Naarmate ik meer keramiek brak en overtollige stukken wegdeed, begreep ik beter wat Jan bedoelde en ging ermee aan de slag. Toen ik een derde van het manuscript doorgewerkt had, stuurde ik het naar hem en kreeg deze reactie:

Vanaf de eerste alinea heb je zeer goeie focus, mooie directe koele vertelstem, loopt allemaal erg goed. De personages zijn gebleven, wat nu gebeurt: de lezer volgt alleen de verteller. Mooi. Wat ook gebeurt: je vertelt delen uit het verleden, en ook is er in het heden voldoende actie en richting. Dat is nu veel beter gedoseerd. Het mooiste vind ik dat nu de dromen en droombeelden veel meer gaan leven omdat er een basis buiten die dromen bestaat. De lezer zweeft niet weg, de lezer krijgt zetjes van dromen mee vanuit een sterk heden en sterke plaatsbepaling. Dat helpt enorm. 
Het is geen kwestie van wie heeft het gedaan of waar gaan we heen, het is de sjeu van de vertelling zelf die bepalend is. Dus… ik lees dit met veel plezier. Je wilde weten of je stappen hebt gemaakt: dat heb je zeker. 

In juni gaan we naar ons berghuisje en ga ik de rest van het manuscript uitbenen en polijsten. Op dit moment ben ik druk met de tuin.
Mocht je zelf werken aan een roman en waardevolle feedback willen: Jan is je man:
https://www.janvanmersbergen.nl

Het bericht Terug van weggeweest verscheen eerst op Anne Vellinga.

Het was herfst toen ik een lief vond die de ware leek maar het niet was, 12 jaar later verliet hij mij in de herfst.
Het was herfst toen ik door mijn hoeven ging, een burn-out.
Het was herfst toen bij mijn vader kanker werd vastgesteld, vier jaar later was hij dood en schreef ik mijn eerste manuscript, Reis door de Nacht.
Het was herfst toen ik met mijn moeder door het Gooi liep en haar linkerhand verkrampte. Parkinson. Het begin van mijn zorg om haar.

De eerste keer dat de transformerende kracht van de herfst ongenadig toesloeg was ik veertien. Ik was blijven zitten in de derde klas van het Tiels gymnasium. Voor het eerst zag ik op tegen het nieuwe schooljaar. Het afscheid van de zomer viel me zwaarder dan ooit. Weg was de warmte van de vakantie waarin ons introverte gezin oprekte over bergen en beken tot de Middellandse zee. Terug in ons rijtjeshuis trok mijn vader zijn knickerbocker uit en daarmee zijn blijmoedige tweede natuur, terug was de man die de huiskamer in beslag nam met zijn papierwerk. Mijn moeder zocht haar heil weer bij de buren, mijn broertje wildebraste buiten en ik was blijven zitten.
Het was geen troost dat negen van mijn twintig klasgenoten hetzelfde lot ondergingen en dat van de overige elf er drie een her hadden. Mijn hartsvriendin was over naar de vierde. Onze  geheime club was voorbij. Ik kreeg een tafeltje tussen de excentrieke Goert Giltay die Gouden Kalveren zou winnen en Heleen Pott die hoogleraar wijsbegeerte zou worden. Naast Goert voelde ik me dof, naast Heleen dom.
In deze klas van hoogbegaafden vond ik een lotgenoot in Anneke die voor de tweede keer een klas moest overdoen. Met haar stralende lach zei ze dat ze haar tijd niet wilde verdoen met dode talen. Elk vrij uurtje wilde ze naar het water. Ze zwom als een waterrat, dook van de hoogste en het allerliefst zeilde ze. Geen storm weerhield haar. ‘Ik laat me niet kooien,’ joelde ze hartstochtelijk. Ik mocht een weekend mee met haar en haar jongere broer. Ik ging niet mee. Zo graag als zij zeilde op de wind, zo graag zeilde ik op mijn dromen bij de warme kachel met een kop dampende chocolademelk.

Het was herfst. Het was maandag. Druilerig zocht ik mijn plaats tussen Goert en Heleen. De rector stond achter de katheder, de rug kaarsrecht. Was er iets met onze leraar Latijn? Bloemsma was een vreemde man die zich verschool achter zijn krant als wij teksten over Romeinse legioenen moesten vertalen. Waarom was Bloemsma er niet? De rector stond als een mast, paalrecht en breeduit voor de klas. Hij kuchte plechtstatig, keek het lokaal rond en liet zijn blik rusten op de lege plek van Anneke. De akeligste, onbegrijpelijkste, kortste zin die we ooit uit zijn mond hadden gehoord sloeg als een deksel over de klas.
‘Anneke is dood.’
De zeilboot van Anneke en Evert zonk toen zij sliepen. Evert werd koud en nat wakker in zijn drijfnatte slaapzak. In het grauwende duister gorgelde en klotste het. In paniek waadde hij naar zijn zus, porde haar wakker en zwom zo snel hij kon de boot uit. Waar bleef  zijn zus? Hij dook de boot weer in. Anneke worstelde met haar slaapzak, zo eentje waarin je als mummie verpakt ligt. De rits wilde niet los. Evert rukte eraan met vingers verstijfd van kou tot hij bijna stikte van ademnood. In paniek probeerde hij zijn zus met slaapzak en al mee naar boven te nemen. Het lukte niet. Radeloos dook hij op voor lucht en opnieuw onder, de doodse duisternis in.
Anneke was niet te redden. Evert zou later huisarts worden en veel mensen helpen met hun genezing.

In de schaduw van de dood haalde ik dat jaar mijn eerste drie voor Latijn. En dat terwijl ik was blijven zitten en het jaar ervoor hogere cijfers haalde. Met lood in mijn schoenen fietste ik naar huis. Mijn moeder stond in de keuken. Ze reageerde teleurgesteld. Mijn vader zat in de huiskamer te corrigeren. Ik wou dat de grond openspleet.
‘Dat blijven zitten heeft dus niet geholpen. Je moet van school of bijles.’
Die nacht verdronk ik keer op keer en telkens als ik van benauwdheid wakker schrok verdronk ik weer. Lijkbleek kwam ik aan de ontbijttafel.
‘En, weet je het al?’
Ik wist het niet. Die middag schrok ik van zijn auto die voor de school stond. Mijn vader had mij nog nooit opgehaald. Wat stond me te wachten? Hij vroeg of ik het al wist. Hoe had ik tot een weloverwogen besluit kunnen komen tijdens de lessen Grieks en Latijn? Mijn vader had zijn besluit genomen en al gesproken met de directeur van de HBS. Daar gingen we heen. Er werd besloten dat ik de volgende dag al naar de MMS zou gaan. Daar kreeg je meer literatuur en talen, psychologie en handwerken.
‘Dat ligt jou,’ zei mijn wijze vader. ‘Dan heb je een betere jeugd.’
Ik was triest dat ik nu geen dokter kon worden, daar had je Latijn bij nodig.
‘Dan trouw je maar met een dokter, ‘ zei mijn vader, ‘en die jaren op het gymnasium neemt niemand je af. Wie weet wat dat je nog brengt.’

Twintig jaar na zijn dood voltrokken zijn profetische woorden zich. Het was weer herfst, een prachtherfst met gouden bomen, overal appels en elke ochtend dampte er mysterieuze mist uit de sloot naast ons toenmalige huis, een boerderij in Hoorn.
In dit herfstdecor kreeg ik mail van Reinjan Mulder. Ik kende hem vaag van het gymnasium waar hij een klas hoger zat dan ik. Zijn mail begon met zijn imponerende staat van dienst als hoofdredacteur bij NRC en De Geus. Hij wilde een artikel schrijven over de teloorgang van het Tiels gymnasium. Als zittenblijver was ik een uitmuntend voorbeeld van deze teloorgang. Ik schreef een brief terug met mijn bevindingen. Een week later stond hij op de stoep met een notitieblokje. We spraken urenlang, hij noteerde losse flarden.
‘Zo doe ik dat altijd, of het nu Mensje van Keulen is, Conny Palmen, Arnon Grunberg of jij.’
Dat maakte indruk. Bij het afscheid aan de deur vroeg hij plotseling of ik romans schrijf. Ik schreef columns voor het NHD, maar romans? Reinjan sprak mijn diepste kinderwens uit en ging een stap verder.
‘Toen ik je mail las, dacht ik meteen dat je romanschrijver bent en dit interview bevestigt mijn instinct.’
Die avond begon ik aan mijn debuut: ‘Sophie ~ Genius Loci’ dat een paar jaar later uitkwam in de herfst. Een volgende herfst kwam Eva uit en deze herfst is mijn derde roman klaar, Iris~Axis Mundi. Ik had een contract met mijn uitgever, mijn trouwste lezers verheugden zich al, maar mijn uitgever is om verdrietige redenen gestopt.
Ditmaal is mijn beproeving het vinden van een nieuwe uitgever. De eerste stappen daarvoor heb ik gezet. Via Twitter raakte ik in gesprek met een collega schrijver. Hij bleek naast het schrijven van zijn eigen boeken ook anderen te begeleiden naar uitgevers. Dat klonk als muziek in mijn oren. Ik zou een boek kunnen schrijven over de ervaring waarin ik verzeild raakte, of een blog. Daar slaap ik nog even over.

Hier lees je wat Reinjan Mulder schrijft overde teloorgang van het Tiels gymnasium en onze eerste ontmoeting:
https://www.reinjanmulder.nl/2008/04/de-ondergang-van-het-tielse-stedelijk-gymnasium/

Het bericht Beproevingen in de herfst verscheen eerst op Anne Vellinga.

Dit zijn van die gedachten die opborrelen tijdens het schrijven van een boek. ‘s Avonds bijvoorbeeld. Als ik me afvraag wat ik aan het schrijven ben. Ik houd niet van uitleggen en ook niet van romans die iets uitleggen. Ik houd van avonturen. Karakters. Situaties. Dat er iets gebeurt. In Iris gebeurt veel en op een goed moment zit ze op een heuveltje met haar rug tegen een boom. Daar beleeft ze iets wat ik zelf heb beleefd. Maar dan anders. Om het boek niet te verklappen, neem ik je mee naar mijn ervaring bij een boom, een ervaring die ten grondslag ligt aan die van Iris.

Een jaar of twintig geleden overkwam het mij. Dat het indruk maakte, blijkt. Het gebeurde in het bos van Heiloo, een bijzonder bos met veel loofbomen. Op naar Heiloo. Op naar toen.

Het opvallende is dat er veel stronken en dode wortels verspreid door het bos liggen. Het is of ze me roepen. Ik ga van het pad en loop van stronk naar stronk tot ik een kleine tegenkom die mijn aandacht trekt. Ik raap hem op. Het is een stronkje dat tot de verbeelding spreekt. Ik krijg zin hem mee naar huis te nemen en er iets mee te doen, schoon te borstelen, pissebedden eruit halen en dan lekker lang de vorm in me op nemen. Wat verderop zie ik weer een kleine stronk die te leuk is om te laten liggen. Meer kan ik op mijn voettocht niet dragen en dat is ook niet nodig, ik ben vol van deze twee.

Kriskras lopend door het oorverdovend stille bos valt mijn oog op een boom die eruit springt, een boom die niet verweven lijkt met zijn omgeving, maar in het volle bos volledig op zichzelf lijkt te staan. Het is een rode beuk met takken die naar alle zijden uitstralen en daaronder groeit niets; een leegte onder de volte van de boom.
Met iets van schroom loop ik naar de beuk, mijn voeten zo neerzettend dat ze zo min mogelijk de immense stilte verbreken. Mijn rug tegen de gladde stam, mijn kont op de grond. Ik verstil. Om mij heen is leven: een mier, een konijn, een vogel en nog een vogel.

Ik heb me altijd verbonden gevoeld met de natuur, het eerst met dieren, huisdieren. Mijn vader gaf mij een kat, Peter, toen ik jaloers was op de aandacht die mijn pas geboren broertje van mijn moeder kreeg. Met Peter kon ik lezen en schrijven voor ik dat op school leerde. Later kwam Tinko in ons leven, een Ierse Setter die al mijn puberverdriet oplikte met zijn warme tong. Vogels, vlinders, paarden spreken elk hun eigen taal en ik heb veel wonderlijke ontmoetingen met dieren gehad, wilde dieren.

Ik was een jaar of acht en zat te poepen achter een struik in het bos van de Veluwe toen een hert recht op me af gerend kwam. Ik kon niet weg, was halverwege het loslaten. Het dier zag me op een meter afstand, ik voelde zijn dreunende hoefslag, rook zijn harsige geur, hoorde zijn snelle adem en zat als versteend zo stil te wachten of hij over me heen zou springen en of zijn hoeven mijn hoofd zouden raken. Hij zag me en sprong met een haakse hoek naar het pad, waar mijn ouders en broertje hem zagen. Toen ik uitgepoept was, kreeg ik het te horen.
‘Jammer dat jij dat hert niet zag, hij kwam voorbij gestoven toen jij in de bosjes zat.’

De slang zocht me op in de Dordogne. Net toen ik op het kampeerstoeltje zou gaan zitten sprong er een slang van anderhalve meter vanaf de rots op mijn stoeltje. Ik ging zitten en hij glipte tussen mijn benen door, als een boreling.

Zo waren er een schuimbekkende herder, een bijtende pony, een gevallen zwaluw, een langs wandelende vos en  meer dieren met wie ik een ontmoeting had. Ik let dus op elk dier dat bij de beuk langs komt. Mier, konijn, vogel, vogel.

Plotseling voel ik een scheut door mijn kruin gaan, dwars door mijn ruggengraat, zo de grond in. In een flits weet ik dat de boom mij opmerkt en doorlicht. Mijn hart klapt open, vervuld van het wonder van het moment.

Nu ik het me voor de geest haal, merk ik dat het bij Iris toch net even anders gaat.

Alweer zeven jaar geleden begon ik zonder opgezet plan aan Iris ~ het enige dat me voor de geest stond, was dat het iets met bomen en de axis mundi te maken had, met dromen en mysterie, met gevoel, met liefde.

https://annevellinga.nl/2015/05/20/iets-met-bomen/

Het bericht Bomen en de Axis Mundi verscheen eerst op Anne Vellinga.

PIM EN WIM

Als je de kop afslaat van de Hydra, komen er zeven voor terug. De Lijst Pim Fortuyn is z’n kop kwijt. Door de kieren van de emoties komt de aard van het beest vrij.
‘We moeten ze opruimen,’ zegt iemand van de LPF op een onbewaakt moment op TV.
Niemand vraagt wie, wat, waarom.
Typerend voor de achilleshiel van onze goedgelovige Hollandse ziel. Niet bedacht op de schaduwzijde.
Een droom van langgeleden licht op. Het Tovertasje van Licht- en Schaduwzijde. Als de lichtzijde buiten is, zie je de schaduwzijde erin niet. Omgekeerd, als de schaduwzijde buiten is, zie je de lichtzijde binnenin niet. Toen ik wakker werd, besefte ik dat ik het zelf was. Licht en schaduw tegelijk.

Wat ik niet doorzag, is de kwetsbaarheid van het moment van omkering. Op het cruciale moment, het moment dat ik me binnenste buiten keer, kan een ander naar binnen glippen. Dat is precies wat onze premier Wim Kok niet doorheeft. Frontaal voor de camera. Zij aan zij met Mat Herben, de spreekbuis van Fortuyn. Mat heeft niet wat Pim had. Pim is vermoord en Wim staat voor de mythische taak de Hydra rustig te houden. De omkering is onomkeerbaar. Alles van daarvoor verkeert in zijn tegendeel.

Wim is er kapot van. Dat zegt hij. Open en bloot voor de camera. De schok is zo groot, dat hij geen heldere flits krijgt als uitweg uit het schaduwrijk. Niet uit zijn eigen schaduwrijk, maar dat van de ander. De geest van Pim. De LPF. Mat. Wim laat zich leiden door de benardheid van het moment. Op het scherpst van de snede, het moment dat zijn tovertasje omkeert en de achilleshiel bloot ligt, ontglipt hem zijn lichtend zwaard en hapt de schaduw toe. Wim gaat mee in de valkuil van Mat. In de geest van Pim. Alsof die ineens het Licht is, nu hij dood is. Mat ziet zijn kans. Staande naast Wim die zijn ziel blootlegt, verschuilt hij zich achter Pim.

‘Pim was voor democratie. Laat het volk woensdag kiezen!’ Aldus de volksmenner in spe.
Want waar gaat hij aan voorbij? Aan ons! Alsof we niet allemaal diep geschokt zijn dat Pim is vermoord. Niet alleen zijn aanhang. Oog in oog met zijn eigen binnenkant, vergeet Wim ons. Even maar. Zo kapot is hij er zelf van.
Op dat moment hapt de Hydra toe. Uit de mond van Mat. De geest van Pim eist alle ruimte op. Als Wim de geest had gekregen, had hij een periode van rouw aangekondigd, een periode waarin het hele volk zijn emoties kwijt kan zonder noodlottige gevolgen. Zoals bij de Clan van de Honing. Als iemand bij hen sterft, laat staan wordt vermoord, wordt er ritueel gerouwd. Inclusief schreeuwen en schelden op de dode. Een ritueel dat al eeuwen bewijst harmoniserend te werken.

Zoiets had Wim moeten afkondigen. In die positie verkeert hij. Maar hij ziet het niet. Hij is nu eenmaal geen sjamaan van het oervolk. Bovendien staat hij in de schaduw van een geest die daar niet bij gebaat is. Die gaat het niet om het welzijn van ons allemaal, maar om zijn partij. En dat is in een notendop het verschil met Wim. In zijn oprechte poging geen demonen op te roepen, geeft hij gehoor aan angst in plaats van inzicht. Hij kondigt de verkiezingen af voor 15 mei en in opperste coulantie voegt hij eraan toe dat de partijen uit respect voor Pim geen propaganda meer zullen voeren.

We zijn plotseling overschaduwd door krachten die gebaat zijn bij het voertuig van de emotie en zien op het cruciale moment niet dat we stuk voor stuk een periode van rouwverwerking nodig hebben. De emoties zoeken nu hun eigen weg. Een weg die klaar ligt als een vooraf gegraven kanaal, de kortste weg naar de overwinning van… Ja, van wat eigenlijk?

Als we de gelegenheid hadden gekregen eerst samen te rouwen, hadden we daar met open ogen achter kunnen komen. Nu maakt de moord op Fortuyn van de verkiezingen op 15 mei een daad van rouwverwerking.
Velen hebben vanuit hun geschokte emoties aangekondigd op Pim te stemmen nu hij vermoord is.
Wat er schuil gaat ‘in de geest van Pim’, weten we niet. De LPF zegt dat Pim niet te vervangen is. Kenmerkend voor de schaduw wachten ze tot na de begrafenis, tot na de verkiezingen, tot na Sint Juttemis voor ze hun ware gezicht laten zien. De tragiek kan zijn dat juist de mensen die hun hoop vestigden op Pim, bedrogen uitkomen.

De verkiezingen gaan door. Zonder propaganda. Maar elke keer dat Pim op TV komt, is schaduwpropaganda.
Wie een paard koopt, kijkt hem in de bek. Wij kijken in onze eigen bek. De schuldvraag gaat van links naar rechts.
We kijken niet in de bek van de schaduw van de dood.
Onze emoties tonen aan dat er krachten spelen die het verstand te buiten gaan.
Ik heb geen verstand van politiek, ik probeer helderheid te krijgen in mijn eigen binnenste. Ik hoop dat ik niet de enige ben. De verkiezingen staan voor de deur. De keuze is aan ons.

Het bericht Hoe ik columnist werd verscheen eerst op Anne Vellinga.

In die tijd woonden wij in een nieuwbouwwijk in Tiel vlakbij de sluis in het Amsterdam Rijnkanaal. Ik speelde daar graag met mijn broertje. Als de sluisdeuren dichtzaten en het waterpeil zakte, liepen wij de sluisdeuren op en staarden omlaag, het zwarte water in. Aan de overkant hief de sluiswachter zijn vuist om ons te verjagen, wat het nog spannender maakte. Op een keer herinnerde ik me daar mijn droom. Die speelde zich hier bij de sluis af. Of droomde ik nu? Stond ik hier wel echt? Hoe wist ik wat droom was en wat werkelijkheid?
Ik keek naar het donkere water, de golfjes, de sluisdeur, de roestplekken, de boten, de vlag en het dek. Zo precies kon ik niet dromen, dit was echt. Als ik in mijn nachtmerrie zou weten dat het een droom was, hoefde ik niet bang te zijn. Als ik nu wist dat het echt was, kon ik in mijn droom weten dat ik droomde. Ik besloot erop te letten.
Mijn nachtmerrie kwam snel.

Ik sta aan de rand van het diepe water. Een zuigende kracht wil mij omlaag trekken. Als altijd verzet ik mij uit alle macht. Plotseling weet ik dat ik droom. De zuigende kracht wordt er niet minder om, maar mijn weerstand wel. Ik laat me vallen in het diepe, suis door de lucht, voel de doorgang in het water en zak de duisternis in. Ik ben bang dat ik stik. Het moment van onmetelijke angst, herinner ik me opnieuw dat ik droom en dat ik gewoon kan blijven ademen. Dan voel ik grond onder mijn voeten en kijk om me heen. Het water is weg, ik sta in de open lucht aan de rand van een groene wereld, in de verte appelbomen en een huis dat me wenkt. De wereld van Vrouw Holle. Ik begeef me erheen.

Op dat moment realiseerde ik me natuurlijk niet dat mijn ziel zich toonde, ik besefte niet dat ik verhalen schiep. Dat ontdekte ik toen ik juffie werd van de allereerste eerste klas van de Vrijeschool Nijmegen.

Ik woonde op Villandry aan de Bosweg met juffie Loos die me alles leerde; van het vervangen van vuilniszakken, het koken van gierst en het klappen van ritmes, tot het bestaan van kabouters en het geheimzinnige leven van ‘onze Ruud’, ofwel Steiner. Zij wist dingen die niemand wist van mensen die Steiner zelf meegemaakt hadden. Ik hongerde naar deze verhalen, las alles wat zij van Steiner in de kast had in het Duits in gotische letters. Wat dit met me gedaan heeft, is de vraag. Wat tastbaar is, zijn herinneringen aan ‘onze Ruud’ of ik erbij was, zo kleurrijk vertelde Jaant Loos.

Onder haar bezielende leiding ontpopte ik me tot mijn eigen verbazing al snel tot verhalenverteller. Dat kwam door mijn kinderen. Met hun stralende ogen, onvoorwaardelijke liefde en onbevangenheid openden zij mijn hart en stroomden de verhalen naar buiten. Hun gehoor opende mijn keel waar een zegel van zwijgen op zat vanuit mijn jeugd. Mijn gevoelige moeder was nog gedrenkt in oorlogsangst en drukte op mijn hart ‘je mag nooit aan iemand iets zeggen van wat wij hier thuis bespreken, dan wordt papa ontslagen en staan wij op straat en hebben geen huis en geen eten.’ Op mijn woord stond doodstraf. En dat alleen omdat mijn vader een idealist was die geloofde in samen delen, het verboden communisme van Lenin en Marx.

Op de Vrijeschool vond ik een nieuw geloof in Rudolph Steiner, in antroposofie, Jaant Loos, maar vooral in de verhalen en steeds meer in mijn eigen verhaal, een verhaal waar de kinderen aan begonnen te trekken in de vijfde en zesde klas (nu groep 7 en 8), hongerig als ze waren naar het leven van puber en daarna. Ze verlangden naar het verhaal van de mens die zijn weg zoekt door de verleidingen en obstakels in het leven, welke weerstand er zou komen en welke hulp. Toen ik vertelde over mijn Edese huisbaas die zijn vrouw en mij meenam naar een nachtclub in Nijmegen bleven ze zitten tot het uit was. Ademloos luisterden ze tot na schooltijd naar verhalen uit mijn eigen biografie, wat ik gedaan had voor ik juffie was – ze snakten naar voorbeelden hoe het duister loerde en hoe daarin de weg te vinden was, de vraag naar de onzichtbare draad door het duister naar het hart van het labyrint. Dan gloeiden de oren en bonkten de harten.

Jaren later duikt ergens onderweg de rode draad van mijn leven op. Ineens zie ik het. Dat wil ik onthouden, dus stuur ik een app’je naar mijn lief: Droom, Vrouw Holle, Vrijeschool, verhalen, romans.
Bij terugkeer kijkt Kees me enigszins bezorgd aan: ‘Gaat het wel goed met je? Wat was dat voor raar berichtje?’
‘Ik zag de rode draad van mijn leven en dat wilde ik onthouden.’
In zijn eentje speelt Kees klaar wat mijn klas deed. Zijn open oog trekt elk verhaal eruit. Mijn eigen Vrouw Holle verhaal van een leven lang schrijven onder de oppervlakte, waarvan ik inmiddels heel wat vruchten geplukt heb: tien jaar columns voor het NHD, zes jaar voor de Branding, 1000 blogs op mijn eigen website, tien gepubliceerde gedichten in een dichtbundel, twee gepubliceerde romans (Sophie en Eva) en mijn derde roman is bijna klaar: Iris~Axis Mundi.

Het thema van mijn romans ligt voor de hand: een vrouw die in het donker tast, leert al doende te luisteren naar haar ziel en vindt langs ongebaande paden de weg naar huis.

Mijn eerste romans zijn uitverkocht. In de bibliotheken zijn ze te leen. Ik heb nog een aantal Sophies voor de liefhebber. Als je er eentje wilt, schrijf ik er iets voor je in.
Hier een paar recensies over Sophie en Eva:
https://annevellinga.nl/2015/03/08/sophie-door-de-ogen-van-marijke-hulst/

https://annevellinga.nl/2016/09/01/mies-huibers-over-mijn-sophie/

https://annevellinga.nl/2015/03/06/eva-terra-incognita-door-de-ogen-van-anderen-1/

Het bericht Dromen worden waar verscheen eerst op Anne Vellinga.

Ik werk ook graag met mijn handen. Daar krijg ik energie van en doe dan soms teveel. Ik hoef maar naar de Kringloop te fietsen door het glooiende Montferland en ik vind iets bijzonders om collages, mozaïeken of assemblages te maken.

Ik kan zeggen dat ik me jong voel, maar ik ben eerder een boomer. Ik ben diep in de vorige eeuw geboren aan zee, in West Kapelle, waar de vuurtoren lichtflitsen stuurde door de nacht en de molen haar wieken draaide. Paarden klepperden over de keitjes en trokken karren beladen met zwarte steenkool en muffe aardappelschillen. Ik hoef er maar aan te denken en ik ben weer vijf.

Ik heb veel interessants opgedaan op allerlei scholen, de fijnste dingen heb ik met vallen en opstaan geleerd in het dagelijks leven. Muren slopen, tegelzetten, meubels verven, kattentaal, appeltaarten bakken en rozen snoeien. Ik heb in bijzondere huizen gewoond in Tiel, Groningen, Arnhem, Berg en Dal, Amsterdam, Alkmaar en Hoorn. Mijn kleinste huisje was een diepe kast waar net een matras en een tafeltje in pasten,  dat was in Beek toen ik een burn-out had. Daar ontdekte ik de sterrenhemel door het vierkant van het dakraampje. Het grootste huis had een naam, Villandry, een paleis in een sprookjesbos. Ik gaf er les aan kinderen die nu beroemder zijn dan ik.

Ik heb iets met plekken, de sfeer die er hangt, de genius loci. Als ik in de stemming ben, is het of er een eeuwenoud wezen rondwaart. Misschien word je gevoelig voor plekken als je vaak verhuist. Er speelt iets geheimzinnigs tussen de plek waar je leeft en het avontuur dat je er beleeft. De zee met haar vloeibare grens, het oord waar ik ter wereld kwam, de rivier de Waal van mijn schooltijd, het brede water van verre komend en verdwijnend in het verschiet, schepen op haar vloeiende huid, de Nijmeegse heuvels met de uitgestrekte wouden en diepe leemkuilen…

Het mysterie inspireert mij, het sterrenstof waar sprookjes uit ontstaan en waar misschien alleen een dode taal woorden voor heeft: Genius Loci, Terra Incognita, Axis Mundi.

Daarin schuilt zoveel inspiratie dat een blog te kort is, daar heb je een roman voor nodig. Ik heb er nu twee af, de derde heeft een lange incubatietijd, maar ideeën borrelen, personages krijgen vlees en bloed en woorden, zinnen, hoofdstukken beginnen hun weg te vinden…

Mijn romans staan los van elkaar, maar hebben wel iets gemeen. Elk boek cirkelt rond een vrouw, waarbij Sophie denkt, Eva doet en Iris voelt.
De inspiratie vond ik in de dames die mij hielpen met de verzorging van mijn moeder, die haar laatste zes jaar bij ons in huis woonde. Zij had Parkinson en hoe verschillend gingen onze dames daarmee om! Aanvankelijk vreesde ik dat mijn moeder zou bezwijken door de daden van de doeners, dat haar hoofd zou knappen van de gedachten van de denkers en dat ze zou stikken door de troost van de voelers. Tot ik zag hoe de dames samen precies waren wat zij nodig had: Sophie, Eva en Iris. Verhalen ontsponnen, avonturen, zoektochten, liefde, misleiding en meer.

Wat mij dichtbij huis bezielt en bezighoudt lees je in mijn blogs. Eerst vanuit Hoorn waar we het oude popcentrum Troll verbouwden tot ons huis. Een verhuizing kon niet uitblijven, ditmaal naar het oosten, het heuvelachtige Montferland, waar we ons vijfde huis verbouwden met alle avonturen van dien. Kees is mijn held en mijn lief. Mijn andere lieverds zijn Lukkie, onze je-weet-wel kater met de negen levens en Suus de Sussex en Bleu de Lande, onze kippen.

Tot slot: ik ben verzot op reacties onder mijn verhalen, dan leer ik jullie ook een beetje kennen.

Veel leesplezier!

Het bericht Over mezelf verscheen eerst op Anne Vellinga.

We waren verhuisd van Westkapelle naar Tiel, van een piepklein huisje aan zee naar een immens herenhuis in een Betuws stadje. Het huis had spannende trappen met heel veel treden en bochten. Ging je de diepte in, dan kwam je in een donker en kil gat, een onmetelijke kelder die we nooit zouden gebruiken want wat hadden wij nou om op al die planken te zetten; mijn moeder kocht per dag en dat aten we gelijk op. Klaar.
Er waren meer trappen omhoog dan omlaag en als je al die treden en draaiingen gehad had, was je op een zolder waar een hele klas met kinderen aan de gang kon. Er hingen duizend spinnenwebben en een schommel waar ik niet op mocht want die zwaaide uit over het trapgat en daar kon ik dan invallen. Mijn moeder had alles al eens meegemaakt. Er was een kamer voor de dienstbode die we nooit zouden krijgen.
De plafonds waren zo hoog dat je je hoofd in de nek moest leggen om ze te zien en de ramen hadden zulke diepe vensterbanken dat je erin kon zitten. Wat niet mocht want ze waren zo hoog dat je erop zou moeten springen en in de vaart zou je dan dwars door het glas gaan en doodvallen.

De woonkamer was dubbel met schuifdeuren ertussen, de ruimte was griezelig van grootheid. Die ene tafel van ons en die twee stoelen verdronken erin. Mijn moeder zei dat ze geen zin had al die kamers en vensterbanken en ramen schoon te maken met alleen haar bezem. Dat zou toch moeten, want mijn vader moest drie jaar lesgeven voor er genoeg geld was voor een stofzuiger en toen woonden we al in een veel kleiner huis.
In tegenstelling tot mijn moeder, kon mijn vader zijn geluk niet op. Hij zou van de voorkamer een levensgroot terrarium maken met een boom erin en een vijver en oerwoudplanten en hagedissen en slangen. Daar ging hij inderdaad al snel mee aan de slag, met alle gevolgen van dien, waaronder de stofzuiger die al maar niet kwam en de slangen die door de kieren ontsnapten. Voor het zover was, zag hij mogelijkheden die terstond verwerkelijkt konden worden.

‘Kijk!’
Dat heb ik hem een miljoen keer horen zeggen, altijd dat ‘KIJK!” en dan was er een vogel die wij almaar niet zagen, hoe hij ook wees op al die plekken waar wij ooit waren.
‘Kijk!’
Ik zag een gat in de muur met een ijzeren hekje ervoor.
‘Een open haard! Daar ga ik vuur maken.’
De oermens in mijn vader was los. Ik had hem nog nooit zo enthousiast gezien. Hij ging in de weer met kranten en sigarendoosjes en lucifers. Vlammende tongen laaiden op, heet en hoog, almaar heter, almaar hoger, tot mijn vader kolen op het vuur gooide. Weg waren ze. Nu kwam er rook, veel rook, stinkende rook. Mijn vader haalde een emmer water en gooide die over de rokende massa. Toen kwam er nog meer rook en nog meer stank. Hij rukte de openslaande deuren open voor mama de trap af zou komen met mijn huilende kleine broertje. Het was of de rook het rook. In een lange sliert kwam het onder de kolen vandaan en zeilde door de kamer, de deur uit. Ik liep met de rook mee. Buiten steeg het op, hoger en hoger en toen was het weg terwijl er rook bleef komen. Ik begreep niet waar het bleef. Hoe ik ook keek, ik zag het niet.

Ik weet niet hoe lang ik keek, maar toen ik de kamer weer in kwam, was daar niemand, alleen onze poes. Ze dronk melk uit een bord. Ik was blij dat zij er was. Ik wilde haar omarmen en liep naar haar toe. Dat moet je nooit onverhoeds van achteren doen, dan schrikt een poes. Dus ging ik voor de poes staan zodat ze me zag. Ik bukte om haar op te pakken. Dat heb ik geweten! Mijn billen stonden in brand. Ik wilde weg maar zat vast aan de gloeiende kachel. Ik had dat hele ding niet gezien. Wist ik veel dat mijn vader nog niet genoeg had gehad van vuurtje stoken. Op mijn gegil kwam mijn moeder ergens vandaan. Ze zei van alles wat ik niet meer weet en trok zo hard aan mijn schouders dat ik het in mijn billen voelde. Ik was los en zij zette mij in een pan koude melk. Ik heb lang op de blaren moeten zitten.
Het duurde tot mijn achtste voor ik een lucifer durfde aansteken boven de gootsteen, zodat ik hem meteen kon laten vallen.

Nu heb ik een schrijfhuisje met een houtkachel. Ik lees er de vlammen, ik lees er de rook en ik schrijf. Ik heb me nog nooit gebrand.

Het bericht Vuur verscheen eerst op Anne Vellinga.

Mijn vader gaf les op de lagere school in Westkapelle, een paar huizen verderop. Hij kwam altijd meteen naar huis als de school uit was. Op een dag waren de kinderen al langs gerend en papa was nog niet thuis. Hij was laat en droeg een kartonnen doos voor zijn buik. Ons huisje was klein en donker, de doos gaf licht.
‘Voor jou,’ zei papa.
Hij zette de doos voor mijn voeten. Ik hurkte ernaast. Er kwam geluid uit de doos.
‘Maak maar open,’ zei papa.
Een pop wilde ik niet, zo’n stijf ding. Ik hoorde gekras en gepiep. Een pop was het niet.
‘Maak maar open,’ zei papa nogmaals.
De doos bewoog. Dat was best griezelig. De kleppen zaten door elkaar. Ik moest mijn hand erdoor wringen om de kleppen los te wroeten. Brrr. Toen was de doos open. Iets harigs lag op de bodem, het veerde op, keek over de rand, een poesje! Dat was de eerste keer dat ik mezelf voelde smelten.
‘Dat is Peter,’ zei papa, ‘het is een meisje, maar mijn eerste poes heette ook Peter en die leek precies op deze.’
Hij tilde Peter uit de doos en plantte haar in mijn armen. De poes ging snorren.
‘Ze vindt het fijn bij jou, daarom spint ze.’
We werden onafscheidelijk.
Ik smelt nog altijd van poezen.

Het volgende cadeau dat ik van mijn vader kreeg, was op mijn dertigste. Ik was depressief en zat moedeloos bij hem in de tuin. Hij zei dat de koffie nu wel klaar zou zijn, sprong op en ging naar binnen.
Hij kwam terug zonder koffiekan. Op een meter of drie graaide hij in zijn broekzak en gooide iets in mijn schoot. Een pen, een donkerrode Parker balpen.
‘Dan heb je iets om alles op te schrijven’ zei hij en ‘er kunnen steeds nieuwe vullingen in, maar die heb ik er niet bij gekocht.’
Hij lachte en haalde de koffiekan.
De pen heb ik nog steeds en ik schrijf nog altijd, zij het op mijn laptop.

Het laatste cadeau kreeg ik kort voor zijn dood. Hij kon nog lopen en had een wandeling over het strand van de Middellandse Zee bij Perpignan gemaakt. Daar had hij een platte, roze schelp gevonden, voor mij, zomaar, zonder dat ik jarig was.
De schelp gaf zijn geheim niet meteen bloot. Eerlijk gezegd pas vandaag.

Een jaar na zijn dood begonnen mijn moeder en ik te lopen, ruim 10.000 kilometer, verspreid over tien jaar. Het eerste jaar liepen we door Waterland, de kroon van Amsterdam, een veenweidegebied waar de intensieve landbouw niet bedreven kan worden dankzij de slappe bodem. Dit gebied was toen nog het grootste weidevogel broedgebied ter wereld, geen wonder dat mijn moeder en ik elke voettocht grutto’s zagen, een van mijn vaders lievelingsvogels. We begrepen hem pas na zijn dood, toen zijn vlammende politieke adem ons niet langer de adem benam.

De tien jaar dat wij LAW’s liepen, waren een pelgrimstocht naar onszelf en onze zielsverwantschap, los van de bloedband met alle inprentingen van dien.
Nu is mijn moeder er ook niet meer en nu pas zie ik de symboliek van de schelp van mijn vader. Het is een Jacobsschelp, de schelp van de pelgrims naar Santiago de Compostela. Ik heb hem verwerkt in een vogeldrinkbak, onwetend, hoe treffend.

In de cadeaus van mijn vader schuilt een spiegel; wat hij van zichzelf in mij zag en bevestigde op de zwijgende manier die hem eigen was als het ging om de essentie van het leven.

Het bericht Poes, pen, pelgrim verscheen eerst op Anne Vellinga.

In deze periode werd ik op een ochtend wakker met mijn diepste wens. Tot dat moment had ik vele wensen, de een nog groter dan de ander: ik wilde dokter worden, actrice, astroloog, tovenaar, psychiater, filosoof, zigeuner, kunstenaar, handlezer, weefster, architect, ik wilde een leuk winkeltje en ik wilde in een denktank van het ministerie. Ik heb op al deze vlakken ‘iets’ gedaan, al was het maar staren naar de maan in Spanje en een vakcursus stukadoren in Amsterdam, jawel, maar op die ene ochtend wist ik wat ik ECHT het liefste deed en eigenlijk altijd al deed, maar niet op de manier die ik wilde: ik wilde schrijven, alles, gewoon zoals het is.

Maar hoe is het? En hoe krijg je dat opgeschreven? Tot mijn verbijstering had ik tot dat moment mijn dagboeken gebruikt als mestvaalt. Mijn emoties zaten in de weg, mijn mening, mijn interesse, des-interesse, mijn gedroom en gefantaseer.
Ik wilde zien hoe het echt was en stelde me voor dat ik een fototoestel was, want ik ben nou eenmaal van het inleven. Wat zie ik als fototoestel? Dat was veel, maar niet genoeg. Horen hoorde er ook bij. Ik werd een gehoorapparaat, maar dat was niks voor mij, dus deed ik mijn ogen dicht. Er valt veel te horen als je erop let. Voor de neus wist ik niets te verzinnen. Ja, dat ik een hond was, maar dat voerde naar roedels en baasjes en blinden. De neus was van later zorg. Ik vond mezelf klaar voor het verwoorden van mijn waarnemingen. Zit ik aan het rolluikbureautje dat ik speciaal voor de gelegenheid op de kop had weten te tikken, het pronkstuk van mijn schamele inrichting, heb ik de pen al in de hand, ik schreef nog met pen, moet ik naar de wc. Die had ik ook in mijn varkensschuurtje. Het was een tochtige wc zonder raampje en lamp. Bij nader inzien was het geen wonder dat ik de wind hoorde.

Ik hoorde alles in de wind, het suizen en sluipen langs de kleine raampjes in het aangrenzende keukentje, het razen en ratelen over het asbestdak, het klapperen van de schuurdeur achter me en het loeien in de schoorsteen. In dit natuurgeweld, helemaal alleen in een varkenshuisje aan de rand van een groot bos, voelde ik me klein worden, een klein meisje, en ik wist gelijk ook haar naam: Mara, een naam die later is uitgegroeid tot een personage in mijn debuut ‘Sophie’, eeuwen later.
Mara kwam aangewaaid met de wind, dat kwam goed uit, want het was november, de maand van wind en storm en krakende takken, ik hoefde mijn ogen maar te sluiten en ik was waar Mara was. Ik ging zitten aan het prachtige bureau. Mijn boek begon met de twaalf winden. Ze kwamen uit alle hoeken en hadden elk hun eigen stem. Het boek is nooit afgekomen.

Schrijven is ook het verwerken van ervaringen. Het geeft helderheid en concentratie. Schrappen en herschrijven is me hachelijk gebleken, voor je het weet, snijd je de ziel eruit. Onlangs zag ik dat bij teksten van Martin Bril over zijn geliefde Frankrijk. In ‘De Franse slag’ komen zijn waarnemingen recht je hart in, in zijn volgende boek over Frankrijk combineert hij eerdere verhalen en is de ziel gevlogen. Om met Bril te spreken: tsja. Ik mis hem nog steeds, dit terzijde, waarmee meteen duidelijk is dat ik graag associatief, organisch schrijf wat opplopt uit mijn binnenste. Dat is het leuke van blogs.

Soms vergeet je waar je het over ging hebben, in een betoog kan dat niet maar in een blog met de titel ‘andere werkelijkheid’ kan dat, zeker als die andere werkelijkheid die van de schrijver is.

Het bericht Andere werkelijkheid ~ schrijven (2) verscheen eerst op Anne Vellinga.

Wat je verder nodig hebt: handen die vies mogen worden, een beetje fantasie en heel veel zin, verder lijm, verf, kwasten, vingers, tijdschriften, lint en band en kant, gekleurde servetjes, stempels, sjablonen en en en….

Leg van alles klaar op je knutseltafel, dan kan je feest beginnen.

Als warming-up begin je met het halveren van je boek. Je haal de helft van de pagina’s eruit opdat het niet uitpuilt als je er van alles in gaat plakken, en zo heb je meteen alweer plaatjes en teksten om fragmenten van te gebruiken.

De zwarte vlek in de mand is Lukkie, mijn kat; hij vindt het het heel gezellig op mijn knutseltafel en dat vind ik ook!

Als je boek gehalveerd is, halveer je het aantal pagina’s nog een keer door telkens twee pagina’s aan elkaar vast te plakken. Je hebt dan lekker stevige pagina’s die tegen een stootje kunnen en almaar dikker worden van alles wat je er nog op vastmaakt met lijm, nietjes of draad.

Eenmaal aan elkaar vast, druk je de lijm vanuit het midden naar de randen met een roller, paletmes of creditkaart.

Nu wordt het echt spannend: je gaat met gesso over de bestaande tekst en afbeelding.

Je kunt interessante stukjes vrij laten en daar later iets mee doen.

De pagina’s gaan hier en daar bobbelen als je erop gaat schilderen, dat hoort erbij en geeft reliëf. Voel maar!

Het wit staart mij erg wit aan, dus besmeer ik de linkerpagina in grove streken met zwarte acrylverf, gewoon van de action of het merk Amsterdam, dat is wat duurder maar zuiniger in gebruik.

Als je zover bent, borrelt je fantasie alle kanten op en ga je los met verf en plaatjes!

Als je deze pagina vergelijkt met het eerste plaatje, zie je hoe het plantenboek verdwenen is en toch voor inspiratie gezorgd heeft.
Rechts zie je het bolboompje terug!

Om er een echt persoonlijk ARTboek van te maken, zet je er tot slot een tekst bij.

Zo, de eerste pagina is klaar, op naar de volgende.

Veel inspiratie en plezier met je eigen kunstdagboek!

NB: Gesso is een krijtachtige primer die je overal op kunst smeren, waarna je er overheen kunt verven/plakken, ideaal dus voor je Art Journal. Op veler verzoek een link naar een goede en betaalbare gesso:

https://www.dekwast.nl/artikel/gesso-1000-ml?bron=shopping_NL&gclid=CIGf2qnX180CFQeVGwodJk8Jow

Het bericht Hoe maak je een Art Journal? verscheen eerst op Anne Vellinga.