Met hoorbare tred liep ik naar de verwarmingspijp waar Joost in hing met zijn grote grijns om de mond. Wie doet me wat? Daar stond ik onder de pijp, de klas ademloos wat juffie ging doen. In de flits van een seconde kreeg ik een ingeving, een wonderlijk, nieuw gevoel rechtte mijn rug.
‘Joost! Jij wilt in de verwarmingspijp? Prima. Maar waag het niet eruit te komen!’
Als een boegbeeld van rust en dreiging bleef ik onder de pijp staan en begon zogenaamd onverstoorbaar mijn les.

De lol was eraf, Joost wilde de pijp uit. Ik keek naar de kleine sprinkhaan in zijn korte broek, zijn ondeugende grijns nog om de mond. De strijd was niet beslist.
‘Jij wilde in die pijp, dan blijf je daar!’
Ik wist niet of de pijp het zou houden, of Joost zou vallen, of ik hem op moest vangen. Een mentor had me weggesleurd. Berispt. Er was geen mentor. Ik moest voor mezelf staan en bleef staan. Joost vocht voor zijn lijfsbehoud. Ik had mijn eigen strijd. De grijns verdween. Met een klein stemmetje zei hij dat hij moe werd en eruit wilde. Ik deed er wellicht ten overvloede een schepje bovenop: ‘Ik ben nog lang niet moe.’
Ik zag de witte knokkels, het witte snoetje. Plotseling keek hij me aan, voor het eerst. Hij had felblauwe ogen en die ogen vroegen om leiding, niet die van de verwarmingspijp, mijn leiding. Dat voelde ik. En ik nam de leiding, voor het eerst bewust van mijn kracht en verantwoordelijkheid.
‘Kom er nu maar uit.’
We hadden ineens een band, een vertrouwensband. Ik hoefde hem nooit meer terecht te wijzen. Joost werd een geweldige leerling.

Dit speelde zich af in de tijd dat ik met Jaant Loos in Villandry woonde, een prachtig gebouw in de bossen van Nijmegen, waarin ook de school gevestigd was.

Het was een Vrijeschool die net gestart was met twee klassen. Ik kreeg de eerste, ofwel groep drie. Jaant had de gecombineerde klas2/3, ofwel groep 4/5. Het gebouw was zo groot dat Jaant en ik ook in de school woonden. Zij was mijn huisgenoot, collega, mentor, voorbeeld en leraar, ofwel mijn alles.

Die avond zei Jaant onder het koken dat het haar was opgevallen dat het de hele dag zo stil was in mijn klas. Ze keek me aan met haar diepe ogen. Ik kromp tot een erwt. Ik moest bekennen dat ik onverantwoordelijk gehandeld had. Schoorvoetend kwam het eruit.
Tot mijn opluchting schoot Jaant in de lach, de pollepel in de hand. Empatisch als ze was, kwam ze gelijk met een ervaring waar zij zich uit moest redden.
‘Zo had ik een meisje in groep 10 die rondbazuinde dat een leraar haar gezoend had. De situatie werd onhoudbaar. Ten einde raad riep ik hem in mijn klas en vroeg toen nogmaals of hij haar gezoend had. Tot mijn ontsteltenis zei ze ‘ja’. Ik wist niets beters dan het hem ook te vragen. Hij zei ‘nee’. Ik voelde me zoals jij vandaag met Joost. Plotsklaps kreeg ik een ingeving: ‘Dan heb jij iets gekregen dat niet voor jou bedoeld was. Geef het terug. NU!’ Daarmee was het over en uit.’
Als ik uitgelachen ben, knikt ze me toe.
‘Als mens moet je leren handelen vanuit je ik. Er komen telkens onverwachte situaties waarin tegenwoordigheid van geest gevraagd wordt, je gaat in de loop van je leven van vuurproef naar vuurproef. Dit was een echte vuurproef en je geest was erbij.’

Ik ben benieuwd of jullie zulke momenten hebben meegemaakt en kijk uit naar jullie ervaringen.

Als je meer wilt lezen over Jaant Loos en haar lessen aan mij:
https://annevellinga.nl/2022/01/05/mijn-leraar/
De vuurproef van Halsema kun je hier zien:
https://npo.nl/start/serie/eva/seizoen-1/eva_31/afspelen

Het bericht Vuurproef verscheen eerst op Anne Vellinga.

Ik ben gek op de vlooienmarkt, de sfeer, de gekke spullen en de onverwachte ontmoetingen. Maakt niet uit of dat in Lutjebroek is of in Parijs.
Twee vloerkleden naast elkaar, twee oudere mannen erachter, die in het zwart noemen we Blackjack, die met de peuk in verschoten jeans Blues. Het kleed van Blues ligt bezaaid met roestig gereedschap uit de jaren 50. Blackjack staat tussen antiek serviesgoed als een goochelaar op zijn retour.
‘Hoe gaat het?’ Blues, de man van het onverkoopbare gereedschap.
‘Ik heb goed verkocht.’ Blackjack, de goochelaar met de bordjes. 
‘Ga je nog lang door?’
‘Dit is de laatste keer. Ik heb de hele schuur leeg getrokken. Vandaag nog en dan flikker ik de hele bende weg.’
Een kittige vrouw op gehakte laarsjes blijft op een afstandje kijken naar de uitstalling.
De blikken van de mannen gaan naar de vrouw, maken een inschatting en weg is Blues.
Blackjack volgt de blik van de vrouw.
‘Dat zijn oude borden, maar dan ook heel oud. Zulke vind je niet meer.’
De vrouw gaat door de knieën, buitengewoon elastisch in haar strakke rokje. Ze pakt het bovenste bord van een stapel en draait het om. Blackjack houdt zijn mond terwijl zij het keurmerk ontcijfert. Dat valt niet mee op zo’n versleten onderkant, het kan ook het ontbreken van de leesbril zijn. Blackjack ziet het.
‘Echt heel oud, haast niet meer te lezen.’
‘Er staat Germany.’
Dat komt eruit of het oorlogstuig is, terwijl dat bordje komt uit de tijd van de speren en de zwaarden. Blackjack doet de handen nonchalant in de zakken. Laat hij de vrouw in haar sop gaar koken of geeft hij zijn laatste verkoopnummertje ten beste?
‘Germany is wel van de kwaliteit hè. Dat zie je af aan die borden, heel oud en geen barst erin.’
‘Wat kost zo’n bordje?’
Zijn kennersblik gaat van de gehurkte vrouw in het rode kokerrokje naar de stapel grauwe borden.
‘Voor jou 2 euro per stuk en als je de hele stapel neemt, maken we een prijsje.’
‘Het is niet compleet.’
‘Dan moet je naar de Blokker. Dit zijn hele oude borden, de laatsten in hun soort. Ik heb er ook nog de boterpot van.’
Blackjack loopt als een olifant door zijn porseleinkast en vist zowaar een boterpot achter een lamp vandaan. Hij geeft hem aan haar en is zo kies zich terug te trekken naar zijn busje, de knieën nu hoog optrekkend bij iedere stap over de stapels. De vrouw haalt de deksel van de boterpot en doet hem er weer op, zoals vrouwen nu eenmaal graag deksels van doosjes doen en er weer op. Ze telt de borden en draait ze stuk voor stuk om. Blackjack is er klaar mee.
‘Een joetje voor alles.’
De vrouw rijst op of ze dagelijks gymt in de kokerrok, een cobra is er niks bij.
‘Dat is veel voor oude borden.’ Ze wacht op een lager aanbod.
Gedachten zweven rond Blackjacks getekende hoofd. Een joetje of de container. Hij kijkt haar aan met een blik die eertijds dwingend kon zijn, spottend, cynisch, verleidelijk zelfs. Die tijd is voorbij. Hij blikt niet, hij bloost niet. Uit zijn mond wolken zwijgende woorden.
Vandaag nog en dan is hij klaar met de kittige wijfies die alles voor niks willen.

Het bericht Vlooienmarkt verscheen eerst op Anne Vellinga.

Terug naar Villandry en het bos. Na al die afwezigheid uit mijn lokaal zei Jaant niet dat ik in de klas heemkunde moest geven, ze zei: ,,Mooi! Zo voed je de etherkrachten. Ik heb vier versjes voor je over bomen met elk een andere aard. De ritmes kun je met de kinderen lopen, de teksten opschrijven en de bomen erbij tekenen.’’
Toen ik de bomen op het bord getekend had, kwam zij na de les even kijken hoe het gegaan was. Met Jaant naast me zag ik mijn bomen door haar ogen en het leken eerder wolken dan bomen. Ik kreeg de neiging ze weg te poetsen voor ze er over zou vallen. Jaant viel niet, ze stond fier als de eik en glimlachte als een berk.
,,Jij tekent de etherkrachten. Zo voed je de ziel van jonge kinderen. Geen vastomlijnde vormen, maar beweging.’’
Zo voedde zij mijn zelfvertrouwen, mijn kennis en mijn etherlichaam. Helaas is Jaant er niet meer om mij verder in de etherkrachten in te wijden, toch is ze nog altijd aanwezig in mijn leven en duikt op penibele momenten op, soms met tal van aanhangende herinneringen eraan vast. Een heel verhaal drijft boven terwijl de gootsteen rood kleurt.

Om te beginnen herinner ik me de tuinman en zijn bloedende vingers.
Tuinmannen hebben altijd zin in een onderbreking van hun fysieke werk en ik heb altijd oren naar vakmensen, dus vraag ik of ze zin hebben in een kopje koffie. Dat hebben ze, en wel meteen. Ze komen aangestormd of ze nooit wat krijgen. Ongevraagd trekken ze keurig hun bemodderde schoenen uit en gaan op kousenvoeten achter me aan naar de keuken. Geen gesprek zo makkelijk als aan de keukentafel. Behalve met deze tuinmannen. Ze zwijgen als het graf. Kan ook door de toestand in de wereld komen en in toestanden hebben we geen van drieën zin. Ik open het gesprek met een vraag waar een doofstomme op antwoorden kan. 
,,Willen jullie koffie met melk?’’ 
Niet dus. Jan wil zwarte koffie, Piet wil thee, doodgewone thee. Nog voor ik het water aan de kook heb, komt bij hem een waterval aan woorden los.
,,Ik drink alleen zwarte thee, want ik sla dood van de lucht die van die zogenaamde kruidenthee afslaat. Er zit meer chemie in dan kruiden.’’
Nu wil het geval dat ik alleen kruidenthee in huis heb.
,,O jee, dan zitten we met een probleem, want ik krijg maagpijn van looizuur.’’
,,Looizuur is beter dan chemicaliën.’’
,,Dat lijkt mij ook. Maar mijn kruidenthee heeft geen chemicaliën, het zijn pure kruiden.’’
Piet steekt zijn neus in mijn kruidenthee. 
,,Dat ruikt niet verkeerd, maar het is wel een raar mengsel. Dan weet je nog niet wat je drinkt.’’ 
,,Dat staat erop.’’
Piet kijkt of ik niet weet dat melk uit een koe komt en aardappels uit de grond. Wie leest nou op het pak wat erin zit. Daar heb je toch een neus voor!

En jawel, daar komt de vakkennis tevoorschijn.
,,Ze kunnen er alles wel opzetten. Ik zit in de tuinen en die barsten van het onkruid oftewel kruiden, want die planten zijn gewoon planten en helemaal niet zo gewoon! Zo sterk als dat is, daar kan geen tuinplant tegenop. Toen dacht ik dat het eigenlijk heel gek is dat wij nu juist van die hele sterke planten niks willen weten. Maar toen hoorde ik van een cursus, wat je allemaal met dat zogenaamde onkruid kunt doen. Dat wou ik weten. Ik erheen.’’ 

Hij kijkt naar Jan wat die ervan vindt. Jan is tenslotte ook tuinman. Jan is van een ander slag. Jan staart in zijn koffie als een wilg naast een sloot. Piet niet, die komt helemaal los.
,,Ik gebruik dat onkruid nu elke dag, want met dat snoeiwerk snijd ik me de hele tijd in de vingers.’’ 
Jan kijkt hier niet van op. Die snijdt zich waarschijnlijk ook elke dag in de vingers. Piet heeft mijn volle aandacht. Ik vraag wat hij gebruikt. Piet kijkt me aan met de blik van een uil: levensgrote ogen die dwars door kruidenthee, keuken en muren zien.
,,Smeerwortel.” Zijn mond krult zowaar in een glimlach. ,,Dat smeer je erop en dicht zit het. Ik kan gewoon door met mijn werk. Nu heb je niet altijd en overal smeerwortel, maar weegbree kan ook, dat staat in elke tuin, maar dan moet je wel de smalle hebben. Dat ziet eruit als een mes, de ronde weegbree doe je in je schoenen als je blaren hebt.’’ 

Dit was zo’n moment dat Jaant opduikt. En nu dus weer. Dwars door Piets toegenomen enthousiasme, dwars door mijn rode gootsteen, hoor ik haar stem resoneren door het Grote Onbekende : ,,Dat zijn de etherkrachten, die herstellen het fysieke lichaam.’’
Ik kreeg toen geen tijd stil te staan bij de levenskracht van de natuur, laat staan ze door te geven aan Piet, dus doe ik dat aan jullie en ik geef je gelijk ook de uitsmijter van Piet erbij: ,,Zo’n kruidencursus is prima, maar één ding moeten ze afschaffen: kruidenmaskertjes. Je denkt toch niet dat ik dat opsmeer tussen al die vrouwen?’’ 

Het bericht Etherisch lichaam verscheen eerst op Anne Vellinga.

Uit de kandidaten koos Nijmegen twee uitersten: Jaant Loos en mij, de Yggdrasil en het onbeschreven blad. Jaant nam de gecombineerde 2/3 klas en gaf mij de eerste klas, ‘dan leer je gaandeweg de hele weg’. Zij zou me inwijden. We waren voor elkaar bestemd.

Het begon met het leren koken van granen, wat op zich al nieuw was voor de aardappeleter die ik was. Daar kwam een scheut magie bovenop waar Jaant zich niet streng aan hield, maar mijn ingeboren liefde voor het mysterie werd gevoed door het gegeven dat elke dag een eigen energie heeft en elke graansoort ook. Waar Jaant streng op was, was op het legen van vuilniszakken en het vegen van lokalen. Omdat we allebei in hetzelfde gebouw woonden en werkten, had zij de eerste week al gemerkt dat ik daar niks aan deed. In week twee had ik dit klusje onder de knie. Het fijnste met Jaant was de avondkoffie. Zij dronk altijd uit dezelfde beker en het was een kleine ramp als ze die ergens in het omringende bos had laten staan. Gelukkig had ik jonge benen en goede ogen en vond hem voor zij de koffie had laten doorlopen, wat nog met de hand ging en de nodige tijd vergde. Op zich was er niets bijzonders aan deze beker, al is het bijzonder te noemen dat ik hem nog kan uittekenen: donkerbruin van buiten en van binnen licht, van boven smal en van onderen wijd uitlopend. Onder de koffie vertelde Jaant anekdotes over Rudolf Steiner. Hoe hij bij de bouw van het Goetheanum onder een ladder ging staan met een emmertje. De schilder vroeg wat Herr Doktor daar deed. ‘Ik vang de druppels verf op die u morst.’ Al gauw was ik dol op ‘onze Ruud’. Ik droomde zelfs van hem.

Na de maaltijd liep Jaant ritmes met me rond de eettafel, zij voorop. Daarbij zei ze vreemde versjes op:
kleine guit
van een kat
zeg eens wat
het beduidt
dat g’uw nek
en uw bek
en uw kop
en uw staart
tienmaal vast
likt en wast
zeg, wat dat beduiden mag
Doe het zelf eens rond de eettafel en ontdek de geheime kracht: de laatste regel! Als je dit ritme met kinderen in lockdown loopt, schrikken ze wakker of schieten in de lach. Of zien er een complot in.

Vaak kwam na onze koffie-met-anekdote iemand-met-auto ons halen voor de leesgroep, een kleine kring rond het haardvuur, waarbij we boeken van Steiner bespraken. De eerste keer kreeg ik er mijn volgende taak bij: Jaant aanstoten als zij indommelde. Zo vertrouwd was ze, zo dichtbij.

Overdag stond ik voor mijn klas en paste toe wat ik de avond ervoor geleerd had. Dat ging me aardig goed af toen ik eenmaal door had dat ik de leiding had. Dat had ik als beginnend leerkracht niet meteen in de gaten, zo gewend was ik aan de onderwijzers bij wie ik hospiteerde. Die hielden hun klas in toom. Nu was ik zelf die onderwijzer. Na een maand had ik het door.

Kon ik het ook zonder Jaant? Dat was de vraag waarop al gauw een antwoord zou komen.
Ik begon net een beetje te wennen aan mijn nieuwe status van juf, toen Jaant in de vroege ochtend plompverloren zei dat ze ’s middags weg moest. Ik zou de hele school onder mijn hoede krijgen. Jaant wist vanaf de eerste dag dat ze mij niet een week van te voren moest vertellen wat er stond te gebeuren: dan sliep ik de hele week niet. Nog altijd ben ik van het improviseren en zij was de eerste die dat door had.
De hele school bestond uit mijn eigen klas en die van haar. Ik schrok me wild. Jaant zag het en stelde me gerust.
‘Toevallig komt een Belgische Vrijeschoolklas vanmiddag een poppenspel opvoeren in de eurythmiezaal. Jij hoeft het alleen in te leiden, dan houden zij de kinderen wel bezig.’
Dat leek een goed idee tot het zover was. Het zaaltje liep vol met kinderen en tot overmaat ouders die door Jaant gecharterd waren. Het hele zaaltje zat ineens vol kinderen, ouders en poppenspelers die allemaal naar de juf keken. Dat was ik in dit geval. Aarzelend stapte ik naar voren. Hoe leid je iets in waarvan je niet weet wat het wordt. Enigszins schuchter heette ik iedereen welkom. Dat leek me genoeg. Het poppenspel kon beginnen en begon. In het Frans! Geen kind die er een hout van snapte en de ouders ook niet. Dat had Jaant niet ingecalculeerd. Of juist wel.

Al gauw begon het te roezemoezen in de zaal. Nog even en het werd een puinhoop. Jaant was er niet om de boel te redden met haar welluidende stem en imposante verschijning. Ik moest het doen, het jonge ding van 23. Als voetballer ga je dan richting de top, ik stond in de kinderschoenen. Desalniettemin waagde ik het erop. Ik kuchte. Niemand die het hoorde, zelfs mijn tweede en derde kuch gingen verloren in de almaar aanzwellende stemmen. Ook het poppenspel ging door. Daar sta je dan als nieuwbakken juf voor poppenspelers en publiek. Ik moest de boel zien te redden. Hoe neem je honderd mensen in de hand?
Ondanks het rappe Frans had ik in de smiezen welk sprookje ze speelden, mijn lievelingssprookje, het sprookje dat ik in mijn kinderdromen had beleefd: de put, de spoel, het meisje.
In opperste nood begon ik dwars door spel en geroezemoes te vertalen. De poppenspelers vielen stil, ze begrepen wat ik deed. Het geroezemoes verstomde. Aandacht spande zich als een web over ons alsof Vrouw Holle zelf aanwezig was. We liepen door haar ondermaanse, plukten appels, bakten brood. Het sprookje voltrok zich voelbaar aan ons allemaal.

De ware leraar ziet dwars door kracht en zwakte het wezen van de leerling en schept kansen waarin de leerling zichzelf bewust wordt. Dat geluk had ik met Jaant Loos.  

Het bericht Mijn leraar verscheen eerst op Anne Vellinga.

In die tijd woonden wij in een nieuwbouwwijk in Tiel vlakbij de sluis in het Amsterdam Rijnkanaal. Ik speelde daar graag met mijn broertje. Als de sluisdeuren dichtzaten en het waterpeil zakte, liepen wij de sluisdeuren op en staarden omlaag, het zwarte water in. Aan de overkant hief de sluiswachter zijn vuist om ons te verjagen, wat het nog spannender maakte. Op een keer herinnerde ik me daar mijn droom. Die speelde zich hier bij de sluis af. Of droomde ik nu? Stond ik hier wel echt? Hoe wist ik wat droom was en wat werkelijkheid?
Ik keek naar het donkere water, de golfjes, de sluisdeur, de roestplekken, de boten, de vlag en het dek. Zo precies kon ik niet dromen, dit was echt. Als ik in mijn nachtmerrie zou weten dat het een droom was, hoefde ik niet bang te zijn. Als ik nu wist dat het echt was, kon ik in mijn droom weten dat ik droomde. Ik besloot erop te letten.
Mijn nachtmerrie kwam snel.

Ik sta aan de rand van het diepe water. Een zuigende kracht wil mij omlaag trekken. Als altijd verzet ik mij uit alle macht. Plotseling weet ik dat ik droom. De zuigende kracht wordt er niet minder om, maar mijn weerstand wel. Ik laat me vallen in het diepe, suis door de lucht, voel de doorgang in het water en zak de duisternis in. Ik ben bang dat ik stik. Het moment van onmetelijke angst, herinner ik me opnieuw dat ik droom en dat ik gewoon kan blijven ademen. Dan voel ik grond onder mijn voeten en kijk om me heen. Het water is weg, ik sta in de open lucht aan de rand van een groene wereld, in de verte appelbomen en een huis dat me wenkt. De wereld van Vrouw Holle. Ik begeef me erheen.

Op dat moment realiseerde ik me natuurlijk niet dat mijn ziel zich toonde, ik besefte niet dat ik verhalen schiep. Dat ontdekte ik toen ik juffie werd van de allereerste eerste klas van de Vrijeschool Nijmegen.

Ik woonde op Villandry aan de Bosweg met juffie Loos die me alles leerde; van het vervangen van vuilniszakken, het koken van gierst en het klappen van ritmes, tot het bestaan van kabouters en het geheimzinnige leven van ‘onze Ruud’, ofwel Steiner. Zij wist dingen die niemand wist van mensen die Steiner zelf meegemaakt hadden. Ik hongerde naar deze verhalen, las alles wat zij van Steiner in de kast had in het Duits in gotische letters. Wat dit met me gedaan heeft, is de vraag. Wat tastbaar is, zijn herinneringen aan ‘onze Ruud’ of ik erbij was, zo kleurrijk vertelde Jaant Loos.

Onder haar bezielende leiding ontpopte ik me tot mijn eigen verbazing al snel tot verhalenverteller. Dat kwam door mijn kinderen. Met hun stralende ogen, onvoorwaardelijke liefde en onbevangenheid openden zij mijn hart en stroomden de verhalen naar buiten. Hun gehoor opende mijn keel waar een zegel van zwijgen op zat vanuit mijn jeugd. Mijn gevoelige moeder was nog gedrenkt in oorlogsangst en drukte op mijn hart ‘je mag nooit aan iemand iets zeggen van wat wij hier thuis bespreken, dan wordt papa ontslagen en staan wij op straat en hebben geen huis en geen eten.’ Op mijn woord stond doodstraf. En dat alleen omdat mijn vader een idealist was die geloofde in samen delen, het verboden communisme van Lenin en Marx.

Op de Vrijeschool vond ik een nieuw geloof in Rudolph Steiner, in antroposofie, Jaant Loos, maar vooral in de verhalen en steeds meer in mijn eigen verhaal, een verhaal waar de kinderen aan begonnen te trekken in de vijfde en zesde klas (nu groep 7 en 8), hongerig als ze waren naar het leven van puber en daarna. Ze verlangden naar het verhaal van de mens die zijn weg zoekt door de verleidingen en obstakels in het leven, welke weerstand er zou komen en welke hulp. Toen ik vertelde over mijn Edese huisbaas die zijn vrouw en mij meenam naar een nachtclub in Nijmegen bleven ze zitten tot het uit was. Ademloos luisterden ze tot na schooltijd naar verhalen uit mijn eigen biografie, wat ik gedaan had voor ik juffie was – ze snakten naar voorbeelden hoe het duister loerde en hoe daarin de weg te vinden was, de vraag naar de onzichtbare draad door het duister naar het hart van het labyrint. Dan gloeiden de oren en bonkten de harten.

Jaren later duikt ergens onderweg de rode draad van mijn leven op. Ineens zie ik het. Dat wil ik onthouden, dus stuur ik een app’je naar mijn lief: Droom, Vrouw Holle, Vrijeschool, verhalen, romans.
Bij terugkeer kijkt Kees me enigszins bezorgd aan: ‘Gaat het wel goed met je? Wat was dat voor raar berichtje?’
‘Ik zag de rode draad van mijn leven en dat wilde ik onthouden.’
In zijn eentje speelt Kees klaar wat mijn klas deed. Zijn open oog trekt elk verhaal eruit. Mijn eigen Vrouw Holle verhaal van een leven lang schrijven onder de oppervlakte, waarvan ik inmiddels heel wat vruchten geplukt heb: tien jaar columns voor het NHD, zes jaar voor de Branding, 1000 blogs op mijn eigen website, tien gepubliceerde gedichten in een dichtbundel, twee gepubliceerde romans (Sophie en Eva) en mijn derde roman is bijna klaar: Iris~Axis Mundi.

Het thema van mijn romans ligt voor de hand: een vrouw die in het donker tast, leert al doende te luisteren naar haar ziel en vindt langs ongebaande paden de weg naar huis.

Mijn eerste romans zijn uitverkocht. In de bibliotheken zijn ze te leen. Ik heb nog een aantal Sophies voor de liefhebber. Als je er eentje wilt, schrijf ik er iets voor je in.
Hier een paar recensies over Sophie en Eva:
https://annevellinga.nl/2015/03/08/sophie-door-de-ogen-van-marijke-hulst/

https://annevellinga.nl/2016/09/01/mies-huibers-over-mijn-sophie/

https://annevellinga.nl/2015/03/06/eva-terra-incognita-door-de-ogen-van-anderen-1/

Het bericht Dromen worden waar verscheen eerst op Anne Vellinga.

Mijn relatie met de zwerfkat begint op het moment dat ik een blikje sterk ruikende vis voor hem koop om hem te lokken. Dat is sneller dan ik doorheb. Ongemerkt sluipt hij mijn werkschuur in, springt op het aanrecht en voor ik hem gezien heb, neemt hij het blikje in zijn bek en snelt weg. Als ik hem wil behoeden voor een afgesneden tong en het dekseltje er af wil halen, is hij me voor. Ratsa, een haal over mijn arm. Tjakka, mijn wijsvinger priemend boven zijn hoofd. Hij sist als een gloeiende cobra, ik preek ijzingwekkend. Zijn stem, mijn stem. We meten onze kracht. Kijken elkaar in de ogen. Bevroren stilte. Onze verhouding is begonnen.

Vanaf nu letten we op elkaar. Dat wil zeggen, hij weet exact waar ik ben en wanneer. Is er eerder als de kippen bij als ik met eten kom. Ik heb geen idee waar hij uithangt. Zie het resultaat van zijn optreden: geen kat waagt zich nog in zijn gebied. Zelfs de kauwtjes, de valk en de uilen houden zich gedeisd. Het territorium van de zwerver groeit met de dag; hij verdedigt zijn rijk met straf optreden, waar ik eenmaal getuige van ben. Als het rood-witte katje zich achterin de tuin waagt, komt mijn zwerver uit de lucht gevallen in een formaat dat een ballon in zijn binnenste doet vermoeden: minstens twee keer zo groot sist hij éénmaal. De indringster weet niet hoe snel ze weg moet komen.
Tot mijn verbazing en geluk zijn de drie kippen onderdeel van zijn domein. Het is zelfs zo dat ik hem zie sproeien in de ren op de enige plek waar een kleine opening is voor de egel die aan de andere kant van dit hek woont. Indringers, hoe klein ook worden niet geduld in zijn rijk. Dankzij deze actie weet ik nu wel dat het katje een kater is. Zijn geslacht is namelijk volledig aan het oog onttrokken door een huidplooi vol reservevet, gevoegd bij zijn enorm dichte vacht.

En dan is er een bonk. Bam! Echt een keiharde klap bij de achterdeur. Het is de zwerver die de tijd rijp acht zijn territorium uit te breiden binnen ons huis. Hierbij heeft hij in de run op het kattenluik zijn neus gestoten omdat Kees uit voorzorg dit luik op slot heeft gezet. Het katje kijkt door het raam. Hoe kan hij zijn territorium uitbreiden? Hoe komt hij binnen? Ik wil gelijk het luik openen. Zo leuk lijkt het me om te zien wat hij binnen gaat doen.
‘Nee!’ Kees is onverbiddelijk, ‘we nemen hem niet in huis. Aanloopkatten horen buiten, dan zijn wij vrij om te gaan en staan waar en wanneer wij willen.’
Ja hoor.

Zwerfkatten zijn geen aanloopkatten, ze zijn slim, dit zwart-witte exemplaar in het bijzonder. Als hij welgeteld één keer zijn neus gestoten heeft, weet hij dat hij het moet hebben van de biotoop van de vrouw: de werkschuur. Zijn eerste actie daarbinnen was succesvol: het weggrissen van het blikje vis. Zijn volgende actie is het annexeren van de hele schuur: het aanrecht, de tonnen kippenvoer, de werkbank, de kast met scherven en die met gereedschap, de betonnen putdeksel met steentjes, de houtkachel zonder kachelpijp en de enige stoel, ook het inpandige nachthok van de kippen krijgt een grondige beurt.

Hij gaat met zijn snorharen, zijn kop en zijn hals overal langs, ook mijn voeten en kuiten krijgen een beurt. In herinnering aan mijn eigen lieve katten, zie ik dit aan voor een liefdesbetuiging en wil hem aaien. Ai! Hij blaast venijnig in mijn gezicht, zijn scherpe klauw klaar om toe te slaan. Wie is hier de baas! Wie is hier eigendom?

Wat hij ‘s nachts uitspookt, is zijn geheim, maar als ik ‘s ochtends het gordijn van de slaapkamer open, zie ik hem liggen op de kussens van de pieper, een Westfries woord voor open tuinhuisje. Zodra hij de achterdeur hoort, rent hij naar de werkschuur. Zijn personeel is wakker, zijn eten komt eraan!

Het wordt kouder. Van mij mag hij nu onderhand wel in huis. Desnoods in de werkschuur, waar Kees dan wel even een kattenluik in moet maken. Kees is onvermurwbaar. ‘Je weet niet wat je in huis haalt met zo’n zwerfkat. Laat hem toch lekker zwerven. Voor je het weet, zit je eraan vast. Ik ken jou.’

Ik ken mezelf ook en haal de mand van Lukkie uit de opslag. Dankzij Corona kon hij niet naar de kringloop. Aan alles zit altijd een gelukje vast. Het is zo’n mand die aan alle kanten gesloten is, behalve een opening voor de kat. Dekentje erin, dekentje erop. Voederbakje ernaast. In de pieper. En jawel, de volgende ochtend ligt hij in de mand te slapen. Hoe lief is dat! De dag erna zit hij er bovenop. En als de zon schijnt, ligt hij op de bank. De pieper is zijn thuis en hij promoveert mij tot zijn poolster. Ik hoef me maar te vertonen of hij loopt achter me, voor me, naast me, rondom als een satelliet.

Het vervolg laat zich raden.
Denk je.
Maarrrr… een zwerfkat is geen huiskat.
Je kunt hem zoeken maar echt niet vinden. Je kunt je verschansen achter muren en deuren, hij weet waar je bent. Hoe hij plots naast je kan opduiken als je zijn geheim deelt, blijft zijn geheim.

wordt vervolgd

Meer verhalen over Lukkie kun je hier lezen: https://annevellinga.nl/2014/03/19/kattenverdriet/
https://annevellinga.nl/2016/06/07/katten/
Hier het eerste deel: https://annevellinga.nl/2021/01/19/aanloopkat/

Het bericht Het geheim van de zwerfkat verscheen eerst op Anne Vellinga.

Goed beschouwd zit hij volmaakt in elkaar. Dat zag ik toen hij een weekend kwam logeren in ons vorige huis. Hij zag dat onze boerderij een volmaakte apenkooi was met trapleuningen om af te glijden, balken om aan te hangen, bedden om salto’s op te maken en verstopplekjes achter elke deur en elke struik. Ik was hem de hele dag kwijt, hij mij niet.

Dankzij mijn neefje leerde ik voortdurend bij.
,,Tante Anne, je drukt de gasknop twintig seconden in, vijf seconden is genoeg.”
Dat haalde hij niet uit de gebruiksaanwijzing, dat zag hij bij de eerste kop chocolademelk, terwijl ik die knop al tien jaar bedien.
Hetzelfde met de oven, de stofzuiger en de wasmachine. Het is ongelooflijk wat daar voor handigheidjes zijn ingebouwd. Na een paar uur liep mijn huishouden op rolletjes dankzij mijn kakelverse huishoudcoach.

,,Juf zal wel blij met je zijn!”
Hij schudde mistroostig zijn hoofd.
,,Juf zet mij te kakken.”
,,Te wat?”
,,Ik heb de weektaken altijd als eerste af en dan moet ik klusjes doen, maar dan kukelt de prullenbak om en vervolgens valt de bezem met een bonk op de grond en de gladde gieter glipt uit mijn handen en dan zet zij me te kakken voor de hele klas en pesten de kinderen me.”
De geboorte van het zwarte schaap.

,,Vorige week moesten we een werkstuk maken en dat had ik zo af en toen ging ik andere dingen doen. Juf was kwaad dat ik de klas stoorde en toen moest mama bij juf komen dat ik zo niet op school kan blijven.”
De omgekeerde wereld.
,,Mama steigerde.”
,,Dat snap ik.”
,,Juf zei dat ik ADHD-PDDNOS heb.”
,,De wat?”
Hij grijnsde van oor tot oor.
,,Dat zei mama ook en ze zei erbij dat ik met die letters anders wel keigoede werkstukken maak. Toen zei juf dat ik een dubbeldik werkstuk moet maken. Daar werk ik nu aan.” Hij klonk ineens als een promovendus. ,,Het wordt heeeeeeeeeeeel dik.”
,,Heel goed. Waar gaat het over?”
,,Over stront en schijt en kak!” Het vloog eruit als slappe poep. ,,Elk dier heeft andere poep, bijvoorbeeld hondendrollen, kippenstront, konijnenkeutels, paardenvijgen en koeienvlaaien.”
Het is zonneklaar dat het zwarte schaap juf een poepie zal laten ruiken.

Het bericht Het zwarte schaap verscheen eerst op Anne Vellinga.

Bonnie zat met een dampende beker koffie op de stenen trap voor haar huis in haar eeuwige strakke spijkerbroek die haar stevigheid niet verhulde, eerder accentueerde. Wat mij kalmeerde. Raar hoe zoiets werkt.
‘Anne! Je hebt een droom te pakken, ik zie het!’
Nog voor ik mijn fiets aan het hek vast had, omarmde ze me.
‘Het is maar een flard, hoor.’
‘Des te beter, dan kunnen we ons daarop concentreren.’
‘Karl Marx kwam over de brug, dat was alles.’
‘Echt iets voor jou om Marx als eerste over het ijzeren gordijn van jouw onderbewuste te laten komen!’ Ze proestte het uit en ik gelijk ook. Hoezo droomwerk, niks serieuze toestand, het was samen lachen, gieren, brullen als altijd. Ik ook altijd met mijn hooggespannen verwachtingen.

Binnen op de bank met de beker koffie in de hand begon ik uit te weiden over Marx en zijn rol in mijn leven. Hoe hij het idool was van mijn vader. Das Kapital. Londen… En pats! daar schoot me het belangrijkste van mijn droom te binnen.
‘O Bonnie! Weet je wat ik hem vroeg?’
‘Ho! Wacht! Stop! Je slaat op hol en bent aan het associeren geslagen en dat bederft de authentieke droom en dat mag nu juist niet!’
Van schrik vielen we stil tot de koffie op was.

Bonnie zette twee stoelen tegenover elkaar en ging fier en recht op die van haar zitten. Ik er net zo tegenover.
‘Voortaan beginnen we hier en doen we de koffie daarna.’
Het voelde ineens behoorlijk serieus.
‘Vertel je droom.’

‘Ik liep over een lange brug en aan de overkant was….’
‘Het moet in de tegenwoordige tijd met zoveel mogelijk details, dan beleef je het opnieuw en herinner je je meer.’
‘Ik loop over een lange brug. Aan de andere kant ligt een stad gehuld in mist. Ik denk Londen, waar ik nog nooit geweest ben. Op dat moment zie ik een man naderen. Dichterbij zie ik dat het Karl Marx is, het idool van mijn vader. Ik zie zijn witte haren en zijn baard haarscherp. Het moment dat we elkaar zullen passeren, houd ik hem staande en vraag: ‘hoe kon u het Kapitaal schrijven in een klein kamertje met jengelende kinderen rondom?’
Hij kijkt me aan met helderblauwe ogen en een glimlach om zijn mond.
‘Beginnen en doorgaan is gemakkelijk, de moeilijkheid is stoppen.’
En weg is de droom.’

Bonnie knikt alsof ze schouwt in de diepste lagen van mijn ziel. Ik zit op het puntje van mijn stoel.
‘Dromen spreken in beelden. Welke zie je in jouw droom?’
De vraag is nogal gewoontjes, op het teleurstellende af. Maar, eenmaal begonnen, ga ik door.
‘Mist, een brug, contouren van een stad, een oude man, witte baard, blauwe ogen, Marx.’

‘Mmm. Dromen spreken in tegenstellingen. Daar valt veel uit te leren. Welke tegenstellingen zie je in jouw droom?’
Ik had verwacht dat Bonnie zou openbaren wat er in mijn droom zit. Of dat ze me in trance zou brengen om zelf de schat op te vissen. Deze aanpak is minder spectaculair dan ik had verwacht, maar ik schik me erin.

‘vrouw en man, jong en oud, ver weg en dichtbij, rivier en brug, water en stad, vraag en antwoord, beginnen en ophouden, Marx en ik, geleerd en verwonderd.’

‘Kies nu één tegenstelling waar je het meest benieuwd naar bent.’
‘Marx en ik.’

‘Maak hiermee een zin die samenvat wat de droom zegt.’
‘Ik ben verwonderd dat ik de geleerde Marx op een brug ontmoet.’
‘De brug kan weg, die hoort bij een andere tegenstelling.’
‘Hm.’

‘Nu moet je je vereenzelvigen met allebei in de eerste persoon tegenwoordige tijd en je moet er ook je gevoel bij zeggen.’
‘Ik ben verbaasd dat ik Karl Marx tegenkom. Ik dacht dat hij dood was. Ik ben nieuwsgierig en blij dat ik dit aan mijn vader kan vertellen nu hij nog leeft. Meer weet ik niet.’

Er kan geen lachje af bij Bonnie. Die zit met haar ernstige snoet helemaal in haar rol van droomtherapeut.
‘Nu Marx.’
‘Ik ben Marx… Ik ben Marx niet, echt niet, Bonnie!’
Ze schiet in de lach.
‘Als je zo heftig nee zegt, kon Marx de sleutel wel zijn, Anne. Komop. GO!’

Dan zal ze hem krijgen ook.
‘Ik ben Marx. Ik ben visionair. Het is de schuld van het kapitaal. Alle materie moet eerlijk verdeeld worden. Arbeiders aller landen verenigt u. Godsdienst is opium voor het volk. Rood Front! Zo! Dat dus.’
‘Hoe voelt het om Marx te zijn?’
Voelde ik een seconde geleden nog kracht en euforie, totaal onverwacht klap ik dicht.
‘Anne? Anne! Wat voel je nu?’
‘Eenzaamheid.’
‘Zo klonk je anders niet. Stap terug in het beeld waar je Marx aanspreekt. Wat zie je?’
‘Ik zie helderblauwe ogen en een glimlach. Ik heb niet het gevoel dat hij zich eenzaam voelt, althans, niet dat hij eronder gebukt gaat. Eerder…’
‘Stap nu terug in Marx. Wat voel je.’
‘Ik ben Marx. Ik heb vrede…. nee, ik heb geen vrede, ik berust in mijn, nee ik berust ook niet. Ik weet niet wat ik voel. Ik ben Marx en ik weet alles maar niet wat ik voel.’
Prompt voel ik een glimlach opborrelen. Aan de kamerbrede glimlach van Bonnie zie ik dat zij dat ook heeft.

‘Herken je dit, Anne?’
‘Uh, dat ik niet weet wat ik voel? Vooral dat tegendraadse!’
‘Wat herken je nog meer in beide droomfiguren?’
‘Ik herken het nieuwsgierige en verbaasde van het meisje. Met Marx ligt het gecompliceerder. Ik deel zijn visioenen niet echt maar ik heb wel visies die afwijken van mijn omgeving waar ik me eenzaam bij kan voelen. Als kind vooral. Ik geloofde in het onzichtbare, in kabouters en engelen. Rond mijn zesde vroeg ik mijn vader naar god. Die zei dat god niet bestaat en dat godsdienst opium voor het volk is. Ik voelde iets knappen. Bleef bij mijn geloof en dacht ‘ach, voor papa bestaat hij niet’. Ik heb er nooit meer een woord over gerept en me er des te meer mee bezig gehouden.’

‘Uh.’ Nu moet Bonnie even nadenken.
‘Maak nu een zin waarin je beide kanten van jezelf waardeert.’

‘Ik ben een nieuwsgierige vrouw die vragen durft te stellen en een visionair die niet weet wat hij voelt maar trouw is aan zijn geloof.’

‘Geef je droom nu een titel waar beide kanten inzitten.’
‘Het nieuwsgierige, ondernemende meisje en de rebelse wijze man.’
Bonnie glimlacht wereldwijd.
‘Goed zo! En hoe voel je je nu?’
De uitkomst mag een leuk zinnetje zijn, ik voel me eerlijk gezegd teleurgesteld. Dat vind ik sneu voor Bonnie. Ik wil haar toekomst als droomtherapeut niet gelijk de grond in boren. Ik zoek een tactisch antwoord waarbij ik mezelf niet verloochen. Wat een lachje doet opborrelen.
‘Ik zie dat je lacht? Welk gevoel zit daaronder?’

‘Ik herken de twee personages, daar moet ik om lachen. Daaronder zit iets lastigs. Jij wilt hier je werk van maken en dat wil ik niet kapot maken, dus zoek ik een manier om ons allebei recht te doen. Marx en het meisje.’

Bonnies glimlach verandert in het samengeknepen mondje dat ze opzet als ze zich miskend voelt. Precies wat ik vreesde.
‘Zeg dan maar wat jij ervan vindt met je visionaire blik.’
Ik voel de steek.
‘Flauw van die visionaire blik, Bonnie. Al legt het wel iets bloot. Dat zoeken van tegenstellingen vind ik te plat en te kort door de bocht. Dat weet ik zo ook wel, dat ik de ene keer jubel als een kind en de andere keer verzonken ben in gedachten.’
Mijn poging de situatie te ontspannen, strandt op haar knijpmondje.
‘Ik zei toch dat dit de eerste keer is. Dat je teleurgesteld bent, zegt meer van je eigen verwachtingen dan van mijn werk. Pff.’
‘Dat is waar, maar…’ Ik slik mijn bezwaren in. ‘Ik ben gewoon nieuwsgierig naar het grote onbekende, Bonnie, het mysterie.’
Het knijpmondje ontspant, een glimlachje verschijnt.
‘Ik ook Anne, maar dat moet ik nog leren. Daarom wil ik verder met droomwerk en daar heb ik jouw nieuwsgierige meisje en je tegendraadse Marx bij nodig. Goed?’

word vervolgd

Voor het begin van deze serie droomverhalen ga je naar:
https://annevellinga.nl/2020/03/23/dromenvanger/

Het bericht Droomwerk verscheen eerst op Anne Vellinga.

‘Meneer, kunt u voor mij een kippenboutje pakken van de bovenste plank?’
Kees ziet een halve meter onder zich een verschrompeld wijffie staan. Haar lukt waar ik naar fluit. Hij smelt bij de aanblik van zoiets fragiels en verweerds aan zijn voeten. Hulpvaardig en galant als hij onder zijn aangekoekte schillen is, pakt hij zo’n lekker kippenboutje waar hij zelf zin in heeft. In één oogopslag ziet hij de gepeperde prijs van het boutje en de bittere armoede van het vrouwtje. Hij formuleert het tactisch.
‘Wilt u niet liever een schoongemaakt filetje van de onderste plank?’
Hij doelt op de voordelige euroshoppers.
‘Nee! Die krengen smaken nergens naar!’
Ze rukt hem de kippenbout uit handen.

Als Kees even later, alweer verlekkerd, voor de wijnkast staat en de bovenste plank boven zijn begroting gaat, staat zij alweer naast hem.
‘Meneer, wilt u voor mij een fles champagne pakken?’
Kees stelt zijn gedachten bij. Dit moet zo’n stille rijke dame zijn, Oude Adel die vermomd als bedelaar de gewone wereld doorkruist. Hij reikt haar het kostbare flesje aan.
Als hij in de volgende gang tussen de koekjes, lekker en toch voordelig, zoekt, staat Oude Adel alweer achter hem.
‘Meneer, wilt u voor mij die grote doos Belgische bonbons pakken?’
Oude Adel heeft smaak.

Bij het melkvak zijn het de roomboter en de mozzarella van echte buffelmelk. Ook bij het dierenvak is het de haute cuisine voor haar kat, ongetwijfeld een Heilige Birmaan, een Pers of een Abessijn. Oude Adel leidt Man door de upper class van de Super. Hij gaat er onwillekeurig statig van lopen in zijn sleetse werkmannenbroek, kon zelf wel doorgaan voor Oude Adel. En passant laat hij zich verleiden ook een duurder flesje wijn in eigen kar te stoppen, terwijl hij net in zijn alcoholvrije periode zit.

Bij de kassa kijkt hij ontnuchterd naar zijn vrouw met haar boerenkool, haar aardappelen en worst. Terwijl we onze waar op de loopband leggen, horen wij achter ons gekrakeel. Vier stevige Superjongens staan rondom het fragiele mensje. De jongste bediende tilt een zware boodschappentas van de grond.
‘Doe uw tas eens open!’
Ze weigert.
Hij opent de tas.
‘Zo! Champagne, kippenbout, bonbons, mozzarella, roomboter en Whiskas? Dat komt niet vanzelf in uw tas. Ik moet u in hechtenis nemen!’
Jongste bediende groeit boven zichzelf uit. Het oude mensje krimpt.
‘Laat los!’
Ze krijst als een angstig dier. Verheug je je op je laatste avondmaal, word je ingerekend als winkeldief.

Kees maakt zich uit de voeten, rent naar de uitgang, mij achter zich aan. Voor de deur stopt een politiebusje. Twee politiemannen in streng dienstuniform spurten de draaideur door, handboeien in de aanslag. Kees duwt mij door de andere kant van dezelfde deur naar buiten.
‘Ik vond het al zo raar dat haar mandje niet vol raakte.’

meer over mijn man en zijn bijzondere natuur en aanpak vind je hier:

https://annevellinga.nl/2016/03/03/lampje/
https://annevellinga.nl/2014/09/07/het-groene-boekje/?

Het bericht Oude Adel verscheen eerst op Anne Vellinga.

Gisteren zag ik ineens de stolp waarin ik terecht kwam, een stolp zonder kleur of vorm of inhoud. Een onzichtbare stolp was het. Gisteren zag ik hem. 

Vanaf het prilste begin, het moment dat Aaltje Kolman wist dat ze zwanger was, was haar volle aandacht bij het kindje in haar buik, al was het niet meer dan een dansend zaadje in een wachtend ei. Toen de dokter bevestigde dat ze zwanger was en voorspelde wanneer de geboorte zou plaatsvinden, zette ze kruisjes door de dagen die voorbij waren, elke dag een dag minder naar het uitgerekende moment. Eind mei zou het zijn, het werd half juni. Met de dag werd ze zenuwachtiger of het kind er wel uit zou komen en waar het dan uit zou komen.

In het dorp waarheen zij en haar man verbannen waren, Westkapelle, had ze geen vriendinnen. Haar moeder woonde in Groningen, die kon ze het niet vragen. Telefoon was er niet en zoiets schrijf je niet aan je moeder. Ze schreef haar zuster en het antwoord kwam de dag dat ze bij de wei achter de noodwoning stond. De zon gaf glans aan het groene gras, de bloemen waren groot en stralend als nooit tevoren. Een schitterend paard kwam aangelopen. Dansende manen, glanzend hoofd, onmetelijk groot, oneindig mooi.
‘Ik krijg een heel bijzonder kindje,’ dacht ze.
En toen ze in haar noodwoning kwam, lag daar het antwoord van haar zus.
‘Het komt uit hetzelfde gat waar het ingekomen is.’
Haar buik hoefde niet open te splijten, de opening was er al.

Dat heeft ze me vaak verteld. Ik zie haar kruisjes zetten op die grote, saaie kalender. Dag na dag, maand na maand. Ik zie hoe ik tegen de beddenplank vloog. Ik weet dat ik 6 pond woog. De moedermelk uitspuugde.
Ik herinner het me niet. Het is haar herinnering.

Wat ik gisteren zag, uit het niets, was een stolp, een stolp van aandacht en moederliefde die mij omringde. Mijn firmament raakte bezaaid met de herinneringen van mijn moeder. Het huisje aan de sloot in Hoogkerk bij Groningen, het vishaakje van een speld, het kind dat zij bij de hand had, zelf nog een kind van amper vijf, de aansnellende tram, het ongeluk, het eendje in de vijver, het keilende steentje uit haar hand en dan dat hangende kopje, Moeke haar moeder met de lange haren en losse handen en zes kinderen, Pa haar vader, de held, de oorlog.
Haar herinneringen werden verhalen, het verre verdween, ze haalde het op, zo levendig, zo kleurrijk en gedetailleerd dat haar verloren leven naderbij was dan de stoel waarop wij zaten. Ik zag het scherper dan de contouren van de kamer, het behang, het raam, de straat. Haar leven was dichterbij dan het mijne. Haar verleden tekende mijn firmament.

Ze is er niet meer. Al vijf jaar is ze er niet meer. Haar laatste vijftien, zestien jaar had ze Parkinson. De laatste vijf, zes daarvan woonde ze bij mij. Ik mis haar humor, haar creativiteit, haar inzicht en wijsheid. Ik mis haar aandacht, haar onvoorwaardelijke liefde. Dat voelde ik gisteren op de fiets van Zeddam naar Doetinchem. Dat zij er niet meer is om van mij te houden met die onvoorwaardelijke, allesomvattende liefde. Toen zag ik de stolp.
En schrok.

Meer artikelen over relaties lezen? Bekijk ook eens:

• Over tijd
• Rookstop
• Nieuwe kippen

Het bericht Stolp van liefde verscheen eerst op Anne Vellinga.