De aandoening was er ineens. Dat wil zeggen wij waren half juni terug uit Duitsland en de tuin was een jungle. Dan jeuken mijn handen, dus ging ik niet een uurtje, maar de hele dag aan de gang met snoeien en wieden. ‘s Avonds was ik moe en voldaan. De volgende dag had ik een zere rechterarm. Spierpijn. Logisch. Het rare, nog niet verontrustende, was dat er met de dag meer pijn bijkwam en ook meer onderdelen, tot al mijn ledematen tot in tenen en vingers zoveel pijn deden en zo stram waren dat er iets moest gebeuren, want ik kon niet meer bewegen en bewegen is mijn lust en mijn leven.

Gelukkig is Kees er en heeft Kees een BSR man in Eibergen, Ian. Deze man weet elke spierpijn eruit te krijgen met Body Stress Release. Kees mij in de auto gehesen en alleen al het zitten was niet te doen. Goddank hoefde ik de behandelbank niet op te klimmen. Ian heeft er eentje die rechtop staat met een treeplank. Daar kon ik opkomen en toen bewoog de bank vanzelf in de goede ligstand. Kleren konden aanblijven, want voor ik die uit heb en dan weer aan waren we een dag verder geweest.

De behandeling hielp niet, alles werd erger. Nog een keer naar Ian. Die zei: ‘Als het niet geholpen heeft, zit er iets in je bloed.’

Om een lang verhaal kort te maken want ik ben nu al moe van mezelf.
Huisarts liet drie buisjes bloed onderzoeken, prima bloed, alleen met een ontstekingsbezinksel. Conclusie: Spierreuma. Alleen Prednisolon kan verlichting brengen.
Daar ga je met je levenslange natuurgeneeswijzen, kruiden, baden, smeersels, voeding.
Na drie dagen voelde ik iets van pijnverlichting en na vijf dagen kon ik lopen! Een uur! Wat is lopen fijn. Dat wist ik van de 10.000 km met mijn moeder, maar 1000 meter door de tuin kan daar tegenop.
Daarna was ik bekaf.

De pijn en de stramheid zijn na twee weken prednison min of meer voor een behoorlijk deel van het etmaal opgehoepeld. De vermoeidheid is andere koek. En de duizeligheid. Twee uur op, twee uur in bed.

Mijn huisarts belde na een week om te vragen hoe het ging. Hij vond het boven verwachting; bijverschijnselen zijn normaal en vermoeidheid is geweldig, dan doe je niet te veel. Hij zei erbij dat hij op vakantie ging en 22 september terug is. Dan belt hij weer en kunnen we misschien al afbouwen. Dit kan 1 tot 2 jaar in beslag nemen en dan heb ik geluk want meestal duurt het vijf jaar. Ik heb sowieso geluk want spierreuma verdwijnt grotendeels in tegenstelling tot Reumatische Artritis dat er qua pijn en stijfheid op lijkt, maar veel ernstiger en levenslang is.
Mijn huisarts weet de patiënt goed gerust te stellen.

Tot mijn medische wondervriendin belde, zij is een medisch orakel op grond van ervaring met alle mogelijke aandoeningen, dus ook de mijne.
‘Ben je door een teek gebeten?’
Daar kon ik met gemak overheen.
‘Eentje? Door wel 50! In Duitsland werd ik dagelijks door ze besprongen en met mijn bijdehante tekenkaart heb ik ze er stuk voor stuk direct uitgeschoven met kop en poten. Nooit een vlek gehad.’
Doortastend als mijn medische wonder woman is, belde ze de arts die haar na jaren Lyme er definitief van verlost heeft. Ondanks een kilometer wachtlijst mocht ik meteen komen.

Dan is een rit naar Epe ver. Maar de man was buitengewoon geïnteresseerd in mij en vooral mijn ziektegeschiedenis. Vanaf mijn kindertijd. Hij viste kwalen en pijntjes op die zelfs mijn ouders niet weten. Van mijn slapeloosheid, tot galbulten en migraine en toen was ik nog maar 9. Hij noteerde van alles en na een uur had hij een idee.
‘Prednisolon vertekent je bloedbeeld.’
Waarbij ik teken zie die in mijn bloed tekenen en zijn vraag niet hoor. Gelukkig was Kees erbij. Hij duwde me van de stoel. Ik moest naar de behandelkamer om weer een buis bloed af te tappen. Ditmaal voor een analyse van mijn levende bloed. Dat kan alleen in een gespecialiseerd laboratorium in Duitsland. Zij moeten kijken of er anti-stoffen tegen de Lyme in mijn bloed zitten.
‘Zo niet, dan onderzoeken we verder wat de oorzaak is. Als we de oorzaak vinden, lossen we hem op en bent u gelijk van uw allergie verlost.’

Voor mijn slaapprobleem had hij ook een tip, zonder bloedproef.
Het zou kunnen dat u hypoglecemie hebt en dan schiet ‘s nachts nog wel eens de adrenaline omhoog en ben je klaarwakker al hebt je geen problemen of zorgen.’
Advies: rijstwafel met kaas voor het slapengaan. Mocht ik glutenallergie hebben, houdt die me niet uit de slaap.
En het werkt! Ik slaap voor het eerst in een eeuwigheid door als ik eenmaal slaap.

Een heel verhaal en veel wijzer zijn we nog niet. De levende bloeduitslag moet nog komen.
Maar mijn nieuwe MacBook Air heb ik hierbij ingewerkt. En jullie weten van de hoed, de rand komt nog.

https://www.rivm.nl/ziekte-van-lyme

https://www.reuma.nl/over-reuma/vormen-van-reuma/spierreuma-polymyalgia-rheumatica/over-spierreuma

Het bericht Hier ben ik verscheen eerst op Anne Vellinga.

Met hoorbare tred liep ik naar de verwarmingspijp waar Joost in hing met zijn grote grijns om de mond. Wie doet me wat? Daar stond ik onder de pijp, de klas ademloos wat juffie ging doen. In de flits van een seconde kreeg ik een ingeving, een wonderlijk, nieuw gevoel rechtte mijn rug.
‘Joost! Jij wilt in de verwarmingspijp? Prima. Maar waag het niet eruit te komen!’
Als een boegbeeld van rust en dreiging bleef ik onder de pijp staan en begon zogenaamd onverstoorbaar mijn les.

De lol was eraf, Joost wilde de pijp uit. Ik keek naar de kleine sprinkhaan in zijn korte broek, zijn ondeugende grijns nog om de mond. De strijd was niet beslist.
‘Jij wilde in die pijp, dan blijf je daar!’
Ik wist niet of de pijp het zou houden, of Joost zou vallen, of ik hem op moest vangen. Een mentor had me weggesleurd. Berispt. Er was geen mentor. Ik moest voor mezelf staan en bleef staan. Joost vocht voor zijn lijfsbehoud. Ik had mijn eigen strijd. De grijns verdween. Met een klein stemmetje zei hij dat hij moe werd en eruit wilde. Ik deed er wellicht ten overvloede een schepje bovenop: ‘Ik ben nog lang niet moe.’
Ik zag de witte knokkels, het witte snoetje. Plotseling keek hij me aan, voor het eerst. Hij had felblauwe ogen en die ogen vroegen om leiding, niet die van de verwarmingspijp, mijn leiding. Dat voelde ik. En ik nam de leiding, voor het eerst bewust van mijn kracht en verantwoordelijkheid.
‘Kom er nu maar uit.’
We hadden ineens een band, een vertrouwensband. Ik hoefde hem nooit meer terecht te wijzen. Joost werd een geweldige leerling.

Dit speelde zich af in de tijd dat ik met Jaant Loos in Villandry woonde, een prachtig gebouw in de bossen van Nijmegen, waarin ook de school gevestigd was.

Het was een Vrijeschool die net gestart was met twee klassen. Ik kreeg de eerste, ofwel groep drie. Jaant had de gecombineerde klas2/3, ofwel groep 4/5. Het gebouw was zo groot dat Jaant en ik ook in de school woonden. Zij was mijn huisgenoot, collega, mentor, voorbeeld en leraar, ofwel mijn alles.

Die avond zei Jaant onder het koken dat het haar was opgevallen dat het de hele dag zo stil was in mijn klas. Ze keek me aan met haar diepe ogen. Ik kromp tot een erwt. Ik moest bekennen dat ik onverantwoordelijk gehandeld had. Schoorvoetend kwam het eruit.
Tot mijn opluchting schoot Jaant in de lach, de pollepel in de hand. Empatisch als ze was, kwam ze gelijk met een ervaring waar zij zich uit moest redden.
‘Zo had ik een meisje in groep 10 die rondbazuinde dat een leraar haar gezoend had. De situatie werd onhoudbaar. Ten einde raad riep ik hem in mijn klas en vroeg toen nogmaals of hij haar gezoend had. Tot mijn ontsteltenis zei ze ‘ja’. Ik wist niets beters dan het hem ook te vragen. Hij zei ‘nee’. Ik voelde me zoals jij vandaag met Joost. Plotsklaps kreeg ik een ingeving: ‘Dan heb jij iets gekregen dat niet voor jou bedoeld was. Geef het terug. NU!’ Daarmee was het over en uit.’
Als ik uitgelachen ben, knikt ze me toe.
‘Als mens moet je leren handelen vanuit je ik. Er komen telkens onverwachte situaties waarin tegenwoordigheid van geest gevraagd wordt, je gaat in de loop van je leven van vuurproef naar vuurproef. Dit was een echte vuurproef en je geest was erbij.’

Ik ben benieuwd of jullie zulke momenten hebben meegemaakt en kijk uit naar jullie ervaringen.

Als je meer wilt lezen over Jaant Loos en haar lessen aan mij:
https://annevellinga.nl/2022/01/05/mijn-leraar/
De vuurproef van Halsema kun je hier zien:
https://npo.nl/start/serie/eva/seizoen-1/eva_31/afspelen

Het bericht Vuurproef verscheen eerst op Anne Vellinga.

Ik ben gek op de vlooienmarkt, de sfeer, de gekke spullen en de onverwachte ontmoetingen. Maakt niet uit of dat in Lutjebroek is of in Parijs.
Twee vloerkleden naast elkaar, twee oudere mannen erachter, die in het zwart noemen we Blackjack, die met de peuk in verschoten jeans Blues. Het kleed van Blues ligt bezaaid met roestig gereedschap uit de jaren 50. Blackjack staat tussen antiek serviesgoed als een goochelaar op zijn retour.
‘Hoe gaat het?’ Blues, de man van het onverkoopbare gereedschap.
‘Ik heb goed verkocht.’ Blackjack, de goochelaar met de bordjes. 
‘Ga je nog lang door?’
‘Dit is de laatste keer. Ik heb de hele schuur leeg getrokken. Vandaag nog en dan flikker ik de hele bende weg.’
Een kittige vrouw op gehakte laarsjes blijft op een afstandje kijken naar de uitstalling.
De blikken van de mannen gaan naar de vrouw, maken een inschatting en weg is Blues.
Blackjack volgt de blik van de vrouw.
‘Dat zijn oude borden, maar dan ook heel oud. Zulke vind je niet meer.’
De vrouw gaat door de knieën, buitengewoon elastisch in haar strakke rokje. Ze pakt het bovenste bord van een stapel en draait het om. Blackjack houdt zijn mond terwijl zij het keurmerk ontcijfert. Dat valt niet mee op zo’n versleten onderkant, het kan ook het ontbreken van de leesbril zijn. Blackjack ziet het.
‘Echt heel oud, haast niet meer te lezen.’
‘Er staat Germany.’
Dat komt eruit of het oorlogstuig is, terwijl dat bordje komt uit de tijd van de speren en de zwaarden. Blackjack doet de handen nonchalant in de zakken. Laat hij de vrouw in haar sop gaar koken of geeft hij zijn laatste verkoopnummertje ten beste?
‘Germany is wel van de kwaliteit hè. Dat zie je af aan die borden, heel oud en geen barst erin.’
‘Wat kost zo’n bordje?’
Zijn kennersblik gaat van de gehurkte vrouw in het rode kokerrokje naar de stapel grauwe borden.
‘Voor jou 2 euro per stuk en als je de hele stapel neemt, maken we een prijsje.’
‘Het is niet compleet.’
‘Dan moet je naar de Blokker. Dit zijn hele oude borden, de laatsten in hun soort. Ik heb er ook nog de boterpot van.’
Blackjack loopt als een olifant door zijn porseleinkast en vist zowaar een boterpot achter een lamp vandaan. Hij geeft hem aan haar en is zo kies zich terug te trekken naar zijn busje, de knieën nu hoog optrekkend bij iedere stap over de stapels. De vrouw haalt de deksel van de boterpot en doet hem er weer op, zoals vrouwen nu eenmaal graag deksels van doosjes doen en er weer op. Ze telt de borden en draait ze stuk voor stuk om. Blackjack is er klaar mee.
‘Een joetje voor alles.’
De vrouw rijst op of ze dagelijks gymt in de kokerrok, een cobra is er niks bij.
‘Dat is veel voor oude borden.’ Ze wacht op een lager aanbod.
Gedachten zweven rond Blackjacks getekende hoofd. Een joetje of de container. Hij kijkt haar aan met een blik die eertijds dwingend kon zijn, spottend, cynisch, verleidelijk zelfs. Die tijd is voorbij. Hij blikt niet, hij bloost niet. Uit zijn mond wolken zwijgende woorden.
Vandaag nog en dan is hij klaar met de kittige wijfies die alles voor niks willen.

Het bericht Vlooienmarkt verscheen eerst op Anne Vellinga.

Naarmate ik meer keramiek brak en overtollige stukken wegdeed, begreep ik beter wat Jan bedoelde en ging ermee aan de slag. Toen ik een derde van het manuscript doorgewerkt had, stuurde ik het naar hem en kreeg deze reactie:

Vanaf de eerste alinea heb je zeer goeie focus, mooie directe koele vertelstem, loopt allemaal erg goed. De personages zijn gebleven, wat nu gebeurt: de lezer volgt alleen de verteller. Mooi. Wat ook gebeurt: je vertelt delen uit het verleden, en ook is er in het heden voldoende actie en richting. Dat is nu veel beter gedoseerd. Het mooiste vind ik dat nu de dromen en droombeelden veel meer gaan leven omdat er een basis buiten die dromen bestaat. De lezer zweeft niet weg, de lezer krijgt zetjes van dromen mee vanuit een sterk heden en sterke plaatsbepaling. Dat helpt enorm. 
Het is geen kwestie van wie heeft het gedaan of waar gaan we heen, het is de sjeu van de vertelling zelf die bepalend is. Dus… ik lees dit met veel plezier. Je wilde weten of je stappen hebt gemaakt: dat heb je zeker. 

In juni gaan we naar ons berghuisje en ga ik de rest van het manuscript uitbenen en polijsten. Op dit moment ben ik druk met de tuin.
Mocht je zelf werken aan een roman en waardevolle feedback willen: Jan is je man:
https://www.janvanmersbergen.nl

Het bericht Terug van weggeweest verscheen eerst op Anne Vellinga.

Het was herfst toen ik een lief vond die de ware leek maar het niet was, 12 jaar later verliet hij mij in de herfst.
Het was herfst toen ik door mijn hoeven ging, een burn-out.
Het was herfst toen bij mijn vader kanker werd vastgesteld, vier jaar later was hij dood en schreef ik mijn eerste manuscript, Reis door de Nacht.
Het was herfst toen ik met mijn moeder door het Gooi liep en haar linkerhand verkrampte. Parkinson. Het begin van mijn zorg om haar.

De eerste keer dat de transformerende kracht van de herfst ongenadig toesloeg was ik veertien. Ik was blijven zitten in de derde klas van het Tiels gymnasium. Voor het eerst zag ik op tegen het nieuwe schooljaar. Het afscheid van de zomer viel me zwaarder dan ooit. Weg was de warmte van de vakantie waarin ons introverte gezin oprekte over bergen en beken tot de Middellandse zee. Terug in ons rijtjeshuis trok mijn vader zijn knickerbocker uit en daarmee zijn blijmoedige tweede natuur, terug was de man die de huiskamer in beslag nam met zijn papierwerk. Mijn moeder zocht haar heil weer bij de buren, mijn broertje wildebraste buiten en ik was blijven zitten.
Het was geen troost dat negen van mijn twintig klasgenoten hetzelfde lot ondergingen en dat van de overige elf er drie een her hadden. Mijn hartsvriendin was over naar de vierde. Onze  geheime club was voorbij. Ik kreeg een tafeltje tussen de excentrieke Goert Giltay die Gouden Kalveren zou winnen en Heleen Pott die hoogleraar wijsbegeerte zou worden. Naast Goert voelde ik me dof, naast Heleen dom.
In deze klas van hoogbegaafden vond ik een lotgenoot in Anneke die voor de tweede keer een klas moest overdoen. Met haar stralende lach zei ze dat ze haar tijd niet wilde verdoen met dode talen. Elk vrij uurtje wilde ze naar het water. Ze zwom als een waterrat, dook van de hoogste en het allerliefst zeilde ze. Geen storm weerhield haar. ‘Ik laat me niet kooien,’ joelde ze hartstochtelijk. Ik mocht een weekend mee met haar en haar jongere broer. Ik ging niet mee. Zo graag als zij zeilde op de wind, zo graag zeilde ik op mijn dromen bij de warme kachel met een kop dampende chocolademelk.

Het was herfst. Het was maandag. Druilerig zocht ik mijn plaats tussen Goert en Heleen. De rector stond achter de katheder, de rug kaarsrecht. Was er iets met onze leraar Latijn? Bloemsma was een vreemde man die zich verschool achter zijn krant als wij teksten over Romeinse legioenen moesten vertalen. Waarom was Bloemsma er niet? De rector stond als een mast, paalrecht en breeduit voor de klas. Hij kuchte plechtstatig, keek het lokaal rond en liet zijn blik rusten op de lege plek van Anneke. De akeligste, onbegrijpelijkste, kortste zin die we ooit uit zijn mond hadden gehoord sloeg als een deksel over de klas.
‘Anneke is dood.’
De zeilboot van Anneke en Evert zonk toen zij sliepen. Evert werd koud en nat wakker in zijn drijfnatte slaapzak. In het grauwende duister gorgelde en klotste het. In paniek waadde hij naar zijn zus, porde haar wakker en zwom zo snel hij kon de boot uit. Waar bleef  zijn zus? Hij dook de boot weer in. Anneke worstelde met haar slaapzak, zo eentje waarin je als mummie verpakt ligt. De rits wilde niet los. Evert rukte eraan met vingers verstijfd van kou tot hij bijna stikte van ademnood. In paniek probeerde hij zijn zus met slaapzak en al mee naar boven te nemen. Het lukte niet. Radeloos dook hij op voor lucht en opnieuw onder, de doodse duisternis in.
Anneke was niet te redden. Evert zou later huisarts worden en veel mensen helpen met hun genezing.

In de schaduw van de dood haalde ik dat jaar mijn eerste drie voor Latijn. En dat terwijl ik was blijven zitten en het jaar ervoor hogere cijfers haalde. Met lood in mijn schoenen fietste ik naar huis. Mijn moeder stond in de keuken. Ze reageerde teleurgesteld. Mijn vader zat in de huiskamer te corrigeren. Ik wou dat de grond openspleet.
‘Dat blijven zitten heeft dus niet geholpen. Je moet van school of bijles.’
Die nacht verdronk ik keer op keer en telkens als ik van benauwdheid wakker schrok verdronk ik weer. Lijkbleek kwam ik aan de ontbijttafel.
‘En, weet je het al?’
Ik wist het niet. Die middag schrok ik van zijn auto die voor de school stond. Mijn vader had mij nog nooit opgehaald. Wat stond me te wachten? Hij vroeg of ik het al wist. Hoe had ik tot een weloverwogen besluit kunnen komen tijdens de lessen Grieks en Latijn? Mijn vader had zijn besluit genomen en al gesproken met de directeur van de HBS. Daar gingen we heen. Er werd besloten dat ik de volgende dag al naar de MMS zou gaan. Daar kreeg je meer literatuur en talen, psychologie en handwerken.
‘Dat ligt jou,’ zei mijn wijze vader. ‘Dan heb je een betere jeugd.’
Ik was triest dat ik nu geen dokter kon worden, daar had je Latijn bij nodig.
‘Dan trouw je maar met een dokter, ‘ zei mijn vader, ‘en die jaren op het gymnasium neemt niemand je af. Wie weet wat dat je nog brengt.’

Twintig jaar na zijn dood voltrokken zijn profetische woorden zich. Het was weer herfst, een prachtherfst met gouden bomen, overal appels en elke ochtend dampte er mysterieuze mist uit de sloot naast ons toenmalige huis, een boerderij in Hoorn.
In dit herfstdecor kreeg ik mail van Reinjan Mulder. Ik kende hem vaag van het gymnasium waar hij een klas hoger zat dan ik. Zijn mail begon met zijn imponerende staat van dienst als hoofdredacteur bij NRC en De Geus. Hij wilde een artikel schrijven over de teloorgang van het Tiels gymnasium. Als zittenblijver was ik een uitmuntend voorbeeld van deze teloorgang. Ik schreef een brief terug met mijn bevindingen. Een week later stond hij op de stoep met een notitieblokje. We spraken urenlang, hij noteerde losse flarden.
‘Zo doe ik dat altijd, of het nu Mensje van Keulen is, Conny Palmen, Arnon Grunberg of jij.’
Dat maakte indruk. Bij het afscheid aan de deur vroeg hij plotseling of ik romans schrijf. Ik schreef columns voor het NHD, maar romans? Reinjan sprak mijn diepste kinderwens uit en ging een stap verder.
‘Toen ik je mail las, dacht ik meteen dat je romanschrijver bent en dit interview bevestigt mijn instinct.’
Die avond begon ik aan mijn debuut: ‘Sophie ~ Genius Loci’ dat een paar jaar later uitkwam in de herfst. Een volgende herfst kwam Eva uit en deze herfst is mijn derde roman klaar, Iris~Axis Mundi. Ik had een contract met mijn uitgever, mijn trouwste lezers verheugden zich al, maar mijn uitgever is om verdrietige redenen gestopt.
Ditmaal is mijn beproeving het vinden van een nieuwe uitgever. De eerste stappen daarvoor heb ik gezet. Via Twitter raakte ik in gesprek met een collega schrijver. Hij bleek naast het schrijven van zijn eigen boeken ook anderen te begeleiden naar uitgevers. Dat klonk als muziek in mijn oren. Ik zou een boek kunnen schrijven over de ervaring waarin ik verzeild raakte, of een blog. Daar slaap ik nog even over.

Hier lees je wat Reinjan Mulder schrijft overde teloorgang van het Tiels gymnasium en onze eerste ontmoeting:
https://www.reinjanmulder.nl/2008/04/de-ondergang-van-het-tielse-stedelijk-gymnasium/

Het bericht Beproevingen in de herfst verscheen eerst op Anne Vellinga.

Dit zijn van die gedachten die opborrelen tijdens het schrijven van een boek. ‘s Avonds bijvoorbeeld. Als ik me afvraag wat ik aan het schrijven ben. Ik houd niet van uitleggen en ook niet van romans die iets uitleggen. Ik houd van avonturen. Karakters. Situaties. Dat er iets gebeurt. In Iris gebeurt veel en op een goed moment zit ze op een heuveltje met haar rug tegen een boom. Daar beleeft ze iets wat ik zelf heb beleefd. Maar dan anders. Om het boek niet te verklappen, neem ik je mee naar mijn ervaring bij een boom, een ervaring die ten grondslag ligt aan die van Iris.

Een jaar of twintig geleden overkwam het mij. Dat het indruk maakte, blijkt. Het gebeurde in het bos van Heiloo, een bijzonder bos met veel loofbomen. Op naar Heiloo. Op naar toen.

Het opvallende is dat er veel stronken en dode wortels verspreid door het bos liggen. Het is of ze me roepen. Ik ga van het pad en loop van stronk naar stronk tot ik een kleine tegenkom die mijn aandacht trekt. Ik raap hem op. Het is een stronkje dat tot de verbeelding spreekt. Ik krijg zin hem mee naar huis te nemen en er iets mee te doen, schoon te borstelen, pissebedden eruit halen en dan lekker lang de vorm in me op nemen. Wat verderop zie ik weer een kleine stronk die te leuk is om te laten liggen. Meer kan ik op mijn voettocht niet dragen en dat is ook niet nodig, ik ben vol van deze twee.

Kriskras lopend door het oorverdovend stille bos valt mijn oog op een boom die eruit springt, een boom die niet verweven lijkt met zijn omgeving, maar in het volle bos volledig op zichzelf lijkt te staan. Het is een rode beuk met takken die naar alle zijden uitstralen en daaronder groeit niets; een leegte onder de volte van de boom.
Met iets van schroom loop ik naar de beuk, mijn voeten zo neerzettend dat ze zo min mogelijk de immense stilte verbreken. Mijn rug tegen de gladde stam, mijn kont op de grond. Ik verstil. Om mij heen is leven: een mier, een konijn, een vogel en nog een vogel.

Ik heb me altijd verbonden gevoeld met de natuur, het eerst met dieren, huisdieren. Mijn vader gaf mij een kat, Peter, toen ik jaloers was op de aandacht die mijn pas geboren broertje van mijn moeder kreeg. Met Peter kon ik lezen en schrijven voor ik dat op school leerde. Later kwam Tinko in ons leven, een Ierse Setter die al mijn puberverdriet oplikte met zijn warme tong. Vogels, vlinders, paarden spreken elk hun eigen taal en ik heb veel wonderlijke ontmoetingen met dieren gehad, wilde dieren.

Ik was een jaar of acht en zat te poepen achter een struik in het bos van de Veluwe toen een hert recht op me af gerend kwam. Ik kon niet weg, was halverwege het loslaten. Het dier zag me op een meter afstand, ik voelde zijn dreunende hoefslag, rook zijn harsige geur, hoorde zijn snelle adem en zat als versteend zo stil te wachten of hij over me heen zou springen en of zijn hoeven mijn hoofd zouden raken. Hij zag me en sprong met een haakse hoek naar het pad, waar mijn ouders en broertje hem zagen. Toen ik uitgepoept was, kreeg ik het te horen.
‘Jammer dat jij dat hert niet zag, hij kwam voorbij gestoven toen jij in de bosjes zat.’

De slang zocht me op in de Dordogne. Net toen ik op het kampeerstoeltje zou gaan zitten sprong er een slang van anderhalve meter vanaf de rots op mijn stoeltje. Ik ging zitten en hij glipte tussen mijn benen door, als een boreling.

Zo waren er een schuimbekkende herder, een bijtende pony, een gevallen zwaluw, een langs wandelende vos en  meer dieren met wie ik een ontmoeting had. Ik let dus op elk dier dat bij de beuk langs komt. Mier, konijn, vogel, vogel.

Plotseling voel ik een scheut door mijn kruin gaan, dwars door mijn ruggengraat, zo de grond in. In een flits weet ik dat de boom mij opmerkt en doorlicht. Mijn hart klapt open, vervuld van het wonder van het moment.

Nu ik het me voor de geest haal, merk ik dat het bij Iris toch net even anders gaat.

Alweer zeven jaar geleden begon ik zonder opgezet plan aan Iris ~ het enige dat me voor de geest stond, was dat het iets met bomen en de axis mundi te maken had, met dromen en mysterie, met gevoel, met liefde.

https://annevellinga.nl/2015/05/20/iets-met-bomen/

Het bericht Bomen en de Axis Mundi verscheen eerst op Anne Vellinga.

ROZENSTOEL
In 2020 heb ik twee stoelen gemaakt, in 2021 een stoel met een inspirerende vorm. Dit is de rozenstoel geworden.

MOZAIEKGALERIJ ~ VOGELHUISJES
Voor de vogels heb ik twee vogelhuisjes gemaakt, met broedsucces!
Het eerste vogelhuisje heb ik jaren geleden gemaakt. Het voederhuisje vorig jaar.
Het leuke van het eenvoudig gemozaiekte roze vogelhuisje is, dat vader koolmees telkens even op het kapstokje gaat zitten voor hij naar binnen vliegt en ook als hij uit het huisje komt met een ‘luiertje’, want dat is het leuke van verse vogelpoepjes, die hangen als luiertjes uit de snavel van de vaders.

MOZAIEKGALERIJ 2021 ~ TUINBEELDEN
Tuinobjecten vragen meer van het materiaal, dat moet vorstbestendig zijn: porselein, glas, hardgebakken keramiek en schelpen ~ ook lijm en voegmiddel moeten vorst- en vochtbestendig zijn en flexibel. Ik gebruik polymax als lijm en Mapei als voegmiddel.

MOZAIEKGALERIJ 2021 ~ LICHTDRAGERS ~ KAARSENSTANDAARDS

Hierbij combineer ik mozaïek en assemblage techniek. Hiervoor zijn verschillende lijmsoorten nodig. Om te zorgen dat alles houdt, adviseer ik high-tack.

MOZAIEKGALERIJ 2021 ~ TAARTPLATEAUS
Een lust om te maken en de fantasie te laten spelen.

De galerij van vorig jaar zie je hier:
https://annevellinga.nl/2020/12/31/een-jaar-van-scherven-en-mozaieken/

De lijm die ik gebruik voor assemblages:
https://www.bison.nl/nl/product/poly-max-high-tack-express/6316015

Het bericht Mozaïekgalerij 2021 verscheen eerst op Anne Vellinga.

PIM EN WIM

Als je de kop afslaat van de Hydra, komen er zeven voor terug. De Lijst Pim Fortuyn is z’n kop kwijt. Door de kieren van de emoties komt de aard van het beest vrij.
‘We moeten ze opruimen,’ zegt iemand van de LPF op een onbewaakt moment op TV.
Niemand vraagt wie, wat, waarom.
Typerend voor de achilleshiel van onze goedgelovige Hollandse ziel. Niet bedacht op de schaduwzijde.
Een droom van langgeleden licht op. Het Tovertasje van Licht- en Schaduwzijde. Als de lichtzijde buiten is, zie je de schaduwzijde erin niet. Omgekeerd, als de schaduwzijde buiten is, zie je de lichtzijde binnenin niet. Toen ik wakker werd, besefte ik dat ik het zelf was. Licht en schaduw tegelijk.

Wat ik niet doorzag, is de kwetsbaarheid van het moment van omkering. Op het cruciale moment, het moment dat ik me binnenste buiten keer, kan een ander naar binnen glippen. Dat is precies wat onze premier Wim Kok niet doorheeft. Frontaal voor de camera. Zij aan zij met Mat Herben, de spreekbuis van Fortuyn. Mat heeft niet wat Pim had. Pim is vermoord en Wim staat voor de mythische taak de Hydra rustig te houden. De omkering is onomkeerbaar. Alles van daarvoor verkeert in zijn tegendeel.

Wim is er kapot van. Dat zegt hij. Open en bloot voor de camera. De schok is zo groot, dat hij geen heldere flits krijgt als uitweg uit het schaduwrijk. Niet uit zijn eigen schaduwrijk, maar dat van de ander. De geest van Pim. De LPF. Mat. Wim laat zich leiden door de benardheid van het moment. Op het scherpst van de snede, het moment dat zijn tovertasje omkeert en de achilleshiel bloot ligt, ontglipt hem zijn lichtend zwaard en hapt de schaduw toe. Wim gaat mee in de valkuil van Mat. In de geest van Pim. Alsof die ineens het Licht is, nu hij dood is. Mat ziet zijn kans. Staande naast Wim die zijn ziel blootlegt, verschuilt hij zich achter Pim.

‘Pim was voor democratie. Laat het volk woensdag kiezen!’ Aldus de volksmenner in spe.
Want waar gaat hij aan voorbij? Aan ons! Alsof we niet allemaal diep geschokt zijn dat Pim is vermoord. Niet alleen zijn aanhang. Oog in oog met zijn eigen binnenkant, vergeet Wim ons. Even maar. Zo kapot is hij er zelf van.
Op dat moment hapt de Hydra toe. Uit de mond van Mat. De geest van Pim eist alle ruimte op. Als Wim de geest had gekregen, had hij een periode van rouw aangekondigd, een periode waarin het hele volk zijn emoties kwijt kan zonder noodlottige gevolgen. Zoals bij de Clan van de Honing. Als iemand bij hen sterft, laat staan wordt vermoord, wordt er ritueel gerouwd. Inclusief schreeuwen en schelden op de dode. Een ritueel dat al eeuwen bewijst harmoniserend te werken.

Zoiets had Wim moeten afkondigen. In die positie verkeert hij. Maar hij ziet het niet. Hij is nu eenmaal geen sjamaan van het oervolk. Bovendien staat hij in de schaduw van een geest die daar niet bij gebaat is. Die gaat het niet om het welzijn van ons allemaal, maar om zijn partij. En dat is in een notendop het verschil met Wim. In zijn oprechte poging geen demonen op te roepen, geeft hij gehoor aan angst in plaats van inzicht. Hij kondigt de verkiezingen af voor 15 mei en in opperste coulantie voegt hij eraan toe dat de partijen uit respect voor Pim geen propaganda meer zullen voeren.

We zijn plotseling overschaduwd door krachten die gebaat zijn bij het voertuig van de emotie en zien op het cruciale moment niet dat we stuk voor stuk een periode van rouwverwerking nodig hebben. De emoties zoeken nu hun eigen weg. Een weg die klaar ligt als een vooraf gegraven kanaal, de kortste weg naar de overwinning van… Ja, van wat eigenlijk?

Als we de gelegenheid hadden gekregen eerst samen te rouwen, hadden we daar met open ogen achter kunnen komen. Nu maakt de moord op Fortuyn van de verkiezingen op 15 mei een daad van rouwverwerking.
Velen hebben vanuit hun geschokte emoties aangekondigd op Pim te stemmen nu hij vermoord is.
Wat er schuil gaat ‘in de geest van Pim’, weten we niet. De LPF zegt dat Pim niet te vervangen is. Kenmerkend voor de schaduw wachten ze tot na de begrafenis, tot na de verkiezingen, tot na Sint Juttemis voor ze hun ware gezicht laten zien. De tragiek kan zijn dat juist de mensen die hun hoop vestigden op Pim, bedrogen uitkomen.

De verkiezingen gaan door. Zonder propaganda. Maar elke keer dat Pim op TV komt, is schaduwpropaganda.
Wie een paard koopt, kijkt hem in de bek. Wij kijken in onze eigen bek. De schuldvraag gaat van links naar rechts.
We kijken niet in de bek van de schaduw van de dood.
Onze emoties tonen aan dat er krachten spelen die het verstand te buiten gaan.
Ik heb geen verstand van politiek, ik probeer helderheid te krijgen in mijn eigen binnenste. Ik hoop dat ik niet de enige ben. De verkiezingen staan voor de deur. De keuze is aan ons.

Het bericht Hoe ik columnist werd verscheen eerst op Anne Vellinga.

Terug naar Villandry en het bos. Na al die afwezigheid uit mijn lokaal zei Jaant niet dat ik in de klas heemkunde moest geven, ze zei: ,,Mooi! Zo voed je de etherkrachten. Ik heb vier versjes voor je over bomen met elk een andere aard. De ritmes kun je met de kinderen lopen, de teksten opschrijven en de bomen erbij tekenen.’’
Toen ik de bomen op het bord getekend had, kwam zij na de les even kijken hoe het gegaan was. Met Jaant naast me zag ik mijn bomen door haar ogen en het leken eerder wolken dan bomen. Ik kreeg de neiging ze weg te poetsen voor ze er over zou vallen. Jaant viel niet, ze stond fier als de eik en glimlachte als een berk.
,,Jij tekent de etherkrachten. Zo voed je de ziel van jonge kinderen. Geen vastomlijnde vormen, maar beweging.’’
Zo voedde zij mijn zelfvertrouwen, mijn kennis en mijn etherlichaam. Helaas is Jaant er niet meer om mij verder in de etherkrachten in te wijden, toch is ze nog altijd aanwezig in mijn leven en duikt op penibele momenten op, soms met tal van aanhangende herinneringen eraan vast. Een heel verhaal drijft boven terwijl de gootsteen rood kleurt.

Om te beginnen herinner ik me de tuinman en zijn bloedende vingers.
Tuinmannen hebben altijd zin in een onderbreking van hun fysieke werk en ik heb altijd oren naar vakmensen, dus vraag ik of ze zin hebben in een kopje koffie. Dat hebben ze, en wel meteen. Ze komen aangestormd of ze nooit wat krijgen. Ongevraagd trekken ze keurig hun bemodderde schoenen uit en gaan op kousenvoeten achter me aan naar de keuken. Geen gesprek zo makkelijk als aan de keukentafel. Behalve met deze tuinmannen. Ze zwijgen als het graf. Kan ook door de toestand in de wereld komen en in toestanden hebben we geen van drieën zin. Ik open het gesprek met een vraag waar een doofstomme op antwoorden kan. 
,,Willen jullie koffie met melk?’’ 
Niet dus. Jan wil zwarte koffie, Piet wil thee, doodgewone thee. Nog voor ik het water aan de kook heb, komt bij hem een waterval aan woorden los.
,,Ik drink alleen zwarte thee, want ik sla dood van de lucht die van die zogenaamde kruidenthee afslaat. Er zit meer chemie in dan kruiden.’’
Nu wil het geval dat ik alleen kruidenthee in huis heb.
,,O jee, dan zitten we met een probleem, want ik krijg maagpijn van looizuur.’’
,,Looizuur is beter dan chemicaliën.’’
,,Dat lijkt mij ook. Maar mijn kruidenthee heeft geen chemicaliën, het zijn pure kruiden.’’
Piet steekt zijn neus in mijn kruidenthee. 
,,Dat ruikt niet verkeerd, maar het is wel een raar mengsel. Dan weet je nog niet wat je drinkt.’’ 
,,Dat staat erop.’’
Piet kijkt of ik niet weet dat melk uit een koe komt en aardappels uit de grond. Wie leest nou op het pak wat erin zit. Daar heb je toch een neus voor!

En jawel, daar komt de vakkennis tevoorschijn.
,,Ze kunnen er alles wel opzetten. Ik zit in de tuinen en die barsten van het onkruid oftewel kruiden, want die planten zijn gewoon planten en helemaal niet zo gewoon! Zo sterk als dat is, daar kan geen tuinplant tegenop. Toen dacht ik dat het eigenlijk heel gek is dat wij nu juist van die hele sterke planten niks willen weten. Maar toen hoorde ik van een cursus, wat je allemaal met dat zogenaamde onkruid kunt doen. Dat wou ik weten. Ik erheen.’’ 

Hij kijkt naar Jan wat die ervan vindt. Jan is tenslotte ook tuinman. Jan is van een ander slag. Jan staart in zijn koffie als een wilg naast een sloot. Piet niet, die komt helemaal los.
,,Ik gebruik dat onkruid nu elke dag, want met dat snoeiwerk snijd ik me de hele tijd in de vingers.’’ 
Jan kijkt hier niet van op. Die snijdt zich waarschijnlijk ook elke dag in de vingers. Piet heeft mijn volle aandacht. Ik vraag wat hij gebruikt. Piet kijkt me aan met de blik van een uil: levensgrote ogen die dwars door kruidenthee, keuken en muren zien.
,,Smeerwortel.” Zijn mond krult zowaar in een glimlach. ,,Dat smeer je erop en dicht zit het. Ik kan gewoon door met mijn werk. Nu heb je niet altijd en overal smeerwortel, maar weegbree kan ook, dat staat in elke tuin, maar dan moet je wel de smalle hebben. Dat ziet eruit als een mes, de ronde weegbree doe je in je schoenen als je blaren hebt.’’ 

Dit was zo’n moment dat Jaant opduikt. En nu dus weer. Dwars door Piets toegenomen enthousiasme, dwars door mijn rode gootsteen, hoor ik haar stem resoneren door het Grote Onbekende : ,,Dat zijn de etherkrachten, die herstellen het fysieke lichaam.’’
Ik kreeg toen geen tijd stil te staan bij de levenskracht van de natuur, laat staan ze door te geven aan Piet, dus doe ik dat aan jullie en ik geef je gelijk ook de uitsmijter van Piet erbij: ,,Zo’n kruidencursus is prima, maar één ding moeten ze afschaffen: kruidenmaskertjes. Je denkt toch niet dat ik dat opsmeer tussen al die vrouwen?’’ 

Het bericht Etherisch lichaam verscheen eerst op Anne Vellinga.

Uit de kandidaten koos Nijmegen twee uitersten: Jaant Loos en mij, de Yggdrasil en het onbeschreven blad. Jaant nam de gecombineerde 2/3 klas en gaf mij de eerste klas, ‘dan leer je gaandeweg de hele weg’. Zij zou me inwijden. We waren voor elkaar bestemd.

Het begon met het leren koken van granen, wat op zich al nieuw was voor de aardappeleter die ik was. Daar kwam een scheut magie bovenop waar Jaant zich niet streng aan hield, maar mijn ingeboren liefde voor het mysterie werd gevoed door het gegeven dat elke dag een eigen energie heeft en elke graansoort ook. Waar Jaant streng op was, was op het legen van vuilniszakken en het vegen van lokalen. Omdat we allebei in hetzelfde gebouw woonden en werkten, had zij de eerste week al gemerkt dat ik daar niks aan deed. In week twee had ik dit klusje onder de knie. Het fijnste met Jaant was de avondkoffie. Zij dronk altijd uit dezelfde beker en het was een kleine ramp als ze die ergens in het omringende bos had laten staan. Gelukkig had ik jonge benen en goede ogen en vond hem voor zij de koffie had laten doorlopen, wat nog met de hand ging en de nodige tijd vergde. Op zich was er niets bijzonders aan deze beker, al is het bijzonder te noemen dat ik hem nog kan uittekenen: donkerbruin van buiten en van binnen licht, van boven smal en van onderen wijd uitlopend. Onder de koffie vertelde Jaant anekdotes over Rudolf Steiner. Hoe hij bij de bouw van het Goetheanum onder een ladder ging staan met een emmertje. De schilder vroeg wat Herr Doktor daar deed. ‘Ik vang de druppels verf op die u morst.’ Al gauw was ik dol op ‘onze Ruud’. Ik droomde zelfs van hem.

Na de maaltijd liep Jaant ritmes met me rond de eettafel, zij voorop. Daarbij zei ze vreemde versjes op:
kleine guit
van een kat
zeg eens wat
het beduidt
dat g’uw nek
en uw bek
en uw kop
en uw staart
tienmaal vast
likt en wast
zeg, wat dat beduiden mag
Doe het zelf eens rond de eettafel en ontdek de geheime kracht: de laatste regel! Als je dit ritme met kinderen in lockdown loopt, schrikken ze wakker of schieten in de lach. Of zien er een complot in.

Vaak kwam na onze koffie-met-anekdote iemand-met-auto ons halen voor de leesgroep, een kleine kring rond het haardvuur, waarbij we boeken van Steiner bespraken. De eerste keer kreeg ik er mijn volgende taak bij: Jaant aanstoten als zij indommelde. Zo vertrouwd was ze, zo dichtbij.

Overdag stond ik voor mijn klas en paste toe wat ik de avond ervoor geleerd had. Dat ging me aardig goed af toen ik eenmaal door had dat ik de leiding had. Dat had ik als beginnend leerkracht niet meteen in de gaten, zo gewend was ik aan de onderwijzers bij wie ik hospiteerde. Die hielden hun klas in toom. Nu was ik zelf die onderwijzer. Na een maand had ik het door.

Kon ik het ook zonder Jaant? Dat was de vraag waarop al gauw een antwoord zou komen.
Ik begon net een beetje te wennen aan mijn nieuwe status van juf, toen Jaant in de vroege ochtend plompverloren zei dat ze ’s middags weg moest. Ik zou de hele school onder mijn hoede krijgen. Jaant wist vanaf de eerste dag dat ze mij niet een week van te voren moest vertellen wat er stond te gebeuren: dan sliep ik de hele week niet. Nog altijd ben ik van het improviseren en zij was de eerste die dat door had.
De hele school bestond uit mijn eigen klas en die van haar. Ik schrok me wild. Jaant zag het en stelde me gerust.
‘Toevallig komt een Belgische Vrijeschoolklas vanmiddag een poppenspel opvoeren in de eurythmiezaal. Jij hoeft het alleen in te leiden, dan houden zij de kinderen wel bezig.’
Dat leek een goed idee tot het zover was. Het zaaltje liep vol met kinderen en tot overmaat ouders die door Jaant gecharterd waren. Het hele zaaltje zat ineens vol kinderen, ouders en poppenspelers die allemaal naar de juf keken. Dat was ik in dit geval. Aarzelend stapte ik naar voren. Hoe leid je iets in waarvan je niet weet wat het wordt. Enigszins schuchter heette ik iedereen welkom. Dat leek me genoeg. Het poppenspel kon beginnen en begon. In het Frans! Geen kind die er een hout van snapte en de ouders ook niet. Dat had Jaant niet ingecalculeerd. Of juist wel.

Al gauw begon het te roezemoezen in de zaal. Nog even en het werd een puinhoop. Jaant was er niet om de boel te redden met haar welluidende stem en imposante verschijning. Ik moest het doen, het jonge ding van 23. Als voetballer ga je dan richting de top, ik stond in de kinderschoenen. Desalniettemin waagde ik het erop. Ik kuchte. Niemand die het hoorde, zelfs mijn tweede en derde kuch gingen verloren in de almaar aanzwellende stemmen. Ook het poppenspel ging door. Daar sta je dan als nieuwbakken juf voor poppenspelers en publiek. Ik moest de boel zien te redden. Hoe neem je honderd mensen in de hand?
Ondanks het rappe Frans had ik in de smiezen welk sprookje ze speelden, mijn lievelingssprookje, het sprookje dat ik in mijn kinderdromen had beleefd: de put, de spoel, het meisje.
In opperste nood begon ik dwars door spel en geroezemoes te vertalen. De poppenspelers vielen stil, ze begrepen wat ik deed. Het geroezemoes verstomde. Aandacht spande zich als een web over ons alsof Vrouw Holle zelf aanwezig was. We liepen door haar ondermaanse, plukten appels, bakten brood. Het sprookje voltrok zich voelbaar aan ons allemaal.

De ware leraar ziet dwars door kracht en zwakte het wezen van de leerling en schept kansen waarin de leerling zichzelf bewust wordt. Dat geluk had ik met Jaant Loos.  

Het bericht Mijn leraar verscheen eerst op Anne Vellinga.