Haar schilderwerk vraagt ook ongekend veel tijd; ze rust niet voor ze zelf tevreden is en voor ze aan het eigenlijke schilderen begint, is ze net zoveel tijd kwijt als ik met zoeken naar geschikt serviesgoed en bijpassende rommeltjes. Ik ben van het recyclen, verwerk het liefst wat anderen afdanken. Zij is op schildergebied van de perfectie. Het beste khadipapier, zuiverste linnen, marmermeel en ander geheimzinnigs om een bodem te maken waarop ze los kan gaan met haar kleurpalet van bijzondere verfsoorten. Laag over laag en dat zie je; hoe langer je kijkt, hoe meer je ziet. Haar specialiteit is abstract werk, waar ik met mijn ongebreidelde fantasie betoverende landschappen in zie. Ze maakt ook spontane portretjes. Met inkt. Ze hoeven nergens op te lijken zegt ze dan.

En dan weet ik het. Ik ga iets doen met portretjes. Het hoeft nergens op te lijken en dat is mijn specialiteit. Ik werk zonder ontwerp. Een spiegeltje is snel gevonden. Maar portretjes! Voor ik de kopjes en bordjes bij elkaar gescharreld heb, ben ik tien kringlopen verder.
Als ik iets lastig vind, is het wel het uitknippen van gezichtjes uit een kopje. Die dingen zijn rond en het moet plat worden. Daarbij is niets zo scherp en splinterend als porseleinen kopjes. De lijm is gemengd met mijn DNA. Ik had niet eens door hoe de lijm zo rood kon kleuren. Speldeprikken voel je niet als je bezig bent. Dat had ik moeten weten toen ik met bloed moest ondertekenen voor Nishawihantoe, de geheime club van Aleid, Erna en mij.

Ik ben tien dagen zoet met knippen, snijden, plakken, voegen en het nieuwsgierig maken van mijn vriendin. Dat heb ik van mijn moeder. Die kon een reepje nog spannend maken. ‘Ik heb iets voor jullie en het begint met een reepje.’ Wat hebben we daarom gelachen.
Mijn vriendin brandt van nieuwsgierigheid, maar ik laat niets los, nog geen halve schemerfoto laat ik zien, terwijl wij dagelijks ons werk en de rest delen via app’jes.
Ik heb gelukkig wel een paar vage foto’s gemaakt van het proces. Die gezichtjes!

Tien dagen later ben ik dus helemaal klaar voor de ruil. Eindelijk. Ik wacht namelijk al van pal voor Corona tot nu op het schilderij. Ze zou het brengen en logeren en samen eten en lachen en praten en schilderen. Corona was ons voor. Dus stelden we het een maandje uit en nog een maandje. Daar kun je mee aan de gang blijven. Maar nu ik mijn aandeel klaar heb, kan ik echt niet langer wachten op mijn fel begeerde schilderij.

We spreken af in de open lucht op de dijk ergens aan de mooie Maas. De zon doet mee. Het water flonkert, de lucht blauwt. Het kan niet mis gaan. Zij staan al een halfuur te wachten. Dat komt door het frietje dat wij, Kees in dit geval, als warme verrassing halen. Laat zij nou een mand met koek en zopie bij zich hebben. Een feestmoment van de bovenste plank. Op voorhand.
En dan is het zover.
Zij heeft haar werk zorgvuldig ingepakt en er ook nog een schattig opschrijfboekje bij gedaan. In mijn handen is het schilderij nog veel mooier en sprankelender dan op haar website. Mijn hart maakt een sprongetje van geluk.

Mijn werk zit onverpakt en zonder cadeautje in een zak. Ze haalt het er met zoveel aandacht uit dat ik de zenuwen krijg. Vindt ze het wel mooi? Zij heeft het immers niet uitgekozen zoals ik. Voor hetzelfde had ze liever een vaas gehad of een kaarsenstandaard, een vogelhuisje, een taartplateau…
Ze vindt het mooi. Ik voel het. Zoals ze kijkt! Ze vindt mijn werk net zo mooi als ik haar werk. En laat ons werk nu precies hetzelfde formaat hebben.
En dat spreekwoord klopt dus voor geen meter. Van ruilen ga je niet huilen, je word juist dubbel blij en dat blijft ook nog.

Mijn werk zoals het bij haar hangt:

Haar werk zoals het bij mij hangt:

Dan kun je nu naar haar website vol verhalen en kunst: https://www.ellieschmitz.nl

En naar mijn nieuwe afdeling voor meer mozaïekverhalen: https://annevellinga.nl/mozaiek/

Het bericht Mozaïek en schilderij verscheen eerst op Anne Vellinga.

Na de Rietveld, en ook al tijdens, exposeerde hij kriskras in Nederland en gaf overal les in Culturele Centra en Musea. Na tien jaar Kikkerland verlangde hij terug naar de warmte van zijn geboorteland en keerde terug. Onder soms bizarre en moeilijke omstandigheden groeide hij uit tot een alom gewaardeerd kunstenaar en leraar.

Op dit moment werkt hij met de zuivere pigmenten waar hij altijd mee werkt aan zijn grootste expositie tot nog toe: AO TAPETE VERMELHO, Over de Rode Loper. Deze loper kun je in wording zien op de video hieronder, een en al kleur en magie. Deze Rode Loper staat symbool voor discriminatie en dat dit moet ophouden. Hij begint op de stoep en leidt de bezoeker binnen in de meest prestigieuze expositieruimte van Rio de Janeiro, het Centro Cultural Justiça Federal.
In de galerieën komen drie monumentale werkstukken van Umberto van 29 november tot 23 februari. Bovendien zijn er in deze drie maanden interactieve performances.

Natuurlijk is er bij Umberto’s expositie speciale aandacht voor toegankelijkheid voor mensen met een handicap.

Waarom vertel ik dit.
Allereerst omdat mijn moeder in de Andere Wereld danst en jubelt hoe fantastisch Umberto bezig is. Ik zie haar de vuist vrolijk ballen in de lucht.
Ik vertel het ook omdat dit ongeëvenaarde project bijna in het water viel doordat de Bradesco Seguros, de Braziliaanse bank die het project zou sponsoren, af liet weten door de actuele Braziliaanse politieke situatie. Maarrr. De expositie gaat door. Umberto ten voeten uit. De wereld draait niet op geld maar op geest. Wie zo in elkaar zit, trekt magie aan en wat gebeurt?

De benodigde pigmenten, en dat zijn er veel voor een loper van dit formaat, werden geschonken door VAN BEEK Artsupplies uit Amsterdam. Volgende vraag was hoe deze pigmenten in Rio konden belanden. Bij overzeese pakketten gaat veel verloren. Langs magische weg dook de juiste persoon op en nam alles mee naar Rio! De pigmenten zijn er, de spirit is er, nu alleen nog ca. 19.000 Braziliaanse Reaalen.
Het volgende wonder was aan de beurt.

In no time organiseerden Umberto’s Braziliaanse vrienden en fans een crowdfunding voor AoTapeteVermelho. De helft van het kapitaal is er nu. Waarom zou de andere helft niet uit ons Kikkerlandje komen? Dacht ik.
Welgemoed opende ik dus mijn rekening. Kon ik het niet overmaken naar Brazilië! Moest ik Paypall hebben. Of een Creditcard. Mijn bank gebeld.
Het kon niet. Echt niet. Werkelijk niet.

Hier dook het volgende wonder op in de persoon van Max Westerman. Hij heeft het allemaal. Het maakt Max niets uit dat ik hem niet ken en hij mij niet. Ik mag het geld overmaken naar zijn Nederlandse rekening en hij heeft het meteen naar Umberto gestuurd!

Als er één schaap over de dam is, kunnen jullie er ook over. Met 5 euro of 100, maakt niet uit. Als je mee wilt doen, juicht het aan deze kant van het grote water en aan de overkant. Laat maar weten via een mailtje naar info@annevellinga.nl of maak het kenbaar in een reactie, dan vind ik jou wel.

Umberto is al blij bij het idee en als dank krijg je een eervolle naamsvermelding op de expositie, bovendien mag je een kunstwerk van hem uitkiezen voor de helft van de prijs. Dat kun je zien en lezen via de link, ook als je geen Braziliaans verstaat. Voor de koers deel je een Reaal door (bijna) vier en daarna door de helft.
Umberto zorgt ervoor dat het langs magische wijze bij jou komt.

Lees en bekijk alles hier: http://www.benfeitoria.com/aotapetevermelho

Of klik op de video, hoor Umberto, zie De Rode Loper en zijn kunstwerken en laat je vollopen met kleur.

Met liefs van Umberto en van Max en van mij

Inmiddels is Umberto al een heel eind op streek, kijk maar:

Het bijzondere is dat er mensen blijven ‘binnendruppelen’ die mee willen doen en dat de meesten Umberto nog niet kenden. Dat maakt het project nog mooier en ons driedubbel blij!

Het bericht AoTapete Vermelho ~ Over De Rode Loper verscheen eerst op Anne Vellinga.

Wat je verder nodig hebt: handen die vies mogen worden, een beetje fantasie en heel veel zin, verder lijm, verf, kwasten, vingers, tijdschriften, lint en band en kant, gekleurde servetjes, stempels, sjablonen en en en….

Leg van alles klaar op je knutseltafel, dan kan je feest beginnen.

Als warming-up begin je met het halveren van je boek. Je haal de helft van de pagina’s eruit opdat het niet uitpuilt als je er van alles in gaat plakken, en zo heb je meteen alweer plaatjes en teksten om fragmenten van te gebruiken.

De zwarte vlek in de mand is Lukkie, mijn kat; hij vindt het het heel gezellig op mijn knutseltafel en dat vind ik ook!

Als je boek gehalveerd is, halveer je het aantal pagina’s nog een keer door telkens twee pagina’s aan elkaar vast te plakken. Je hebt dan lekker stevige pagina’s die tegen een stootje kunnen en almaar dikker worden van alles wat je er nog op vastmaakt met lijm, nietjes of draad.

Eenmaal aan elkaar vast, druk je de lijm vanuit het midden naar de randen met een roller, paletmes of creditkaart.

Nu wordt het echt spannend: je gaat met gesso over de bestaande tekst en afbeelding.

Je kunt interessante stukjes vrij laten en daar later iets mee doen.

De pagina’s gaan hier en daar bobbelen als je erop gaat schilderen, dat hoort erbij en geeft reliëf. Voel maar!

Het wit staart mij erg wit aan, dus besmeer ik de linkerpagina in grove streken met zwarte acrylverf, gewoon van de action of het merk Amsterdam, dat is wat duurder maar zuiniger in gebruik.

Als je zover bent, borrelt je fantasie alle kanten op en ga je los met verf en plaatjes!

Als je deze pagina vergelijkt met het eerste plaatje, zie je hoe het plantenboek verdwenen is en toch voor inspiratie gezorgd heeft.
Rechts zie je het bolboompje terug!

Om er een echt persoonlijk ARTboek van te maken, zet je er tot slot een tekst bij.

Zo, de eerste pagina is klaar, op naar de volgende.

Veel inspiratie en plezier met je eigen kunstdagboek!

NB: Gesso is een krijtachtige primer die je overal op kunst smeren, waarna je er overheen kunt verven/plakken, ideaal dus voor je Art Journal. Op veler verzoek een link naar een goede en betaalbare gesso:

https://www.dekwast.nl/artikel/gesso-1000-ml?bron=shopping_NL&gclid=CIGf2qnX180CFQeVGwodJk8Jow

Het bericht Hoe maak je een Art Journal? verscheen eerst op Anne Vellinga.

Ze had zoveel lekkere hapjes gemaakt dat ik meteen vroeg of ze die kon fotograferen met de recepten erbij, want als je haar geloven mag, is alles hoep hoep hapklaar. Dat willen wij ook!
Goed. Het schilderen. Wat gingen we nu weer eens voor leuks doen?
Ter voorbereiding had zij twee leuke schilderdoekjes gekocht met een witte losse lijst erom. Dan is het gelijk af als het af is. Voor het af was, moesten we aan de gang. Met verf en penseel. Let wel, penseel. Dat is een dunne kwast. Voor op een klein doekje. Meestal werken wij op grote doeken met grote kwasten en beginnen domweg. Vandaag niet.

Zij had het idee een verhaaltje te schilderen op dat minuscule doekje van hooguit 30×30 cm. Toevallig heeft Titi Smit, mijn schilderdocent op de Blauwe Schuit, ons geleerd ook eens vooraf een titel te kiezen i.p.v. achteraf. Dat gingen wij blij in de praktijk brengen. Een titel. Een doel. Een verhaal. Maar. Welk verhaal? Welke titel?
Als je het zelf niet weet, zijn er 1000 kaartspelen die het weten. Zij had twee van die spelen, waaruit wij niet konden kiezen, dus trokken we uit ieder spel een kaart. Die kaart vonden wij niet leuk. Iets met spijt en iets met rouw. Zo ging het een tijdje door, tot we elk drie kaarten hadden. Drie!
Die van haar ben ik vergeten. Helaas. Ik had Drie-eenheid, Zegen en Liefde.

Hoe schilder je daar een verhaal van? Vader, moeder, kind viel af vanwege vader, moeder, kind. Die passen niet op zo’n klein doekje met een penseel. Lepel, mes en vork. Zon, maan en sterren. Ineens kreeg ik een idee. En zij ook. We gingen aan de gang. Tubes uitknijpen op onze paletjes, een plastic wegwerpbordje. Verf aan het penseel en dat op het kleine doekje smeren. Nu had ik nog nooit een penseel gehanteerd, alleen die immense platte kwasten en het doekje bleek bij ons allebei afstotingsverschijnselen te hebben, wat het in beeld brengen van de zegen van liefde niet vereenvoudigde, maar de drievuldigheid der liefde treffend illustreerde.
Je gaat door vuur en je gaat door water met husse husse husse je hart ertussen.
Je vliegt op vleugels en je zwemt op vinnen en daartussendoor lekker k(l)ussen.
En dat alles op 30x30cm. De basis is gelegd. Af is het nooit.

http://www.titismit.nl/home/2

Het bericht Alles is liefde verscheen eerst op Anne Vellinga.

Om te beginnen doe ik dingen die Iris doet. Daar ben ik al maanden mee bezig en verklap ik niet en je komt er ook niet achter door de blogs van het afgelopen jaar te lezen, misschien ook wel.
Ik heb inmiddels een goed beeld van Iris, haar uiterlijk, bezigheden, afkomst, omgeving en intussen voel ik mee hoe zij simpele dingen als de afwas ervaart: het water voelt warm of koud, soms is het een rot klus en soms is het juist lekker om het warme water tussen haar vingers te voelen en erbij weg te dromen.
Dat schrijf ik niet allemaal op, maar moet ik me wel bewust zijn.

Naarmate ik vertrouwd raak met haar wordt het inleven interessanter. Hoe zou Iris reageren op simpele situaties: de trein net gehaald of gemist. Juichen of janken.
Haar gemoed kom naderbij, maar inspireert nog niet tot een roman.
Wat mij boeit, zijn relaties. Ik ben vooral benieuwd in de aard hiervan. Hoe verhoudt zij zich tot de ander, welke complicaties, consequenties heeft dit?

Terwijl ik me verplaats en verdiep in Iris, gebeurt er van alles in mijn eigen leven.
Sinds Sophie en Eva zijn verschenen heb ik veel signeersessies en krijg ik vaak vertrouwelijke verhalen te horen.
Op zeker moment vraag ik me af hoe Iris zou reageren.

Om hier feeling mee te krijgen maak ik collages. Het leuke hiervan is het speelse proces. Je doet maar wat en dat is leuk.
Het begint met een stapel tijdschriften, daar scheur je plaatjes uit die je aanspreken. Vervolgens schik je die tot het goed ‘voelt’. Dan plak je het vast.
Het wonderlijke is, dat de focus waarmee je begint meedoet. Dat heb je niet in de gaten als je bezig bent, dat onthult zich daarna. Ook zo leuk.

In deze collage bijvoorbeeld zie ik pas de volgende dag de gouden bergen links. Daar ging het levensverhaal over! Het verleden was goud en daar is niets van over. Ik zie nu ook de pluisjes rechts, bijna niets. Maar in pluisjes zit wel weer zaad voor de toekomst.
Zo zie ik almaar meer in zo’n collage, ofwel, ik sta langer stil bij het levensverhaal, dat begint te leven voor me.
Daarmee ben ik nog niet in de ziel van Iris. Maarrr…
In een vervolg gesprek merk ik dat ik anders luister en reageer. Zomaar zit ik op de golflengte van Iris.
De weg is gebaand.

Het bericht Op weg naar Iris, mijn derde roman verscheen eerst op Anne Vellinga.

Het bericht Oog in oog verscheen eerst op Anne Vellinga.

Kom ik bij mijn schildervriendin, heeft zij net een nieuwe I-phone aangeschaft. Ze demonstreert hem met verve. Dat ding is nog veel sneller dan mijn MacBook, die kennelijk met zijn ene jaar alweer verouderd is. Onder haar vingers verschijnen Apps, restaurantjes, filmprogramma’s, routes, foto’s die ze alzijdig oprekt en inkrimpt.
Raak het schermpje aan en je doet weer mee.

Dat is wel even wat anders dan mijn mobieltje. Met zijn tien jaren heeft hij mij ingehaald, zeg maar. Na één sms’je moet-ie opgeladen worden. Ik laad hem alleen nog op als ik met de trein ga, verder laat ik hem genieten van zijn oude dag op het richeltje naast mijn bed. Samen slapen, heel fijn.
Ik zie haar I-phone en hoor mijn toekomstmuziek.
,,Zo’n ding wil ik ook.”
Vriendin kijkt me aan met bezorgde blik.
,,Kind, zou je dat wel doen? Zo’n I-phone is heel gevoelig en jij wilt hem natuurlijk gebruiken voor tekst, daar is het niks voor.”

Ze kent mij. Anne moet je niet bellen, die moet je iets met letters.
,,Kijk, zo licht raak ik hem aan.”
Ze tipt mijn wang, ik voel niks. Ze tipt haar I-phone, adreslijst verschijnt. Anne mob. Ze tipt mijn coma-maatje en stuurt hem een berichtje.
,,Gaat het allemaal?”
Typisch mijn vriendin, die vraagt haar oude sofa nog of ze even kan gaan zitten, met knipoog, want een gekkerd is ze.

Wij aan het schilderen, weerklinkt een klank. Vriendin springt op.
,,Een sms’je, even kijken van wie.”
Zoon in Duitsland? Dochter in India? Zus in Schotland? Zo’n vrouw is het.

,,Kijk nou! Een sms van Anne mob!”
,,Huh? 1 april zeker. Ik zit hier en mob ligt op de oplader.”
Ze zet haar futuristische leesbril op.
,,Het is echt van Anne mob! Er staat: het gaat, maar wel moeilijk.”
,,Dat kan niet! Hij ligt in coma.”
We krijgen kippenvel.
Heb ik net verteld dat ik de laatste tijd het gevoel heb dat mijn moeder soms onzichtbaar bij me is en dat ik dan zomaar even met haar praat over triviale dingen, niks hiernamaals of zo, rinkelt mijn mobieltje vanaf de oplader 35 kilometer verderop.
En dan dat antwoord!
,,Staat dat er echt?”
Het staat er echt! En als afzender staat er ook echt Anne mob.

Kunnen mobieltjes die hun hele leven één waren met jou zelfstandig antwoorden?
Weet niemand dat omdat iedereen zijn mobieltje na een jaar vervangt voor een nieuwe? Mijn verbeelding vliegt door onbeschrijfelijke toekomstvisioenen. Mijn vriendin landt op de grond.
,,Er staat Anne mob, maar zeg je mobiele nummer nog eens?”
Van de zenuwen weet ik het niet. Ik bel mezelf ook nooit. Ze zoekt het nummer op in haar I-phone en leest de getallen op.
,,Is dat jouw nummer?”
Het nummer komt me bekend voor. Heel bekend. Te bekend. Dit is niet een nummer dat ik nooit bel, dit is het nummer dat ik kan dromen. Dit is het nummer van Kees.
,,Het gaat, maar wel moeilijk.”
De lieverd staat te zweten in Utrecht.

Het bericht Mobiel verscheen eerst op Anne Vellinga.

Als kind sneed ze fluitjes uit de ‘Fledder’, de vlierboom en blies er net zolang op tot ze het hardst kon fluiten met dat paardenbekkie van haar, in feite had ze daar dat fluitje niet voor nodig, op haar vingers kon ze nog veel harder, wijsvinger en duim tegen elkaar, de mond in, wangen, tanden en tong precies in die ene stand en dan blazen, ze blies iedereen weg met haar fluitsignaal. Ze kon mensen waarschuwen voor een razzia over een huizenblok heen.
Met stompjes houtskool tekende ze op elk stukje papier dat voorhanden was. Ten lange leste kreeg ze een schetsboek, pal voor de oorlog. Vol vuur tekende ze alle blaadjes vol. Karren, kinderen, honden, paarden, huizen, poorten, klompen, alles wat haar ogen zagen. Ze was een jaar of tien, twaalf. In de ijskoude oorlogswinter kreeg Moeke de kachel niet aan met die paar vochtige takken die Bertus en Gerrit en Aaltje te pakken hadden in het stadspark. Er was geen aanmaakhout, er was niets. Alleen dat schetsboekje van Aaltje. Dat ging de kachel in en vatte gemakkelijk vlam.

Na de oorlog mocht ze naar de kunstacademie, de Minerva in Groningen, iets uitzonderlijks voor een kind uit een arbeidersgezin. De eerste opdracht was een uil. De kop was goed, de ogen en de snavel, het verenkleed klopte. Benieuwd wat de leraar wel zeggen zou, leverde ze haar werk in.
‘Met die armzalige aanhangsels kan een uil niet op een tak zitten.’
Ze zag het toen hij het zei en verscheurde haar werk.
Jaren later zou ze trouwen met een bioloog die vogels kon onderscheiden op toonsoort, verenkleed, vleugelslag of welk minuscuul onderscheid met een vergelijkbaar vogeltje dan ook.
Een halfjaar na de uil met aanhangsels moest ze van school. Niet van haar leraren, die zagen haar talent. Er was een oom in Nieuweschans die zorg nodig had, en die was er niet. Iedereen in de familie had werk, behalve Aaltje. Aaltje ging naar Nieuweschans om voor de oom te zorgen.

Ze trouwde, kreeg kinderen, naaide kleertjes, kookte en poetste en was een moeder zoals er geen tweede bestaat. Toen ze geen moeder meer hoefde te zijn ging ze naar de Rietveld Academie in Amsterdam en werd toegelaten in het tweede jaar. Ze was een uitmuntend student en deed de lerarenopleiding er achteraan. Ging les geven op de Blauwe Schuit, exposeerde op tal van plaatsen en werd een gewaardeerd lid van het Grafisch Collectief Thoets in Amsterdam.

Toen ze in Hoorn kwam wonen, wilde ze bij een Hoornse kunstclub. We maakten een map met haar staat van dienst en leverden die in bij de Boterhal. Aal werd afgewezen op grond van haar leeftijd en ziekte van Parkinson. Motivatie ‘Wij nemen alleen kunstenaars op die nog schilderen en dat zit er bij haar niet meer in.’
Daar heb ik een venijnige column over gepubliceerd die bijval en verontwaardiging bij iedereen opriep, behalve bij de Boterhal.

Aal vergat de toelatingsprocedure zodra de map de deur uit was en ik heb haar de afwijzing nooit verteld. Ze vroeg er ook niet naar. Ze was veel te begeesterd aan het schilderen. Dat bleef ze doen tot het eind. Ze kon toen geen kwast meer vasthouden en geen verf meer oplepelen, dus spoot ik klodders verf op het doek en schilderde zij met blije vingers en verwonderde ogen.

Vandaag een selectie van de werken die zij maakte in Hoorn, een uniek document dat iets laat zien van het innerlijk van een mens die dat niet met woorden kan uiten. Haar verhalen veranderden in een glimlach, haar werk transformeerde van vorm naar kleur.

Dit schilderij voltooide Aal pal voor haar verhuizing naar Hoorn. Ze was er opgewonden van en kon niet wachten tot ik kwam kijken.
‘Kijk An, ik ben een grens over, ik zie de lijnen die alles verbinden.’
Ik zag een vervoermiddel op wielen, een futuristisch mobiel voorbij ruimte en tijd.

Het volgende schilderij was ze al eerder begonnen in Hoorn, maar kreeg ze niet rond. Ze voltooide het toen ze hier woonde. Ook met dit schilderij was ze ingenomen, want alles zat erin. Die tevredenheid met haar eigen werk was een zegen. Aal was nooit tevreden geweest over haar werk, het kon altijd beter, een drijfveer die leidde tot vervolg, waaruit haar series groeiden.

Het schilderij van de boot schilderde ze de eerste week dat ze bij ons was in een razend tempo. Haar vriendin lag in het ziekenhuis en overleed aan de gevolgen van de operatie. Aal droomde dat haar vriendin de weg kwijt was en gaf haar een hand om de weg naar de andere kant te wijzen. Overdag schilderde ze de boot voor de overgang. Tijdens het afscheid stond deze boot naast de kist.

Er ving een nieuwe periode aan. Aal begon te beseffen dat haar oude leven afgelopen was. Ze wilde rood, rood en nog eens rood.

‘Dit is het gevecht,’ zei Aal van deze schilderijen toen ze het gevecht gestaakt had. Ze schilderde ze in de periode dat ze me sloeg, recht in mijn gezicht met die sterke hand van haar als ik een kop thee naar haar mond bracht of een stukje brood, het was in de tijd dat ze op mijn vingers beet als ik haar gebit eruit probeerde te halen.
Ze vocht tegen de Parkinson, het verval en ik was de mens die haar afhankelijkheid aanwezig maakte.
Op een dag gaf ze zich over.
Boten verschenen. Ik dacht dat ze zich opmaakte voor haar eigen reis naar de overkant, maar zover was het gelukkig nog lang niet.

De lijnen in haar werk vervaagden, de kleur geel nam toe.

Steeds minder keek ze naar haar doek, steeds meer keek ze de tuin in terwijl ze schilderde.
Andere Anne hield ook van schilderen met Aal en gaf gehoor aan de roep van de natuur. Zij zette Aal vaak in de tuin met haar ezel en verf en kwasten. Dan straalde Aal en schilderde haar tuin…

Fotografie: http://www.marcovellinga.nl

Zie ook: http://thoets.nl

Het bericht Ali Kolman – laatste werken (2) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Haar kunst spreekt boekdelen, haar levensweg en veranderende visie ligt erin besloten. De tijd is nog niet rijp dit volledig op waarde te schatten, maar vandaag wil ik toch graag wat van haar werk en ontwikkeling laten zien.
Om te beginnen twee schilderijen uit de jaren ’80 van de vorige eeuw, haar bloeiperiode waarin zij vol geestdrift alles deed wat zij altijd gewild had, vervolgens twee schilderijen uit het begin van het nieuwe millennium en tot slot de boom waaraan zij jaren werkte.

Halverwege de jaren ’80 verbleef Ali Kolman drie maanden in Brazilië bij haar kunstbroeder Umberto França. Ze had een zeer succesvolle expositie in Rio, waarbij alles verkocht werd en zij op de televisie kwam. De laatste dag van haar verblijf liep zij door een straat in Rio, omzoomd door bomen. Deze hadden net hun vruchten laten vallen, lange bonen die tegenwoordig wel gebruikt worden door bloemisten. Toen was dit hier nog onbekend, maar zij zag direct de prachtige vorm, het was wat je noemt liefde op het eerste gezicht. Ze nam een handvol mee naar Nederland, het begin van een grote reeks schilderijen die een brug leggen tussen de vruchten van Brazilië en Nederland.

In 2002  kreeg ze bij ons in huis een atelier. Een paar keer per maand kwam ze met haar autootje uit Amsterdam naar Hoorn om te schilderen. Ze had toen al een flink aantal jaren de ziekte van Parkinson en haar fysieke krachten werden minder, maar haar fascinatie voor de natuur leek alleen maar te groeien. Ze wilde veel grotere doeken dan voorheen en begon met de zaaddoos van een papaver.
‘Die maak ik voor jou,’ zei ze, ‘en die moet heel sterk worden.’
Ze deed er lang over, week na week, maand na maand, streekje voor streekje met een klein penseel. Het werd krachtig en prachtig.

Hierna ontdekte ze achterin de tuin een berenklauw.
‘Mag ik die? Die ga ik schilderen voor Marco. Die vindt er nu nog niks aan, maar dat komt nog wel.’

Het was of de vruchten en zaaddozen hun aantrekking verloren, of ze er klaar mee was.
Ze wilde een boom schilderen en het hoefde niet op zo’n heel groot doek.
Aal werkte altijd naar iets dat haar ogen zagen. Ze veranderde dit totaal, zette er licht op, werkte de schaduwen uit, onderdelen werden vergroot of verkleind of uit onverwachte hoek met bijzonder perspectief geschilderd. Het uitgangspunt was altijd concreet.
De boom schilderde ze zonder voorbeeld. Dat was nieuw.
‘Ik heb genoeg bomen gezien, die weet ik wel.’
Ze begon ‘s ochtends in haar atelier, ‘s middags moest ik komen kijken. De boom was prachtig, knalrood en sterk.
‘Vind jij hem mooi An? Ik weet het niet, hij is niet af.’

De keer erop dook ze weer vroeg haar atelier in en laat in de middag moest ik weer komen kijken.
Ik schrok. De prachtige rode boom was weg, er stond nu een abstracte winterboom.
Aal was tevreden. Tot de keer erop.

‘Ik vind hem toch niet goed.’
‘s Middags had de boom een tedere gloed gekregen.
‘Wat vind je?’
‘Hij is wel mooi, maar ik vind het zonde dat je telkens over je vorige boom heen schildert, Aal. Anders had je nu een serie.’
Aal maakte altijd series, series waren haar handelsmerk en trots. Ditmaal keek ze me aan of ik van een andere planeet kwam.
‘Een boom is een boom,’ zei ze, ‘hij is dus nog niet af.’

Een paar weken later was de stam vele malen dikker geworden en de takken zaten vol in het blad. Ook was er een landschap bij gekomen, en een horizon.
‘Wat vind je Anne?’
‘Vergeleken de vorige versies vind ik hem nu nogal gewoon.’
‘Hm. Hij heeft nu wat van onze boom in het Gooi.’
In de stilte die ze liet vallen, zagen we allebei de tijd die voorgoed voorbij was, de tijd dat we samen liepen, zeker 10.000 km door de velden, de bossen, de duinen. De boom in het Gooi was onze toverboom. We konden hem niet omvatten met onze vier armen en als we er met onze rug tegenaan stonden, elke week een tijdloze tijd, voelden we iets stromen in onze rug, alsof de boom ons streelde. Daar kwamen we achter toen we afscheid van de boom namen. Aal vroeg toen of ik ook wat voelde. Ik was stomverbaasd dat zij dat ook had.
‘Hij is nog niet steeds niet goed,’ zei Aal, ‘en ik weet niet wat eraan ontbreekt. Ik kan niet verder.’

Het duurde tot het laatste jaar dat ze zelfstandig woonde, ergens in 2007. Ze kwam niet meer met de auto, want op een keer weigerde haar voet te gehoorzamen, hij trapte niet op de rem toen zij dat bevel gaf, waardoor ze in te hoog tempo door de tunnel reed.
‘Doodeng Anne.’
Ze begon steeds meer dingen te zien die niemand zag.
‘Zie jij dat ook Anne? Die figuren in de boom?’
Ze wees naar de boom in de voortuin. Ik zag vogels op een tak en wind die blaadjes blies. Dat bedoelde ze niet. Ze nam haar boomschilderij van de wand en legde er de laatste hand aan met een zwarte viltstift dwars door het groen.
‘Hij is af!’ zei ze. Eén van de zeldzame keren dat ze compleet tevreden was met haar werk.
De enige keer dat ze niet vroeg wat ik ervan vond. Ik keek naar haar lijnen, zag wezens, schepselen, figuren die de boom bevolkten, druk maar vredig. Alles zat erin, èn eronder, de hele boom, alle tijd.
Aal had haar boom voltooid, haar levensboom.

Een halfjaar later kwam ze bij ons in huis wonen. Haar huisgenoot was overleden. Haar blik was veranderd. In de boom zag ze angstaanjagende taferelen, kinderen die bungelden aan touwen.
Ze wilde schilderen, ze wilde een nieuwe tube rood.
Aal schilderde zonder uitwendig voorbeeld, doek na doek.
Wat ze altijd gewild had, maar niet wist hoe, kwam vanzelf uit haar zelf, haar werk werd abstract.

Fotografie Marco Vellinga: http://www.marcovellinga.nl

Kunstbroeder van Aal: http://www.umbertofranca.com

Het bericht Ali Kolman – nalatenschap (1) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Er begon een nieuwe fase met de Braziliaanse bonenschil en Hollandse appels. Aal werkte nu met acrylverf op doek. Ze was eindelijk razend enthousiast over haar eigen werk en trots, maar niet trots genoeg. Dat wil zeggen haar kapper wou er drie kopen, maar die stomme Aal ging akkoord met een belachelijk tegenbod, een jaar lang kon ze gratis naar de kapper, naar hem dus, ‘wassen,  knippen, klaar’, zei ze er zelf van.
Ze gaf er ook weg aan vrienden en vriendinnen en gelukkig hoorde ik daar ook toe. Dus ik heb er twee in de woonkamer hangen.

Het bericht Aal en de appel verscheen eerst op Anne Vellinga.