indruk maakte, blijkt. Het gebeurde in het bos van Heiloo, een bijzonder bos met veel loofbomen. Op naar Heiloo. Op naar toen.

Het opvallende is dat er veel stronken en dode wortels verspreid door het bos liggen. Het is of ze me roepen. Ik ga van het pad en loop van stronk naar stronk tot ik een kleine tegenkom die mijn aandacht trekt. Ik raap hem op. Het is een stronkje dat tot de verbeelding spreekt. Ik krijg zin hem mee naar huis te nemen en er iets mee te doen, schoon te borstelen, pissebedden eruit halen en dan lekker lang de vorm in me op nemen. Wat verderop zie ik weer een kleine stronk die te leuk is om te laten liggen. Meer kan ik op mijn voettocht niet dragen en dat is ook niet nodig, ik ben vol van deze twee.

Kriskras lopend door het oorverdovend stille bos valt mijn oog op een boom die eruit springt, een boom die niet verweven lijkt met zijn omgeving, maar in het volle bos volledig op zichzelf lijkt te staan. Het is een rode beuk met takken die naar alle zijden uitstralen en daaronder groeit niets; een leegte onder de volte van de boom.
Met iets van schroom loop ik naar de beuk, mijn voeten zo neerzettend dat ze zo min mogelijk de immense stilte verbreken. Mijn rug tegen de gladde stam, mijn kont op de grond. Ik verstil. Om mij heen is leven: een mier, een konijn, een vogel en nog een vogel.

Ik heb me altijd verbonden gevoeld met de natuur, het eerst met dieren, huisdieren. Mijn vader gaf mij een kat, Peter, toen ik jaloers was op de aandacht die mijn pas geboren broertje van mijn moeder kreeg. Met Peter kon ik lezen en schrijven voor ik dat op school leerde. Later kwam Tinko in ons leven, een Ierse Setter die al mijn puberverdriet oplikte met zijn warme tong. Vogels, vlinders, paarden spreken elk hun eigen taal en ik heb veel wonderlijke ontmoetingen met dieren gehad, wilde dieren.

Ik was een jaar of acht en zat te poepen achter een struik in het bos van de Veluwe toen een hert recht op me af gerend kwam. Ik kon niet weg, was halverwege het loslaten. Het dier zag me op een meter afstand, ik voelde zijn dreunende hoefslag, rook zijn harsige geur, hoorde zijn snelle adem en zat als versteend zo stil te wachten of hij over me heen zou springen en of zijn hoeven mijn hoofd zouden raken. Hij zag me en sprong met een haakse hoek naar het pad, waar mijn ouders en broertje hem zagen. Toen ik uitgepoept was, kreeg ik het te horen.
‘Jammer dat jij dat hert niet zag, hij kwam voorbij gestoven toen jij in de bosjes zat.’

De slang zocht me op in de Dordogne. Net toen ik op het kampeerstoeltje zou gaan zitten sprong er een slang van anderhalve meter vanaf de rots op mijn stoeltje. Ik ging zitten en hij glipte tussen mijn benen door, als een boreling.

Zo waren er een schuimbekkende herder, een bijtende pony, een gevallen zwaluw, een langs wandelende vos en  meer dieren met wie ik een ontmoeting had. Ik let dus op elk dier dat bij de beuk langs komt. Mier, konijn, vogel, vogel.

Plotseling voel ik een scheut door mijn kruin gaan, dwars door mijn ruggengraat, zo de grond in. In een flits weet ik dat de boom mij opmerkt en doorlicht. Mijn hart klapt open, vervuld van het wonder van het moment.

Nu ik het me voor de geest haal, merk ik dat het bij Iris toch net even anders gaat.

Alweer zeven jaar geleden begon ik zonder opgezet plan aan Iris ~ het enige dat me voor de geest stond, was dat het iets met bomen en de axis mundi te maken had, met dromen en mysterie, met gevoel, met liefde.

https://annevellinga.nl/2015/05/20/iets-met-bomen/

Het bericht Bomen en de Axis Mundi verscheen eerst op Anne Vellinga.

Zijn komst veranderde mijn leven radicaal. Na een uur smeet mijn toenmalige lief het katje van de trap. Het had een plasje gedaan op de deurmat bij gebrek aan een kattenbak. Ik weigerde het katje het huis uit te doen. Mijn vermeende lief ruimde het veld en verdween voorgoed uit mijn leven. De dag erop kwam mijn katje bij wijze van troost van het balkon naar binnen met een wit veertje in zijn bek. Toen wist ik zijn naam. Totem wees me de weg naar mijn hart. Dingen die daarvoor niet bij me opkwamen en alles wat ik niet durfde omdat ik erbij nadacht, ging ik doen. Totem leerde me de werkelijkheid voorbij de grenzen van mijn verstand. Hij inspireerde me twee jeugdboeken te schrijven over de geheimen der hagedessa’s, een oeroud Hollands heksengeslacht, huizend rond de Zuiderzee, een onbekende vrouwenlijn kwam me voor ogen.

En toen ging hij dood, 27 december 2007.
Een week of zes eerder had ik één van de bijzondere ervaringen die ik met hem had. Ik ging even rusten omdat ik bekaf was van allerlei drukte die nou eenmaal bij mijn leven hoort. Verbouwen en slopen, dat werk.
Totem sprong op bed en ging op mijn hart liggen. Hij had het wonderlijke vermogen op de zere plek te gaan liggen. Ik had geen pijn in mijn hart. Niet op dat moment. Ik was gelukkig. Ik voelde hem zakken in mijn hart en een stroom van herinneringen dreef boven, alle momenten die ik met hem had beleefd. Mijn hart golfde als een wolk om Totem heen. Een moment, toen was het weg. Een week later begon het braken.

Katten braken vaker. Dan moeten ze een haarbal kwijt. Ik haalde een tube laxeerpasta die hij altijd zo graag oplikte recht uit de tube. Ditmaal draaide hij zijn kop af. Ik ging met hem naar de dierenarts. Die nam bloed af. Het waren zijn nieren. Mijn dierenarts wilde de zaak meteen afhandelen met een dodelijk spuitje. Ik viel bijna flauw. Toen kwam de dierenarts met een infuus. Soms gaan kattennieren dan weer werken. Totem knapte meteen op. Voor korte tijd. Nog een infuus en nog één. De dierenarts gaf ze mee voor thuis. Dat is wat, je dierbare lek prikken. Die blik van Totem. Hij wist dat ik tijd nodig had. Zo was hij, mijn leraar in kattengedaante.

Pal voor Kerst zat ik met Totem op schoot onder het afdak bij de sloot. Rillend. Plotseling hoorde ik zijn stem, een glashelder geluid,  ‘je verliest je totem, maar je krijgt spirit terug’.
Ik wilde geen spirit, ik wilde Totem.

Kerst 2007 was donker. Totem op sterven. De moeder van mijn ware lief op sterven. Die 27ste december ging ik met Kees naar het hospice, naar zijn moeder.
We kwamen terug. De telefoon ging, de zus van Kees die alles van moeder wilde horen. Kees ging met de telefoon naar boven. Buiten schreeuwden zwarte vogels om voedsel. Ik pakte een korst brood en opende de schuifdeur. Achter mij een hartverscheurende schreeuw.

Totem probeerde naar mij toe te kruipen, wat hij niet meer kon. Hij keek me aan met die onmetelijk diepe gouden ogen. Mijn hart brak.
Hij ademde zwaar, hijgde, doodgaan ging niet. Het kostte meer kracht dan hij had. Ik wilde hem verlossen uit zijn pijn, legde mijn hand op zijn rug ‘toe maar, ga maar….’
Hij ging niet. Het ging niet.
Ik liet hem los. Pakte een koperen offerschaal en sloeg er zachtjes op. Onbeschrijfelijke klanken stegen op. Totem jankte ijzingwekkend, strekte zijn poten, zuchtte, balde zich en was weg.

Drie jaar bleef het gat. Wat ik ook deed. Tekenen, lopen, dromen, mediteren, workshops, aan hem denken, niet aan hem denken, voor mijn moeder zorgen. Het gat bleef.
Met de dood van mijn vader was ik eerder verzoend. Tijdens de jaren dat hij kanker had, groeide het besef en alles wat onuitgesproken was, kwam aan het licht. Toen hij dood was, stippelde ik een jaar lang mijn reis door de nacht, toen was de rouw klaar. Ik begon mijn vader te herinneren in mijzelf. Hoorde zijn stem en zijn gedachten. Tot mijn verbazing zag ik vogels waar ik bij zijn leven overheen keek. Vogels werden onze brug.

Ik vond geen brug naar Totem. Een dier is anders dan een mens. Ik deelde geen gedachten met hem, geen woorden en geen zinnen. Hij zag er altijd eender uit in zijn glanzend zwarte pakje, zijn witte befje en zijn witte sokjes. Totem was dood. Totem was er niet meer. Ik miste hem. Er zat een gat in me. Drie jaar lang.

Ik reed door ons park op mijn vouwfietsje en dacht aan hem. Hoe wij daar samen liepen, hij achter me aan, voor me uit, wachtend bij elk zijpad: wat gaan we doen. Ik reed door de oude boomgaard over het houten bruggetje. De planken ratelden. Uit het niets was daar Totems stem, luid en helder.
‘Telkens als je aan me denkt, ben ik bij je.’
Ik was over de brug. Zijn stem was weg. Stil was het.

Die avond zat ik wezenloos naar tv te staren. Ik miste Totem op mijn schoot. Ineens stroomden zijn woorden door me heen, ‘telkens als je aan me denkt, ben ik bij je.’
Mijn hart zette uit. En toen voelde ik het, zijn aanwezigheid, Totem, hij was bij me.
Vandaag dringt tot me door dat dit spirit was. Is.

Het bericht Spirit verscheen eerst op Anne Vellinga.

Lopen heeft niets van dat, al kan het ermee beginnen.
Lopen begint waar wandelen ophoudt. Je lichaam neemt het over.
Je voeten voelen de grond, zuigende klei, harde steenslag, ronde kiezels, verende bosgrond en stug zand. Je adem zakt, je neus gaat open, je voelsprieten strekken zich uit.

Geritsel onder geruis: een adder in een droge sloot.
Een trilling in de grond: een vos achter dicht struikgewas.
Geklop: zes reeën kruisen je pad.
Dreunend geklop: drie wilde stieren in galop.
Zacht geklop: een specht in dood hout.
Getik: een druppel water in een plas.

Voor wij zover gelopen hadden dat we dat hoorden, hoorden we elkaar; ik hoorde mijn moeder op de heenweg en zij hoorde mij op de terugweg. Dat was het fijne: op de terugweg was ze te moe om te praten en had ik nog genoeg fut om mijn visie en versie uit de doeken te doen.
Alles kwam aan bod. Liefde, seks, dood, ergernis, verdriet.
We deelden alles.
We waren niet langer bloedverwanten maar zielsverwanten. Loopmaatjes.

Stap voor stap loste het verschil op, het verschil tussen haar en mij, tussen binnen en buiten, de scheidingslijn verdween.
We waren erin, in de natuur, in alles, in onze eigen natuur.
Woordloos, ook dat nog.
Het was zelfs zo, dat we de natuur begonnen te verstaan en de natuur ons.

Zoals die keer dat we opeens een wonderlijk ruisen hoorden in de toppen van de omringende bomen. We wisten op slag dat er zwaar weer op komst was. Gealarmeerd zochten we een schuilplaats. Tot onze opluchting en verbazing vonden we voorbij de bocht een verlaten schuurtje, de deur uitnodigend open. Het moment dat we binnenstapten barstte de donder los.
Of toen ik met twee huizen zat en de financiële nood behoorlijk nijpend werd. Ik had het er nooit over, dat hoefde niet, ze wist het, de hele natuur wist het en zie, op een keer halverwege de duinen tussen Bergen en de zee vloog een zwerm vogeltjes die we nooit eerder gezien hadden en ook nooit meer zouden zien op uit het niets, pal voor onze voeten.
‘Kijk nou,’ zeiden we tegelijkertijd en we voelden dat er betekenis in zat, maar die gaven we het niet, dat zou de mystiek van ons lopen bezoedelen. Het moment van de opvliegende vogels bleek mijn huis verkocht te zijn.
Er is geen verschil.

Het kwam ook voor dat de natuur ons riep met haar fluisterstem.
Een ademhaling in de diepte, we hoorden het allebei en zonder een woord te wisselen liepen onze voeten de weg af, de wei in naar een sloot waar een koe aan het verdrinken was; voor loeien te moe, haar poten vastgezogen, alleen haar neusgaten boven water.
We hebben de boer gezocht en gevonden, hij was net aan het eten.
‘Heeft ze de neus nog boven water?’
Hij ging haar met de trekker eruit trekken. Daar hebben wij niet op gewacht.

Een doffe plof achter ons, tegelijk keken we om en liepen zonder overleg naar het schaap dat op haar rug gevallen was, haar magere poten scherp in de lucht. Hoe we haar overeind kregen, weet ik niet meer, maar even later liep ze weer en wij ook.

Een andere keer hoorden we zacht geknetter, zacht als het afstrijken van een lucifer in een kelder. Een zweem geur en geluid leidde onze voeten dieper het bos in tot we er waren: een beginnende bosbrand zo groot als een woonkamer, zwart, rokend en her en der vlammen. Ik liep het vuur in en begon het uit te trappen, maar het laaide telkens elders weer op. Aal trok mij het vuur uit. Onze voeten vonden redding bij een boer, die de brandweer belde.
‘Goed dat u daar toevallig wandelde.’
We wandelden niet, we liepen. Dat was het goede. Ons lichaam was ingeschakeld. Nog geen vijf minuten later kwamen van weerskanten brandweerwagens aangereden, ze gingen het goede pad in, niet wetend dat wij het vuur gevonden hadden, of het vuur ons. Het brandde in ons binnenste, een zusterlijk gevoel dat blijdschap overstijgt.

Lopen verbindt met de ingeboren maar ondergesneeuwde wijsheid van je lichaam, een wijsheid waaraan ik nog steeds te vaak voorbij loop, een wijsheid die ik vond in de tien jaar dat ik met mijn moeder liep.

wordt vervolgd

Het bericht Loopmaatjes (8) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Ergens ter hoogte van dit antieke schouwspel zagen wij in de verte iets hobbelen dat niet thuis te brengen was. Aal dacht aan een paard en wagen met een man op de bok, ik dacht aan een woonwagen. Naarmate we dichterbij kwamen, tekenden de contouren zich scherper af en moesten het twee mensen zijn met kolenzakken op hun rug. Zoiets als Cheryl Strayed in Wild.

Dit boek was nog niet geschreven en Cheryl had haar moeder en man nog niet verloren.

Overigens wel een boek om meteen te halen en te lezen, ontroerend mooi.

Afijn, Aal en ik liepen onze eigen pelgrimstocht en Aal wist het nu.
‘Een vader en zoon,’ zei ze.
Het bleken twee vriendinnen te zijn, gebukt onder twee kolossale rugzakken.

‘We hebben vorige week geoefend, maar toen we gisteren voor het echie gingen hebben we toch wat meer meegenomen, want we gaan drie weken en ja, dan wil je toch ook een koekenpan mee en een koffieapparaat en genoeg sokken en andere schoenen dan deze loodzware bergschoenen! Wat ben je bij de tent zonder slippers en als het regent moet je laarzen hebben en sandalen voor als je de stad ingaat.’
Herfst of nazomer, zij hadden een tent mee, slaapzakken, een kooktoestelletje, boeken en zelfs een pyjama voor als ze er ‘s nachts uit moesten op de camping. Ze gingen naar Ommen, daar was een hele leuke waar ze misschien een paar dagen zouden blijven.

We nodigden hen uit voor een kop koffie in de eerste gelegenheid die in het verschiet lag, een kilometer verderop. Toen wisten we alles van hen, ze moesten heel wat kwijt.
De herberg had een houten vloer met een geweldige akoestiek. Elke voetstap hoorde je erop. Wij gingen geluidloos zitten, onze rugzakjes zachtjes tegen een tafelpoot. De meiden gingen hun rugzak ook even afdoen; eerst de buikriemen los, dan de schouderbanden verlengen en schudden maar.
Een klap! Alsof een olifant neerkwam.
Aal en ik hebben de rest van de week lol gehad met alles wat er nog meer in de rugzakken zat, onze improvisaties werden zo idioot dat we telkens slap van het lachen tegen elkaar aan hingen.

De eerste jaren hadden de slaapadresjes uit het boekje altijd plaats. We spraken nooit af en konden altijd terecht bij de eerste die we probeerden. B&B was nog niet hot.
Het is lang geleden en kort. Ik zie alles nog voor me, terwijl we nog geen fototoestel hadden en ook geen telefoon. Hadden we niet nodig, de beelden hechtten zich regelrecht in ons hart en daar zitten ze nu nog.

Maarrr…
In Limburg kwamen we voor het eerst op een adresje dat vol was, dat wil zeggen het enige gastenbed was bezet. Moesten we vijf kilometer lopen naar het volgende adres en dat had ook al iemand te slapen. Dat voel je dan wel. Als je de hele dag gelopen hebt, is ineens elke kilometer te ver. Dankzij het boekje van Vrienden op de Fiets dat we voor nood mee hadden, vonden we toch nog een adres op loopafstand. We haalden het. Alleen hadden we amper de kracht onze hand op te tillen voor de bel. Toen de Vriendin van de Fiets vroeg waar onze fiets was, konden we alleen ons hoofd schudden. Na een terechtwijzing of drie kregen we toch een matras op de grond in een kamertje zonder raam. De druppel was dat de dame bij het karige ontbijt tegen mijn moeder zei ‘dat u op uw leeftijd nog loopt’. Op misprijzende toon ook nog.
De wet van Cruijff trad in werking en dankzij dat naargeestige mens hebben we toen ons eerste mobieltje gekocht en een fototoestel. Aal ging foto’s maken, ik dia’s. Kun je nagaan in welk tijdperk we leefden. De foto’s hebben mijn moeder overleefd.

Ik hoor nòg Aals stem:
‘Kun jij een mooi fotoalbum voor mij kopen, Anne.’
Ik vond een panoramisch geval dat na een paar foto’s al te zwaar was om te hanteren. Desalniettemin wilde Aal een zelfde album toen het vol was en toen dat vol was had V&D de kleur veranderd.

De albums lagen verstoft in een doos van de erfenis.
Die heb ik uitgepakt.

word vervolgd

Het bericht Pieterpad ~ lopen met mijn moeder (7) verscheen eerst op Anne Vellinga.

De nieuwe liefde is meteen enthousiast over mijn looptoekomst en gaat een volle stap verder: ‘dan moeten jullie in Waterland gaan lopen, dat biedt meer ruimte, anders heb jij er na drie keer genoeg van.’
Ik vraag niet waarom hij ons lopen wilde bestendigen; in die tijd heb ik geen oog voor beweegredenen, ik heb niet eens door waarom ik met mijn moeder wil lopen, ja, dat ze dan niet onverwacht komt en dat we elkaar toch zien en dat zij ook eens haar mond houdt.

Diezelfde avond rijden Kees en ik kriskras door de kroon van Amsterdam, het weidse Waterland, doorsneden door sloten en smalle weggetjes. We zoeken routes en parkeerplekken van waaruit we rondjes kunnen lopen. Met de kilometerteller meten we diverse trajecten; het kortst is een rondje Marken, tien kilometer, vervolgens de dijk tussen Monnickendam en Marken, dat moet dan wel heen en terug, maar in Marken is een uitspanning waar we poffertjes kunnen eten en naar de wc. Ook belangrijk. Er zijn café’s in Broek-in-Waterland, Uitdam, Monnickendam en Marken, dus we kunnen telkens anders lopen en uitrusten, aldus mijn gids in visionaire staat.

De volgende dag fiets ik opgewonden naar Aal. Ze zal wel opkijken. Nou, ze springt nog net niet tegen het plafond. Zo enthousiast heb ik haar nog nooit zien reageren.
‘Dan gaan we nu meteen naar Carl Denig, want je moet loopschoenen hebben.’
Voor ik kan protesteren, snijdt ze me de pas af, ‘die schoenen krijg je van mij, want ik weet nooit wat ik jou moet geven. Marco krijgt altijd een overhemd voor zijn verjaardag en jij wilt nooit kleren.’

De schoenen zijn prijzig en ik moet er rare dingen mee doen: veters rijgen en op drie manieren dichtbinden en over een schuine plank naar boven lopen en naar beneden, al is Waterland het platste stukje Nederland. Ik kom uit bij waterdichte Meindl’s en Aal bij Lowa’s, want zij wil ook hoge schoenen.

‘Je krijgt ook een fleecejack van me en een loopbroek.’
Ik weer haastig af dat ik geen kunststof aan mijn lijf wil. Zij komt met lichtgewicht, warm, koel, luchtdoorlatend, vochtwerend, snel droog, en of dat niet genoeg is, komt Carl Denig daar bovenop met een aanbieding die we niet kunnen afslaan.
Onder deze druk komt mijn ware argument aan de oppervlakte.
‘Die schoenen wil ik ook niet. Ik wil niets. Dan voel ik me verplicht aan je en dat wil ik niet.’

Mijn moeder deinst achteruit, buik vooruit, hoofd in de nek, haar observatiestand. Een penibel moment, zo precair dat de Denigvent van schrik ook een stap achteruit doet. Ik voel me vreselijk en wil het liefst de winkel uitrennen maar mijn voeten staan in beton gegoten in die Meindl’s.
Aal veert terug en doet waar zij goed in was: situaties redden en over haar ego heenstappen. Ze kijkt me aan en opent haar handen. Voor de ogen van Carl doen wij de sportgroet. Als mijn vuist mijn hart raakt, valt het schild eraf.

Het bericht Lopen ~ samenkomen (6) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Zij loopt met haar eigen gedachten. Zonder woorden zoeven wielen over asfalt, slaan roeiriemen in de Amstel, schreeuwt een grote vogel boven ons.
‘Jan had geweten wat voor vogel dat is.’
Zij zegt wat ik denk.
‘Hij had ons met beide handen weerhouden een stap verder te lopen, vervolgens had hij de verrekijker voor zijn ogen gehouden en dan de naam uitgesproken alsof het zijn eigen schepping was.’
‘Jan keek het liefst naar de verte. Net als met dat communisme, Lenin en Marx waren god.’
‘Hij vergat alleen wel hun ideologie toe te passen in zijn eigen huis.’
Mijn moeder gaat er niet op in. Ze is Jan trouw tot in de dood.

‘Ik zou het nu heel anders doen.’
‘Wat zou je anders doen, Aal?’
Diepe zucht.
‘Waarschijnlijk zou ik alles weer net zo doen, want toen wist ik niet wat ik nou weet.’
‘Wat weet je nu dan?’
‘Dat praten en doen twee hele verschillende dingen zijn.’

We lopen door of alles erover gezegd is, maar nog geen tien passen verder blijft ze abrupt staan, tegenover me. Ik sta vanzelf ook stil. Ze houdt haar handen geopend naar de hemel. Aal kan soms in vreemde rituelen schieten en dat vind ik leuk, dus ik open mijn handen ook naar de hemel waar Jan vertoeft.
‘Je kan wel zien dat jij geen sport kijkt.’
‘Hoezo!’
‘Je moet op mijn handen slaan, dat doen sporters. Ik zal jou dat eens leren.’
Ze kijkt me aan met dezelfde ernst en afstandelijkheid die over haar komt als een onbekende iets zegt over een schilderij van haar. Dan gaat ze staan als een Chinees, de buik vooruit en het hoofd naar achteren, illustratief voor de kritisch meditatieve blik op schoonheid en wijsheid.

Sportief als ik deze middag wil zijn, klap ik mijn handen op die van haar.
‘Nu moet jij je handen ophouden.’
Haar handen komen met een klap op de mijne terecht en schieten dan omhoog tot harthoogte, zoals vroeger handklap spelletjes gingen. Ik spiegel mijn handen aan de hare, en jawel, wederom moeten ze tegen elkaar klappen. De volgende fase in de groet der sportbroeders is het ballen van de rechterhand en de vuist moet naar het eigen hart.
Aal grijnst als een blij kind.
‘Zo doe je dat nou, Anne.’
‘Zeker afgekeken van Cassius Clay.’
‘Muhammad Ali.’

We bereiken een parkeerterrein onder een paar bomen. Aal gaat zitten op een hekje.
‘Tot hier is het zes kilometer. Dat heb ik met mijn auto gemeten. Verder ga ik nooit.’
Ik kom naast haar zitten.
‘Maar Aal, dan loop je allang die tien kilometer die je je ten doel hebt gesteld.’
Ze kijkt betrapt, zoals die keer dat ik haar een sigaret zag roken toen ze voor de zoveelste keer gestopt was met roken.
‘De vorige keren had ik mijn auto hier staan en dan reed ik van hier terug naar huis, maar ik vond het lullig om hem hier gisteren al te zetten en ik vond het nog lulliger om met jou hierheen te rijden en dan terug te lopen.’

‘Hoe moet dat nu dan?’
‘Teruglopen.’
‘Was je vergeten dat ik ongetraind ben.’
‘Ik dacht Anne is jonger, dus dan staan we gelijk en ik heb snoepjes voor de terugweg.’
Een hele troost.

Ik voel elk grindsteentje dwars door mijn dunne zolen, maar mij hoor je niet klagen. Aal hoor je helemaal niet meer; ze is te moe om een woord uit te brengen. Gaandeweg begin ik opmerkingen te maken over niks eigenlijk, een wolk die langs zeilt en op een varken lijkt, lisdodden aan de waterkant, een berg peuken van iemand die te lam was zijn asbak in een prullenbak leeg te schudden. Aal komt niet verder dan ja, ja, ja.

Na zoveel bevestiging besef ik dat ze echt heel moe is. Ik zing maar eens het lied dat zij gebruikte in onze vervlogen vakanties in the middle of nowhere waar papa altijd de weg wist en mama altijd wel iets verzon om Marco en mij aan het klimmen of dalen te houden, want om de dag moest er een berg gedaan worden: ‘1,2,3,4,5,6,7, zo gaat-ie goed, zo gaat-ie beter, alweer een kilometer.’
‘Snoepje?’
Ze houdt een kruidenzuurtje voor me, zo’n keihard ding dat je alleen lust als je loopt. Ik herinner me hoe ze ons de berg op en af kreeg met druivensuiker.
‘We nemen hem bij de volgende hectometerpaal, Aal.’
‘Je bent een lief kind, Anne.’

Zo lopen we van paal naar paal en van snoepje naar snoepje tot we in Amsterdam terug zijn. Daar beginnen de stoepen en die gaan we op, althans, dat willen we wel, maar kunnen we niet. We krijgen onze doodvermoeide voeten niet hoog genoeg opgetild.
Gelijktijdig trekken we een gekke bek en beginnen aan ons been te hijsen om de voet op de stoep te krijgen. Dit werkt op onze lachspieren. Aal wijst een bankje even verderop. Ze wil er iets bij zeggen, maar dat lukt niet van de lach, waarop ik nog erger in de slappe lach verzeil. We moeten over de grond kruipen om bij het bankje te komen. Aal wil weer wat zeggen en eindelijk lukt het.
‘Goh An, met jou kan ik lachen en lopen.’
Ik open mijn handen. Met de sportgroet bezegelen we onze eerste looptocht.

wordt vervolgd

Het bericht Eerste voettocht – (4) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Wij gingen lopen dus. Om te beginnen het traject dat zij al een keer of tien gelopen had langs de Amstel.

Mijn moeder heeft haar looppak aan; grijs fleecejack, zwarte loopbroek, loopsokken en loopschoenen. Ik een flut broek, shirt en slappe schoenen. We gaan meteen op stap. De eerste kilometer voert Amsterdam uit over stoepen en straten, rinkelende trams en fietsbellen verdoven ons. We gaan een bocht om langs een molen. Nu wordt het mooi. Links de Amstel, daarachter weids uitzicht, rechts de weg. Ondanks auto’s, hondendrollen en paaltjes vertelt mijn moeder als altijd onophoudelijk honderduit: de aanschaf van haar uitrusting, haar blaren, haar spierpijn, haar loopvorderingen en haar doel: 10 kilometer.

Een roeiboot vaart langs en prompt komen haar verhalen los over roeien, met name over Roeien – Acht en Matthijs Vellenga, haar hulp-in-de-huishouding, een leuke jongen die volgens haar een gouden toekomst heeft in de roeierij.
Vervolgens komen de trekschuiten van vroeger aan de beurt, haar opoe uit Nieuweschans die haar eigen boot met een zeel naar Groningen stad trok en dan komen de verhalen die hieraan vastzitten.
Ik loop en luister zoals ik al 40 jaar naar haar luister en intussen wijk ik uit voor verkeer, want zij loopt in het gras en ik aan de wegkant.

‘Ik moet poepen.’
Het komt er even onverwachts uit als zij de aandrang voelt en als mijn moeder moet, dan moet ze. Ik blijf meteen staan.
‘Doe maar.’
‘Ja hallo! Ik ga hier niet in het gras zitten met al die auto’s.’
‘Daar had je in Praag anders geen moeite mee.’
Het is de eerste opmerking die ik tussen haar verhalen geperst krijg. Tot mijn verrassing begint ze keihard te lachen en van de weeromstuit krijg ik de slappe lach en zij ook, zo erg dat ze het bijna in haar broek doet en nu wel heel erg benauwd begint te kijken.

‘Wat moet ik nou?’ Er klinkt paniek in haar stem.
Ik kijk rond en wijs een boerderij aan de overkant van de weg.
‘Ik ga niet bij wildvreemde mensen aanbellen dat ik naar de wc moet.’
Zonder dralen ren ik naar de boerderij en bel aan. De boerin doet open.
‘Mijn moeder schaamt zich wild, maar ze moet ontzettend nodig naar de wc.’
‘Dat is toch niks om je voor te schamen. Laat maar komen!’

Mijn moeder komt aangestrompeld of ze een zak aardappelen tussen de benen klemt. Eenmaal over de drempel vliegt ze achter de boerin aan. Voor ik het klompenrek en de koperen bel goed en wel bestudeerd heb, is ze alweer terug, grote grijns van opluchting op haar gezicht. Als beloning wil ze de boerin het Praagse verhaal uit de doeken doen, hoe ze een paardenmiddel had genomen en toen middenin Praag… Ik weet haar te weerhouden met een kordaat bedankje.

Terug aan de overkant blijft ze staan en kijkt me aan met een andere blik.
‘Goh An, dat jij dat durfde vragen.’

wordt vervolgd

Het bericht Leren lopen – uitweg (3) verscheen eerst op Anne Vellinga.

‘Ha An! Ik heb nou toch iets leuks gezien op tv en dat doe ik nou zelf ook, leuk joh, geweldig! Ik wist niet dat het kon!’
Ze stond al in de gang, de jas nog aan en liep vol vuur haar slaperige dochter voorbij om verslag te doen.
Voor deze laatste keer zou ik mijn moeder de deur dan nog maar niet wijzen, ze was nu toch al binnen en ze was zo aanstekelijk over dat nieuwe dat ik er gelijk benieuwd naar was.
‘Ik loop!’
Het was eruit voor we zaten en ik kon me er niets, maar dan ook helemaal niets bij voorstellen. Wat kon er leuk aan lopen zijn? Dat vroeg ik. Ja, nu ze er toch was, wilde ik het weten ook.

Ze had een paar dagen eerder op tv een moeder gezien die naar haar dochter liep. Op zich paste dit beeld volkomen bij mijn wens, maar dat had ik niet door. De afstand was zes kilometer en die overbrugde die moeder te voet. Lopend. Dat wou zij ook en ze was er gelijk mee begonnen want zo was ze. Tot haar verbijstering was het lange eind dat ze langs de Amstel gelopen had met de tong op haar schoenen slechts vier kilometer. Ze had het nagemeten met haar auto. Heen en terug. Maar leuk! Leuk, An! Hartstikke leuk!!!

Tot mijn eigen ergernis wou ik dat dan wel eens meemaken met haar, een onbegrijpelijke eigenschap, wil ik iets stoppen, uitbannen, beëindigen, ga ik het intensiveren tot op het bot. In dit geval volgden er tienduizend kilometer te voet met mijn moeder. Je gelooft het niet, maar het is waar.
Goddank is het waar.

wordt vervolgd

Het bericht Leren lopen (2) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Toen mijn moeder niets meer kon, vroeg dat niet alleen helpende handen, maar vooral ‘tegenwoordigheid van geest’ ofwel verantwoordelijkheid, het vinden van een antwoord uit de verte. Ik had geen antwoord in huis. Dat beangstigde me. En ook dat ik haar zelf in mijn huis had opgenomen en dat ze bij mij dood zou gaan.
Het begin was het moeilijkst, zoals alle begin.

In het begin had ik geen hulp. Zeven dagen in de week, vierentwintig uur per etmaal was ik het. Aanvankelijk drukte ze ‘s nachts viermaal op haar belletje omdat ze een plasje moest, omdat het gezellig was, omdat ze het niet wist. Ik was blij als ik haar ‘s middags in bed kreeg. Dan kon ik even weg, weg van de druk op mijn schouders, weg van de verantwoordelijkheid tot de dood erop volgt. Dan nam ik de fiets en huilde de hele weg van zelfmedelijden. Na een uur waren mijn tranen op en racete ik naar huis, bang of ze nog wel in bed lag en niet in haar onderbroek de straat op was, wat eenmaal gebeurde. Wat was ik opgelucht als ik haar in haar bed vond met haar grote glimlach mij te zien.

Elke dag moest ik nieuwe antwoorden vinden op nieuwe vragen. De antwoorden kwamen. Altijd. Zoals met haar gebit. Ik moest het er ‘s avonds uithalen, opdat ze er niet in stikte in haar slaap. Al had ze magneetjes in haar onderkaak opdat die tanden bleven zitten. Elke avond moest ik door de zure appel bijten om die tanden eruit te prutsen. Net toen ik dacht dat ik het kon, klapten haar plastic tanden op elkaar. Misschien wilde ze korte metten maken met die indringers in haar mond, misschien was het de klem van Parkinson. Ze beet harder dan je voor mogelijk houdt bij valse tanden. Zij zat op haar stoel bij het aanrecht en ik stond er gebogen naast en kon geen kant uit. We waren vastgeketend aan elkaar. Angstaanjagend. Met de minuut werd ik banger dat mijn vingertopjes afstierven. Uit het niets kwam het verlossende woord: ‘Aal! Je broek zakt af.’ Ik bedoel, zoiets leer je niet, weet je niet, verzin je niet om de klem uit de bek te krijgen. Haar mond zakte ervan open. Ik had mijn vingers terug.

Het was vaak of ik geholpen werd.
Door wat? Door wie?
Misschien door haar onbeschadigde geest die rond haar krakkemikkige lijf zwierf toen er in haar broze lijf geen plaats meer was voor gedachten. Voor mij was het een inwijding in de gelaagdheid der werkelijkheid.
Door mijn moeder heb ik ervaren dat het niet de hersens zijn die iemand maken. Haar hersens deden het niet meer, op de scan was haar schedelinhoud volledig grijs. Een van haar neurologen zei dat ik moest aanvaarden dat communicatie niet meer mogelijk was.
Arme neuroloog.
Communicatie op de oude manier is niet meer mogelijk. Maarrr.
Mijn moeder was nog helemaal mijn moeder, en zeker niet mijn kind zoals wel gedacht wordt. Aal was Aal. Zichzelf. Op een manier die ik moest ontdekken. Ze verdween waar ik bij was en tegelijk was ze er nog. Morsetekens in mijn hand. Een schaterlach uit een tandeloze mond.

Wat weten wij van Parkinson, dementie, Asperger, autisme, geef het een naam.
Aal ontspande wanneer ik de goede vraag stelde of liever nog het goede antwoord gaf. Dan ging haar ‘freezing’ over en trokken beangstigende hallucinaties op als mist voor de zon. Op deze momenten oversteeg de communicatie de fysieke hersenen. Op die momenten ben je in een andere werkelijkheid.

Het bericht Andere werkelijkheid – voorbij de hersenen (4) verscheen eerst op Anne Vellinga.