Ik ben hier nog geen week en voel mij nu al meer thuis dan in het westen. Dat wist ik niet toen ik drie decennia geleden de stap waagde van oost naar west. Telkens dacht ik dat ik thuis was, nu zie ik dat ik gaandeweg thuis raakte in mezelf; elke plek spiegelde facetten die anders ongezien waren gebleven.

Vanochtend maakte ik het kippenhok schoon, oog in oog met drie vette woelmuizen, of waren het ratten? Een paar dagen geleden was de KPN hier, een man van geduld en dat kwam goed uit. Hij was twee uur bezig om mij van internet te voorzien, en nee, hij wilde geen koffie en ja, hij wilde wel twee verse eitjes van de kippetjes die zijn achtergelaten door de vorige bewoners. Bij het wankele hek bleef hij staan ‘doar gowik nie’ in heur!’
Die traagheid van spraak, die tongval. Het zet me terug in een versnelling die gezondheid genereert.

Mijn vader is hier dichterbij, niet langer herinnering maar verinnerlijkt, alsof ik hem geworden ben in de kwart eeuw dat hij er niet meer is. Hij had altijd vogelkooien, aquaria en terraria. Die terraria waren kamerbreed en die maakte hij zelf, zo ongeveer op de wijze van dit kippenhok: tochtgaten, spleten en kieren. Met een kippenhok is dat zo erg niet, bij koudbloedigen is dit een ander verhaal.

De eerste keer dat mijn moeder een hagedis in het gordijn ontdekte, rende ze panisch naar het schoolplein naast ons huis. Ze schoot er de grootste jongen aan ‘wil jij een heitje voor een karweitje?’ Dat wilde hij. ‘Ik heb een salamandertje en dat kun jij vast wel vangen. Jij lijkt mij snel en lenig.’ Dat was de jongen. Tot hij de hagedis zag. De overredingskracht van mijn moeder was sterker dan zijn bibbers. Hij ving de hagedis, kneep hem net niet dood, smeet hem in het terrarium en nam zijn heitje in ontvangst met een paaiend compliment van mijn moeder. Die avond timmerde mijn vader het terrarium dicht met luciferhoutjes.

Ik ga de immense kippenren in, open het gammele deurtje en zie harig gedierte wegvliegen achter een hokje en in de grond en pak koelbloedig, niet koud, de twee eieren die nagloeien van het warme binnenste van de kippen. Als ik de eieren in mijn hand houd, voel ik de hand van mijn vader de mijne vullen, het soepele, elastische van zijn prachtige handen. Nooit zag ik mooiere handen dan die van hem.

In de schuur vind ik een prachtig stuk gereedschap aan een kloeke stok, ouder, kraniger dan een schoffel. Ik ga het kippenhok weer in, harig gedierte is al aan me gewend en kijkt met bruine kraalogen naar de halen van de schoffel voor ze onder de houtkrullen verdwijnen. ‘Ze zijn banger voor jou dan jij voor hen’ zei mijn vader en dat is zo. Na een uur heb ik een verborgen straatje vrij. Er lag een laag grond op van zeker 15 centimeter. Toen de man dood was, lieten de vrouw en haar dochter de boel intact, dat wil zeggen, de loop der dingen nam het over. Ik herstel de orde van de man. Dat doet zijn kippenhok goed. Er is nog veel werk aan de winkel in het oude bouwkeetje dat al 40 jaar dienst doet als kippenhok. Mijn twee witte kippen poepen welopgevoed in een kattenbak die ik gisteren na een uur schrobben brandschoon had en ze leggen eieren in een gammel houten hokje dat anders moet, maar hoe. Waar ze slapen weet ik niet, want ze zijn wakker zodra ze mijn voetstap horen, welk tijdstip dan ook beginnen ze te tokken, en dat ontroert. Morgen wil ik een geschikte stok voor ze vinden, dan kan ik met de kippen op stok.

Het bericht Inspiratie – nieuw huis (5) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Tot mijn verbazing val ik meteen in slaap en word klaarhelder wakker vol inspiratie. Het is pas vier uur en Kees slaapt nog diep. Ik ga schrijven! Ik sluip de trap af naar de Wintergarten. Het ochtendlicht komt net over de berg gekropen. En dan zie ik hem. De jonge vos. En hij ziet mij.

ik blijf staan, hij blijft staan
ik kruip voorwaarts, hij sluipt voorwaarts
zijn neus tegen het glas, mijn neus tegen het glas
zijn oog in het mijne, mijn oog in het zijne

niets anders bestaat
de vos en de vrouw
verzonken
onschuld
zoekt vos
vogelvoer
vrouw
camera

Alles valt samen.
Hier. Nu. Ooit. Altijd.
Mijn eerste roman, Sophie Genius Loci.

Sophie moet de sprong maken van buiten naar binnen.
Ze denkt dat ze een huis zoekt. Zonder weet zoekt ze haar innerlijke man.
Haar Vision Quest voert haar naar de stervende man, Willem, van wie ik al schrijvend steeds meer ging houden.
Zijn vriend was de vos, de ‘Allesfresser’ die zijn rotzooi composteert.
Ik dacht dat ik het verzon.

En hier zit ik in de dagenraad en zie de vos, een hele jonge…

wordt vervolgd…

Het bericht Schrijfretraite op een berg – nachtelijke ontmoeting (12) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Tijdens de koorts was Kees zo bij de tijd mij een pak blanco kaartjes te geven waarop ik de scenes kon schrijven. Dat heb ik gedaan, naar mijn droombewustzijn glashelder, maar nu ik ze terugzie, zijn het wezenloze woorden die geen weg wijzen.
Huis-schuur-wellness.
Valt nog mee dat er niet huisje-boompje-beestje staat.
Het volgende kaartje verdient ook geen filmprijs ‘vrijen-ruzie-weg’.
Zucht.

‘Is er wat, liefje?’
‘Die kaartjes had ik net zo goed niet kunnen maken.’
‘Wat staat er dan op?’
‘Huis-schuur-wellness.’
‘Wat voor huis en wat voor schuur?’
‘Het huis van Iris, of liever van haar moeder. Iris woont min of meer zelfstandig achterin de schuur en haar moeder heeft voor de wellness.’
‘Waar staat die schuur?’
‘Naast dat huis natuurlijk, anders zien de voorbijgangers de wellness niet. Het irritante is dat die schuur steeds achter het huis springt in plaats van ernaast en daar word ik iebel van. Zo krijg ik geen contact met de genius loci en dan voel ik niet wat er gebeurt op psychisch niveau en dan kan ik dus niet schrijven, dan wordt het architectengebroddel in plaats van een roman.’
Zucht.

‘Je bedoelt dat er een losse schuur staat naast het huis.’
‘Ja.’
‘Dat huis weet ik te staan.’
‘Hoe kan dat nou.’
‘Dat huis staat zo ongeveer naast het huis waar ik geboren ben.’
‘In Obdam!?’
De laatste plaats waar ik het zoeken zou. Ik wil erheen. NU.

wordt vervolgd

Het bericht Op weg naar Iris, mijn derde roman – huis (4) verscheen eerst op Anne Vellinga.

‘Kan gebeuren. Mensen maken fouten. Neem Herr Droschel, die moest vorige week zijn zoon uit de kerk halen.’
‘???’
‘Die zoon had net een jaar zijn rijbewijs en mocht nu dus rijden zonder zijn vader ernaast. Hij is nog geen ‘Viertel Stunde’ weg, of hij belt zijn vader of die hem op wil halen. Hij zit vast. Herr Droschel vraagt waar hij hem moet ophalen. Het ‘dauert eine Weile’ voor hij antwoord krijgt. Herr Droschel wordt ongeduldig.
‘Nah! Waar zit je!’
‘Op de torenspits…’
Zoon was vergeten vaders BMW in de Allradstand te zetten en was met draaiende motor de berg afgegleden. In zijn onervarenheid wist hij zo gauw niet wat hij moest doen, zo snel ging het, regelrecht het dak van de kerk in. Nog een geluk dat die daar staat. De brandweer moest eraan te pas komen om hem eruit te takelen.

Wij denken dat het een sterk verhaal is.
‘Zoiets gebeurt vaker. Neem jullie eigen huis. Dat had ook een auto in het dak.’
‘???’

Het gebeurde in de tijd dat ons huisje nog van Frau Holz was, de oude Berlijnse mevrouw van wie wij het zeven jaar geleden kochten. Frau Holz was dolblij dat ik zo enthousiast was over haar verzameling wandbordjes, eindelijk iemand die er de waarde van zag. Ik kreeg ze allemaal en heb het nooit over mijn hart verkregen ze tot gruzelementen te slaan voor mijn mozaïekwerk. Zoals ik mijn mozaïekkunsten verzweeg, zweeg zij over die auto op zolder. Maar hoe kwam die auto daar?

‘De auto kwam van het erf van jullie bovenburen. Je ziet dat huis niet, maar het is er wel. Nu woont daar een vreemde snoeshaan die denkt dat hij alles weet, maar toen woonde de vorige eigenaar er nog. Die werd een dagje ouder en was wat vergeetachtig aan het worden. Op een keer vergat hij zijn auto op de handrem te zetten. De auto stond nog net zo als hij was komen aanrijden, neus omlaag. Hij was binnen toen dat ding ongezien begon te rijden, omlaag langs de boomgaard, dwars over de weide, jullie weggetje, recht op jullie huis af, dwars door het dak en daar bleef hij staan. Frau Holz was niet thuis. Ze was in Berlijn. Een geluk bij een ongeluk.’

Om een lang verhaal kort te maken, de kei moet tenslotte nog omhoog… het was een gigantische klus de auto met buldoggen uit het huis te krijgen omdat ons weggetje niet toegankelijk is voor takelwagens. Toen het uiteindelijk lukte, zat er een enorm gat in het dak en voor dat dicht was, moest er heel wat gebeuren.

Wij begrijpen nu eindelijk waarom er aanvankelijk zoveel vocht in de muren van ons huis zat en Herbert is weer vol goede moed om zijn kei te halen met zijn buldog. Ditmaal plaatst hij hem vanaf de andere kant. Mocht de kei gaan rollen, staat zijn buldog als schild voor de diepte.
De steen ligt in één keer goed en blijft liggen waar hij ligt, hoe de lepels ook schokken en schudden. Mooi is dat. Prachtmarkering.

Deel 1: https://annevellinga.nl/2014/10/22/wonen-op-een-berg-kennismaking-1/
Deel 2: https://annevellinga.nl/2014/10/23/wonen-op-een-berg-hoogte-en-diepte-2/

Het bericht Wonen op een berg – hoog en laag (3) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Bij het kampvuur krijgen wij machtige verhalen te  horen over een moederolifant die hen de weg versperde in Zuid Afrika, het doorwaden van snelstromend water in Schotland met de voeten in grote plastic tassen, enorme lappen rundvlees op het bord in Argentinië, een kleermaker in Thailand die een maatpak voor hem maakte en de aanblik van de Twin Towers die er nog stonden toen zij New York bezochten en bovenal de Nazca Lines, geogliefen in Peru. Helaas had zij net een zonnesteek en vloog hij in zijn eentje over onmetelijke mysterie lijnen, ooit door Indianen gemaakt en bewaard gebleven omdat het er nooit waait of regent.

Uitgerekend deze wereldreizigers komen bij ons voor een Must See waar ik niet bij stilgestaan heb: de locaties in Sophie Genius Loci, mijn debuutroman. Om te beginnen lopen we naar de Prinzenfels en daar branden de vragen al los: ‘waar lag dat geheime pakket van Willem precies?’ en ‘hoe hoog lag de sneeuw?’ en ‘waar is dat vrouwengat?’ Heel eigenaardig dat lezers denken dat alles echt gebeurd is, maar dat locaties verzonnen zijn. Het omgekeerde klopt beter. Afijn. Ik moet eraan geloven en op de foto bij de Prinzenfels en zeven boeken signeren die ze cadeau willen doen aan hun andere vrienden, inclusief handtekening, foto en persoonlijke opdracht van de aureur. Mijn uitgever zal blij zijn, maar ik was toch op vakantie?

Terug in ons huisje komt het vragen pas echt los. Of ons huisje het huis van Willem is. Er klopt geen moer van. Daarbij is er geen Koningsberg, maar een Koningsheide! En beneden is helemaal geen slaapkamer en de wc in de hoek waar Willem zijn poep eruit probeerde te krijgen is er ook al niet. En waar is de ‘Allesfresser’? En bestaan er eigenlijk wel rotskelders? Laten wij die nou hebben! In de rots achter het huis. Fier open ik de deur en dan slaat ons een schimmellucht tegemoet, alsof we regelrecht op een grote rode paddestoel de lucht in vliegen. Ik ben gelijk een en al inspiratie. Ik ga deze kelder aanpakken! Als zij weg zijn en nu ze er zijn, kunnen ze mooi mee naar het Kellerfest in het naburige Weidenberg waar kelders zijn zo diep als de Twin Towers hoog waren.

Het laatste stuk moeten we de berg op lopen. Overal flaneren mensen in wonderlijke kledij, felgroene en blauwe satijnen jurken tot op de grond, lange rimpelrokken met witte schorten, bijeengehouden door een touw waarin een doek is gestoptt alsof elk moment de afwas gedroogd moet worden. Mannen met paardestaarten lopen in leren wambuizen en lapjes leer om de voeten gegord met veters, brede riemen behoeden wijde broeken af te glijden. Er klinken wonderlijke tonen uit instrumenten van weleer, er zijn kringdansen op het plein en er wordt gretig bier en mede gedronken uit grote kroezen. We wanen ons in de Middeleeuwen.

De nacht is nog niet gevallen, maar langs alle stoepen staan kaarsen te flakkeren in glazen potten.

We lopen terug in de tijd over straten van graniet. In de eeuwenoude huizen staan deuren uitnodigend open. We gaan smalle gangen in naar diepe kelders die schaars verlicht worden door kaarsen. Onze voeten zoeken tastend over uitgesleten treden de weg almaar dieper de berg in.

In een van de diepste krochten is een concert met klankschalen. We worden genood de ogen te sluiten. Klanken resoneren alom en dwars door onze huid zakken ze in onze eigen kelders waar dromen en herinneringen schuilen en geboren worden. Herboren komen we de kelders uit.

Herzlichen Dank Andreas Harbach für die Bilder.
http://www.andreasharbach.de/

Het bericht Kelderfeest in Weidenberg verscheen eerst op Anne Vellinga.

Zo vaak heeft Aal me beloofd een teken te geven als er leven is na de dood. Geen droom heb ik van haar gekregen, geen ijle gestalte verscheen, nog geen hand op mijn schouder gevoeld, geen duwtje in de rug, geen lach gehoord. Nog niet het kleinste signaaltje heb ik opgevangen. Okee, misschien wat opborrelingen, inlegkunde, hoop, fantasie, daar ben ik goed in, ja, dat is me vaak genoeg gezegd ‘jij met je fantasie’. Ik was opgetogen dat ik die appelvaas vond in de Noppes, toen ik haar kleren daar bracht. Nam de appelvaas mee. Aal schilderde graag appels. Maar of zij mij nu echt naar deze vaas heeft laten kijken?
Daarbij. Stel er is een andere wereld en daarin is zij verzeild. Hoezo moet ze mij dan een teken geven als ze er amper is? Dan heeft ze wel wat anders te doen. Uitrusten, bijkomen, bijtanken, beseffen dat ze dood is, andere doden ontmoeten, bijpraten. Ze heeft vast niet door dat ze dood is. Al die Parkinson. Dat slapen. Wij dachten vaak dat ze op proefverlof in de hemel was. Haar ziel bleef ik voelen tot de laatste avond, de avond waarvan ik niet wist dat het de laatste was, maar haar blik was zo anders, zo helder, alsof ze heel dichtbij was en alles zag en mij verstaan kon, en alles wat in mijn hart was, zei ik haar, hoeveel zij van mij hield en ik net ietsje meer van haar.
‘An…’ zei ze uit het niets.

Allemaal mooi, maar hoe je het ook wendt of keert, dood = dood.
Mijn moeder is dood.
Dood is een mantra.
Mijn mantra.
Ergens halverwege het wieden, net voor de bocht van het pad, heeft de mantra de bodem bereikt, het diepste puntje van mijn hart.

Het wordt stil.
Stiller dan stil.
Gestild.

Ik sta op, gooi de emmer met zaailingen in het naaste bos en loop naar ons huisje om verder te schrijven aan Eva. Ik ga zitten, open mijn laptop en staar gedachteloos naar het beeldscherm.
Mijn bewustzijn dijt uit. Gedachten ontwaken.
Langzaam dringt tot me door wat er gebeurd is.
Ik heb de dood van mijn moeder aanvaard.

Ze komt in mijn herinnering. Ik zie haar gebaren, haar handigste handen die alles maken konden wat haar ogen zagen. Ik zie haar handen breien, de kleurigste truien met patronen die niemand in Tiel, laat staan in West Kapelle ooit had gezien en die truien breide ze voor haar dochtertje, die kunstwerkjes droeg haar kind, en trappelend van nieuwsgierigheid stond ze na schooltijd bij de keukendeur, zei iemand nog wat van je trui? Ik zie haar behangen als mijn vader een week op schoolreis was, mijn vader die zo’n natuurman was dat muren en behang de onbenulligste dingen waren om je mee bezig te houden, ik zie de wankele behangtafel op zijn schragen, de brede kwast, de emmer met dikke lijm, de schaar en de keukentrap, ik zie haar handen feilloos elke handeling verrichten tot het behangpatroon naadloos door de hele kamer liep. Ik zie haar handen vogeltjes borduren met een kleine naald, twee draadjes splijtbare door het platte oog van de naald, niet aanhechten met een knoopje, wel afhechten, ik zie haar handen in de weer met een gebruikte envelop en een blauwe bic balpen die altijd vlekken gaf, op de achterkant tekende ze met vaardige hand gezichten, vaasjes, bloemen, appels, alles om haar heen, alles wat ze zag, tekenden haar handen, ik zie de kracht van haar handen, de precisie, het vakmanschap bij het afslaan van haar etsplaatjes, de snelheid van haar vlakke hand over het zink, en dan, dan zie ik haar gebaren naar haar dochter, juichende gebaren, vuisten in de lucht, trappelende knuisten van de blijdschap met haar dochter te lopen door bossen, heide, weilanden, duinen, het leven…
Ik ben de dochter.

Ik sta op. Moet even iets doen tussen het herinneren door. Ik loop naar de vrouwenplek van het huis, de plek waar alchemie wordt bedreven met water en vuur. Er staan twee lege blikjes op het aanrecht. Wij eten nooit uit blik, behalve als we het doen. Wat doen die onooglijke blikjes op het aanrecht? Balsturig neem ik ze in mijn handen om ze weg te gooien. Net voor ze in de prullenbak zullen belanden zie ik de vorm, niet het viezige prutje klevend aan de binnenkant, niet het kleverige etiket aan de buitenkant, ik zie de vorm, de diepte, het binnen en het buiten, het ronde en het rechte. Tot mijn verbazing ga ik de blikjes afwassen, buiten en binnenkant, waarbij ik me snijdt aan de rand. In de tijd die nodig is om het bloeden weg te spoelen en het snijwondje te drogen met een stuk closetpapier, zijn de etiketten losgeweekt van het blik.

Het zijn hartstikke leuke blikjes om te schilderen. Dat ga ik meteen doen. Voor de hechting eerst gesso op het blik, laten drogen, intussen snel het blikje van de mais uit de prullenbak vissen en voor ik er erg in heb, ben ik uren zoet met blikjes en ijzerdraad en stukjes glas en een ijzeren paal en kippengaas en bestofte zijdebloemetjes uit een antiek mandje van de vorige bewoner. Mijn handen tintelen van energie en telkens als ik aan het klungelen ben met een spijker die geen gat in het blikje krijgt, een paal die omkiept bij gebrek aan gewicht in de voet, weerbarstig kippengaas, vinden mijn handen de weg. Zo ben ik nog nooit bezig geweest, mijn bloed bruist ervan. Het moment dat ik de blikjes op primitiefste der primitieve wijzen vastmaak aan mijn installatie, zie ik dat ik doe wat Aal het liefste deed, nieuw leven geven aan rotzooi…

Mijn hart danst, het personage voor mijn derde roman is geboren, Iris, het kind van de regenboog tussen zwart en wit, dood en geboorte.

Het bericht Genius Loci – dood en geboorte – 3 verscheen eerst op Anne Vellinga.

Dit is omgekeerd aan mijn verwachting. Als je van verwachtingen en de eraan gekoppelde teleurstellingen af wilt komen, moet je de berg op, want aan verwachtingen heb je helemaal niets op een berg, je komt er bedrogen mee uit.
Het voorste stuk is een dode mier, het achterstuk een levende. Het moment dat ik dit met eigen ogen zie, ben ik hooked aan de levende mier. Ik volg zijn gang op de voet, waarbij de mier voorwaarts en ik achterwaarts ga in een tempo waarbij een slak een Porsche is, met als bijkomend gevolg dat mijn totale bewustzijn achterwaarts gaat, waarbij ik uitkom op mijn derde levensjaar toen ik voor het eerst een slak zag en het ronde bolletje op zijn steeltje even wilde voelen, waarop het hele steeltje verdween.

De mier weet de drie oude kerktreden af te dalen, waarbij elke hoek van 90 graden omlaag hetzelfde probleem plus oplossing oplevert van zweven en zoeken en vinden en gaan. Vervolgens komt de bijna onoverbrugbare kloof naar het houten vlonder, het vlonder zelf, tien meter lang en almaar moet mier de spleten over tussen de planken, waarbij hij het lijkje almaar vast en voorwaarts blijft houden met beide voorpootjes en de middelste pootjes in het luchtledige houvast zoeken en de achterpootjes het houvast hebben. Goed dat mieren zes pootjes hebben en spinnen acht, die moeten ermee rond komen.

Het wonderlijke is dat mijn nieuwsgierigheid ter plekke almaar meer geprikkeld raakt waar mier met mier heengaat en wat hij ermee gaat doen. Opeten, begraven, gebruiken als bouwmateriaal of is het een hapje voor moeder de vrouw of de mierenkoningin?
Mier is een hele grote mier en zo nu en dan wordt grote mier tegemoetgekomen of gepasseerd door kleine miertjes, maar dat schijnt een andere wereldbevolking te zijn waar geen contacten mee onderhouden worden. Maar dan, daar waar plankier stopt en de prachtige granietkeitjes beginnen en waartussen zich een volgende kloof bevindt, komen ineens twee, drie, nee, vier grote mieren van alle kanten. En dan gebeurt er toch zo iets raars in mij. Mijn hoofd en mijn hart reageren precies tegelijk. In mijn hoofd komt de gedachte op dat er hulptroepen aankomen die het lijkje mee gaan dragen en precies tegelijkertijd voel ik toch zo’n ontroering. Ik voel me De Kleine Prinses van Antoine.

En dan blijkt het een en al vooringenomenheid te zijn. De grote mieren lopen links en rechts voorbij zonder te groeten zelfs. Ontluisterend gewoon. Dat is de natuur en die is zoals die is en ik heb het maar te aanvaarden. Mijn liefde en respect voor Mier groeit alleen maar. Zoals Mier de kloof oversteekt! Helemaal alleen. Op eigen kracht. Dat lijkje dapper voor zich uit torsend met die miezer pootjes van hem, van links naar rechts of er dan niet ergens houvast is. Ga dan toch een stukje naar rechts! Daar is de kloof smaller! En laat hij dat nou doen. En dan lukt het. En steekt hij over.

Gaat Mier over de mosrandjes tussen de stenen of over de stenen, waarbij steeds een mospaadje overgestoken moet worden? Dat is de vraag, want het antwoord weet je pas als je het ziet. Hij neemt de stenen en steekt de mospaadjes over. Dit lijkt met mensenogen moeilijker, maar Mier weet instinctief dat dit de aangewezen weg is. Deze weg voert naar de plantenborder die in tegenstelling tot de border op het platte land niet omhoog beklommen moet worden, maar omlaag, omdat het dus op een berg is. Mier daalt in de hoek van de border omlaag onder het gebladerte en weg is hij.

Het moment dat Mier uit mijn oog verdwijnt, is mijn nieuwsgierigheid over. Heel eigenaardig dat ik geen behoefte voel onder het gebladerte te kijken en hem te volgen tot in de grond.

Ik daal wel af, maar dan in mezelf.
Ik herinner me hoe ik me voelde toen ik drie was, toen de tijd eeuwig duurde en alles nieuw was, toen torren toverachtig glansden, slakken zich verborgen in gekleurde wentelhuisjes op hun rug, sneeuwvlokken vielen als witte dons uit de oneindigheid, rook verdween in het luchtledige en ik het liefste altijd buiten was… en dan ineens is het geen herinnering meer, maar een ervaring.

Het bericht Genius Loci en het veranderen – 2 verscheen eerst op Anne Vellinga.

Om nou eindelijk toch maar wat te vertellen begin ik met de temperatuur van ons huisje. Alsof je een grot ingaat, 5 graden Celsius, zowel in de zomer als in de winter, wat wel zal komen door de Duitse manier van isoleren: niet binnen maar buiten, waardoor de binnentemperatuur zo’n beetje constant is als je er lang niet stookt. Als je wel stookt, duurt het ongeveer drie dagen voor de muren van het huis opgewarmd zijn en dan moet je zorgen dat je bijtijds je kachel uitdoet, anders kook je gaar. Wij stoken in een houtkachel met zo’n dikke mantel van natuursteen en die blijft wel acht uur warmte afgeven en dan hebben we de schoorsteen ook nog en die is natuurlijk ook van steen, waardoor de slaapkamer om te stikken zo heet wordt. Dus wij stoken ‘s ochtends, laten hem uitgaan en ‘s avonds nog een keer indien nodig. Je lichaam went ongelooflijk snel aan kou en als je veel buiten bent, vergeten we vaak de kachel aan te doen als het 17 graden is. Het aparte van houtvuur is dat het net zonnewarmte is, van die levende warmte die veel langer in je lichaam blijft hangen, ook als de bron weg is. Wij stoken gedeeltelijk van eigen bomen, vooral takken, die blijken meer en langer warmte te geven dan hout van de stam; de structuur van een tak is dichter, bijna hardhout.
Dat ik zulke dingen opmerk, is wat daar gebeurt en wat mij vervult van onmetelijkheid die niet te beschrijven is.

Eraan vooraf gaan 750 km oostwaarts, waarbij het monotone geraas van de auto mij in een halfslaap brengt die wat mij betreft de beste brug vormt tussen oost en west. Het brengt een ander zicht op mijn eigen leven teweeg, alsof ik vlieg en lijnen en structuren zie die ik herken in de kunst van Hundertwasser.
In de tussenruimte neem ik afstand van de ene kant, wat gepaard gaat met heimwee, deernis, dankbaarheid en meer van dat moois – daar doe ik meer dan 700 km over.
Zodra mijn blik de bergen kruist, de laatste 30 km, daal ik in en begint de verbinding met de genius loci van het Fichtelgebergte, een van de oudste bergketens in Europa, ruig, stil en wild.

Wij wonen daar tien tot twaalf weken per jaar in een boshuis dat steeds mooier wordt, omdat onze handen er vanzelf de mouwen uitgaan. Die van Kees hebben ditmaal een trap van 14 (hoge) treden in de berghelling gemaakt…

… en die van mij zijn toch zo leuk in de weer geweest! Dat vertel ik later. Ze begonnen met wieden, ik schat dat ze zo’n 20.000 zaailingen van lariks en beuk hebben uitgetrokken. Tot mijn geluk leerden mijn handen net ietsje sneller dan de voetjes van de bomen groeien konden. De truc is dat je niet meteen een plantje moet uittrekken, dan blijven de voetjes achter, je moet eerst zachtjes wiegen en als de voetjes meedansen trek je het geheel eruit, ook bij paardenbloem, distel, brandnetel en andere lastpakken.
Die 20.000 is een ruwe schatting, ik heb ze niet geteld hoor, maar op een keer dacht ik dat er tien zaailingen rond ons kersverse appelboompje stonden en dat bleken er 38 te zijn op een stukje zo groot als twee handen. Onze helling is 5000 vierkante meter waar we een zigzaggend pad doorheen gemaakt hebben met grit, helaas, jammer dan, zonder er anti-worteldoek onder te leggen… Dat pad maken we elke keer onkruid vrij en dit jaar stonden er voor het eerst oneindig veel zaailingen, wellicht door de zachte winter. Vloeken helpt niet en al doende ontdek je dat je pas echt iets leert van je stomste fouten, dus kun je er net zo goed dankbaar voor zijn.

Het opmerkelijke daar is ons plezier in alles, niet het plezier dat je maken kunt, dat luidruchtige, dijenkletsende plezier van jongens onder mekaar. Je zit daar op je hurken plantje voor plantje uit te trekken en een mateloos gevoel overkomt je, samengesmolten met handen die wandelen door een onmetelijke bos. Je hartklop gaat over in de hartklop van de natuur.

Een valk schreeuwt ergens in het luchtruim. De roep cirkelt boven je en landt in de top van een nabijstaande spar. Aanvankelijk denk ik nog dat er een valkennest in de top zit. Dat het vrouwtje bij de jongen zit en dat vader met muizen aan komt vliegen. Dat leid ik af van de kreten die volgen op de landing. Er is geen nest te zien, geen valk ook.
‘s Middags weerklinkt dezelfde schreeuw als ik ben uitgeschreven en ons huisje uitga, want dat doe ik tussen het wieden door. Het is ongelooflijk hoe goed gedachten opschieten als je eerst gewied hebt.
Ik volg de schreeuw van de valk en zie hem cirkelen rond de top waarin een vrouwtje zit en dan zie ik wat ze doen. Niks voeden van jongen, er zijn helemaal geen jongen, die moeten nog verwekt worden en daar ben ik getuige van. Hij landt bovenop haar, schudt zich vijf keer uit, stijgt op, omcirkelt haar met luide kreet en landt nogmaals op de vrouw, waarop hij zich nogmaals vijf keer uitschudt en dan is het uit en zweeft hij weg.
Dit schouwspel herhaalt zich dagelijks, eenmaal ‘s ochtends en eenmaal ‘s middags. Kennelijk hebben wij de wiptop naast ons huis.
Van een nest heb ik geen spoor gezien, daarvoor moet ik waarschijnlijk nog een jaar geduld oefenen. Maar één foto van de valk is gelukt, alleen niet in de spar, maar in de boom ernaast, waar vrouw even ging bijkomen van alle opschudding.

wordt vervolgd…

Het bericht Genius Loci – 1 verscheen eerst op Anne Vellinga.

‘Ik ben Doris.’
Ik schrik me rot van de welluidende stem uit het niets. Achter een piepklein en propvol toonbankje zit het aparte persoon van deze zaak: een Dolle Mina van toen achter een computer van nu. Ze kijkt erbij of de barensweeën elk moment gaan beginnen. Ik sta erbij of ik het net in mijn broek heb gedaan.
Doris glimlacht en computert verder. Daar houd ik van. Kan ik ongezien mijn gang gaan. Sluipenderwijs ga ik het nauwe gangpadje door naar de eerste de beste kast, pal naast Doris. Er hangt een bordje aan. ‘Lesbian’. Onwennig schuif ik dieper de baarmoeder in naar de volgende kast. ‘Homo’. Aan de volgende kast hangt ‘Gay’. Ik ben zo’n boerentrien dat ik niet eens wist dat er verschil was.
Op de boekentafel liggen Hella Haasse, Renate Dorrensteijn en Thea Beckman gezusterlijk naast elkaar. Het duurt zeker tien kasten voor ik door heb wat het verbindende element hier is. Vrouwen! Alle aanwezige boeken zijn geschreven door een vrouw. Er zijn ook boeken bij die door meerdere vrouwen geschreven zijn.

Terug bij de boekentafel valt mijn oog op een groot boek met een heel apart bloemenhart. Al bladerend ontdek ik dat het een kunstwerk is van Judy Chicago, een wereldberoemd Amerikaans fenomeen. Met haar kunst en projecten schudt zij vrouwen wakker en ik ben nu aan de beurt. In de bloem, ofwel ‘through the flower’ ziet zij de intieme schoonheid van de vagina. Ik voel me gelijk geheel en al wakker geschud. Dit wordt onmiddellijk waargenomen door Doris.
‘Ik zie dat je van kunst houdt.’
Ik was Doris helemaal vergeten, zij mij niet.
‘Hier achter mij heb ik een hele kast vol kunst.’
Inderdaad, pal achter Doris tref ik de kunstkast. Ik wurm me tussen Doris’ kast en kont en snuffel tussen de boeken van boven tot onder. Hierbij vergeet ik mijn plaats. Ineens voel ik haar kont tegen de mijne. Ik schiet overeind, Doris computert gewoon door. Ik schuifel zijwaarts richting Chicago.
‘Dat boek is topklasse. Het is uitverkocht, maar ik heb er de hand op weten te leggen en nu heb ik het voor het eerst in 20 jaar in mijn zaak.’
Dat is dan gelijk voor het laatst, want ik koop het.
Koesterend gumt Doris het prijsje uit. Dit zorgzame gebaar openbaart in een notendop hoe ze hier al twintig jaar op haar plek zit en vrouwelijke schrijvers en kunstenaars onderdak biedt in haar baarmoederlijke winkeltje.
Diep onder de indruk verlaat ik haar zaak. Buiten zie ik met koeienletters op het raam wat ik binnen heb beleefd. Vrouwenindruk.

Dit schiet mij te binnen na mijn eerste radiointerview gisterenmiddag. Dat komt door mijn interviewer, Leo Willemse, een man die getrouwd is met boeken. Hij ziet mijn boek als een filosofische relatieroman vol verrassingen. Hij haalt er aspecten uit die nog geen ander noemde. Dat Otto niet een eendimensionale broodmagere eeuwige student is, maar ook een hedonist, om maar iets te noemen. De knipogen naar Cohen, Vinkenog, Bril boeien hem uitermate en wat hem helemaal aanspreekt is de onverwacht nuchtere benadering van grensoverschrijdende personages en gebeurtenissen. Met al zijn belezenheid is hij dit niet eerder tegengekomen bij een auteur. Op de valreep geeft mij namen van grote interviewers die zeker met mij zullen willen spreken.
In plaats dat ik hem vraag iets te regelen, want wie ben ik, zweef ik suizelend van erkenning de deur uit.
Ik voel me één met alle vrouwen die ooit geweldige boeken schreven… en dan gebeurt het, ineens staat Doris me voor de geest, Doris met haar baarmoederlijk winkeltje. Daar wil ik ook liggen, gezusterlijk tussen mijn zusters…

Is het winkeltje verhuisd naar Utrecht en de uitzending had storing.

Het bericht Vrouwenindruk verscheen eerst op Anne Vellinga.

Zo ben ik afgelopen zaterdag in Tiel, pal naast het standbeeld van Flipje.  Is er toch een hele themadag voor mij georganiseerd. Een kekke jasjes modeshow bij Blijdesteijn omdat Sophie in zo’n blij jasje de confrontatie met Otto eindelijk aan kan. En BuitenSporig geeft aan iedereen die binnenkomt met Sophie een kopje biologische koffie en dat vanwege de pepermuntthee die Sophie daar drinkt.
Het draait natuurlijk om boekhandel Arentsen, waar ikzelf moet opdraven als magneet voor de Betuwse lezers. Die stromen massaal toe, het lijken de spreeuwen in de kersenbongerd wel.

De allereerste die mij aangaapt, is een vrouw die ik absoluut niet herken. Maar omdat ik in de Betuwe en omstreken op alle mogelijke scholen heb gezeten, zou het wel eens een klasgenoot kunnen zijn.
‘Zat ik bij jou op de kleuterschool, basisschool, gymnasium, MMS, toneelschool, pedagogische academie, tekenacademie?’
Ik wil net aan mijn rijtje hobbyclubs, sportclubs, EHBO en typelessen beginnen, als zij begint te wijzen.
‘De verrassing staat achter je.’
Daar staat een man die ik nog minder herken dan de onbekende vrouw. Dat komt door de baard.
‘Ik ben Wessel!’
Nou, dan weet je het wel als schrijver, elke naam roept associaties op. Helaas is dit niet het geval bij Wessel.
‘Ik ben Wessel Huiberts.’
Ik ben terug op de lagere school. Naast mij zit een jongetje zonder baard in een korte broek met een potlood in de hand.
‘Jij kon goed tekenen!’
Wessel knikt bijna net zo enthousiast als die keer dat ik dat tegen hem zei toen hij tien was.
‘Vooral die olifant vond ik fantastisch!’
Wessels vrouw wist dat Wessel goed kon tekenen als kind, maar van die olifant weet ze niks. Punt voor mij.
Wessel heeft tot vandaag niets met zijn tekenkunst gedaan, hij is een leven  lang in het elektra bezig geweest omdat mensen altijd elektra nodig hebben en kunst levert niets op.
Dit brengt mij bij de verkoop van mijn boek. Helaas is Wessel niet voor Sophie gekomen, maar voor mij.

De volgende die bij mijn tafel blijft staan, herken ik ook niet.
‘Ben jij Vellinga?’
Dat ben ik.
‘Kom je uit de Betuwe?’
Ik maak niet de fout die ik bij de vrouw van Wessel maakte en kom niet met de 40 plekken waar ik gewoond heb. Ik knik.
‘Ken jij meneer Vellinga?’
‘Welke bedoelt u?’
‘Die les gaf.’
‘Dat was mijn vader.’
‘Was dat je vader? Ik was collega van hem!’
Mijn vader mag al 25 jaar dood zijn, wij herinneren hem levendig en zijn oud collega is zeer benieuwd naar mij en Sophie. Ze wil het boek ter plekke lezen, maar daar komt niets van in, dus koopt ze het eerste exemplaar van de enorme stapel die ik weg moet zien te werken, anders laat Arentsen mij niet gaan.

Hoor ik ineens de stem van Pieta, mijn beste vriendin van de lagere school, de vriendin met wie ik Ivanhoe speelde rond het enorme bed in het piepkleine slaapkamertje van haar ouders. Ze is geen spat veranderd, nog steeds van die prachtige pret ogen en dat markant kuiltje in haar kin.
‘Ik sla er eens in de week een spijker in,’ grapt haar echtgenoot.
Haar zus is er ook, zij heeft mij in de krant zien staan en Pieta is vanuit Arnhem gekomen om het wonder van het boek van haar vriendinnetje te zien en te kopen en te lezen en cadeau te doen aan iedereen die mij ooit gekend heeft. Ik ben meteen de halve stapel kwijt. Dat wil zeggen, ik pen me lam aan opdrachten voor vrienden en bekenden en eindig telkens met mijn fantastische handtekening.

Uit Cuyck komt een schat van een vrouw met een foto van Jopie Andernach over wie ik in een blog schreef dat hij bij mij in de klas zat en op mysterieuze wijze om het leven kwam. Sindsdien heb ik vele mails gehad met opheldering. Het was een fatale longontsteking die opdook uit het niets. En nu heeft iemand zomaar de moeite genomen naar Tiel te komen om mij de foto van Jopie te overhandigen. Hij ziet er precies zo uit als ik hem herinner, zijn blije lach, zijn kuiltjes in de wangen, zijn kortgeknipte blonde haar, zeven jaar was hij daar, misschien acht of negen, blij, onbevangen, zijn hele leventje voor zich…
Als de vrouw weg is, komt een vrouw die getrouwd is met de broer van Jopie. Ik laat haar de foto’s zien, ze herkent de plek, een vakantieoord bij Apeldoorn.

Het begint aardig druk te worden rond de signeertafel. Mensen zijn van heinde en verre gekomen, vrouwen die ooit mijn vriendin of klasgenoot waren en die ik door al dat verhuizen allemaal uit het oog verloren ben, zitten nog middenin mijn hart. Ze wonen nu in Loenen en Velp en Afferden en Dreumel en ze willen allemaal mijn boek. Hartstikke fijn voor Arentsen en Uitgeverij Bagage, als schrijver krijg je 1 euro per boek, dus voor ik een maandinkomen heb, is mijn hand afgeschreven.

Wie ook komen, zijn de Vellinga’s. De Betuwe blijkt een broeinest van Vellinga’s, ze komen uit Tsjiskeradeel, Oud Marssum en andere onuitsprekelijke plaatsen. Vellinga’s blijken allemaal nieuwsgierig, ze willen allemaal weten waar ik vandaan kom. Toevallig heb ik dat vorig jaar uit de mond van de laatste nazaat, tante Greet, getrokken: Hardegaryp. Ze hoeven het boek niet, maar willen wel mijn blogs daarover lezen, dat is gratis en Vellinga’s zijn zuinige lieden, op twee zusjes Vellinga na, die zijn dubbel nieuwsgierig en kopen elk een half boek.

Dan heb je nog de mensen die Sophie heten of iemand kennen die Sophie heet of Sophie hadden willen heten, die kopen het ook. En als mijn boek dankzij de stijgende omzet van plek nul stijgt naar de derde plaats wordt het eindelijk gekocht door de argeloze boekhandelbinnenloper die een boek zoekt en daarvoor te rade gaat bij de Top Tien.

Uitgeteld verlaat ik het pand met het laatste boek in de hand. Mijn uitgeefster zit dan al lekker op een naburig terras. En passant laat ze weten dat er nog veeeeeeeeeeeeel meer Sophietjes op schoten wachten.

Het bericht Promotietour verscheen eerst op Anne Vellinga.